Πελάτες στο εξωτερικό σημαίνει, για πολλούς freelancers, καλύτερες αμοιβές και σταθερότερη ζήτηση. Σημαίνει όμως και υποχρεώσεις που δεν φαίνονται στην αρχή: διαφορετική τιμολόγηση ανά κατηγορία πελάτη, έλεγχο στοιχείων αντισυμβαλλομένου, δηλώσεις που δεν εξαντλούνται στο ΦΠΑ, και απόδειξη κάθε χαρακτηρισμού. Οι κανόνες δεν είναι πολύπλοκοι, αλλά δεν είναι ίδιοι για όλους τους πελάτες του εξωτερικού.
Το άρθρο απευθύνεται σε ελεύθερους επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών (συμβουλευτικές, πληροφορική, design, μάρκετινγκ, εκπαίδευση, τεχνικές υπηρεσίες) που έχουν ή σχεδιάζουν συνεργασίες με πελάτες εκτός Ελλάδας. Δεν αποτελεί φορολογική γνωμοδότηση για συγκεκριμένη υπόθεση: όπου η μεταχείριση εξαρτάται από τα πραγματικά δεδομένα, αυτό δηλώνεται ρητά.
Τι πρέπει να γνωρίζετε
- Το πρώτο ερώτημα δεν είναι «από πού είναι ο πελάτης» αλλά «είναι επιχείρηση ή ιδιώτης» — αυτό αλλάζει τη φορολόγηση.
- Στις συναλλαγές B2B εντός ΕΕ, όταν ο λήπτης είναι επιχείρηση με έγκυρο ΑΦΜ ΦΠΑ και η υπηρεσία ακολουθεί τον γενικό κανόνα, δεν χρεώνεται ελληνικός ΦΠΑ: εφαρμόζεται αντιστροφή της υποχρέωσης.
- Η ιδιότητα του πελάτη αποδεικνύεται, δεν δηλώνεται: έλεγχος ΑΦΜ/VIES, σύμβαση, στοιχεία επικοινωνίας, με ημερομηνία.
- Οι συναλλαγές εμφανίζονται στη δήλωση ΦΠΑ και, για την ΕΕ, στους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες — η παράλειψη εμφανίζεται στις διασταυρώσεις.
- Το εισόδημα φορολογείται στην Ελλάδα εφόσον είστε φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, ανεξάρτητα από τον τόπο του πελάτη.
Σε ποιον αφορά και τι κρίνει τη μεταχείριση
Η μεταχείριση κάθε συναλλαγής κρίνεται από τρία στοιχεία: ποιος είναι ο λήπτης (επιχείρηση ή ιδιώτης), πού βρίσκεται (εντός ή εκτός ΕΕ), και τι είδους υπηρεσία παρέχεται (ο γενικός κανόνας έχει εξαιρέσεις — ακίνητα, μεταφορές, εκδηλώσεις, ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες). Ο ίδιος freelancer μπορεί την ίδια χρονιά να τιμολογήσει και τις τέσσερις κατηγορίες πελατών, με διαφορετικό τρόπο κάθε φορά.
Πριν την έναρξη: τι ρυθμίζεται από την αρχή
- Περιγραφή των υπηρεσιών. Τι ακριβώς παρέχετε και πώς τιμολογείται (ανά ώρα, έργο, μήνα). Η σωστή περιγραφή στο παραστατικό είναι μέρος της τεκμηρίωσης.
- ΚΑΔ. Κωδικός που καλύπτει τις υπηρεσίες — ο κατάλληλος ΚΑΔ εξαρτάται από τις πραγματικές υπηρεσίες (δείτε ΚΑΔ: πώς επιλέγετε τον σωστό κωδικό).
- Μορφή επιχείρησης. Ατομική ή εταιρεία — με κριτήριο τζίρο, ευθύνη, πελάτες και κόστος (δείτε ΙΚΕ ή ατομική επιχείρηση).
- Καθεστώς ΦΠΑ. Απαλλαγή ή κανονικό καθεστώς: εδώ εξετάζεται και η εγγραφή στο σύστημα VIES, ώστε να μπορείτε να εμφανίζετε ενδοκοινοτικές συναλλαγές.
- Ρύθμιση τιμολόγησης. Κανάλι ψηφιακής έκδοσης (Πάροχος ή timologio/myDATAapp) και σωστά υποδείγματα τιμολογίων ανά κατηγορία πελάτη.
- Συμβάσεις. Όροι για αμοιβή, νόμισμα, χρόνο παροχής, ευθύνη, πνευματικά δικαιώματα, τρόπο επίλυσης διαφορών.
Οι τέσσερις κατηγορίες πελατών
| Πελάτης | ΦΠΑ παραστατικού | Τι συνοδεύει |
|---|---|---|
| Επιχείρηση στην ΕΕ | Χωρίς ελληνικό ΦΠΑ — αντιστροφή υποχρέωσης, με τα ΑΦΜ και των δύο πλευρών | Έλεγχος εγκυρότητας ΑΦΜ λήπτη (VIES), ανακεφαλαιωτικός πίνακας, εμφάνιση στη δήλωση ΦΠΑ |
| Ιδιώτης στην ΕΕ | Κατά κανόνα ελληνικός ΦΠΑ, σύμφωνα με τον κανόνα της συγκεκριμένης υπηρεσίας | Για ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες προς ιδιώτες: κανόνες λήπτη, ενωσιακό όριο 10.000 € (σωρευτικά για τις διασυνοριακές B2C συναλλαγές που εμπίπτουν στο καθεστώς) και OSS |
| Επιχείρηση εκτός ΕΕ | Χωρίς ελληνικό ΦΠΑ — ο τόπος παροχής είναι εκτός Ελλάδας | Τεκμηρίωση ιδιότητας και χώρας λήπτη· καταχώριση στη δήλωση ως πράξη εκτός τόπου φορολόγησης· δεν αφορά ο ανακεφαλαιωτικός πίνακας |
| Ιδιώτης εκτός ΕΕ | Κατά κανόνα ελληνικός ΦΠΑ για τις συνήθεις υπηρεσίες — με εξαιρέσεις που εξετάζονται ανά υπηρεσία | Έλεγχος του κανόνα της υπηρεσίας πριν την τιμολόγηση |
Η λογική: στις B2B συναλλαγές, ο τόπος φορολόγησης μετακινείται στον λήπτη — άρα ο Έλληνας πάροχος δεν χρεώνει ελληνικό ΦΠΑ (η λεγόμενη «αντιστροφή της υποχρέωσης»: τον φόρο τον αποδίδει ο λήπτης στη χώρα του). Στις B2C συναλλαγές, ο γενικός κανόνας κρατά τη φορολόγηση στη χώρα του παρόχου, με εξαίρεση τις ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες που ακολουθούν τον λήπτη. Το γενικό πλαίσιο αναλύεται στο ΦΠΑ σε υπηρεσίες και ενδοκοινοτικές συναλλαγές.
Το λάθος που κοστίζει περισσότερο
Η τιμολόγηση χωρίς ΦΠΑ σε επιχείρηση της ΕΕ στηρίζεται στον έλεγχο του ΑΦΜ του λήπτη. Αν το ΑΦΜ δεν επιβεβαιώνεται κατά την έκδοση, ο χαρακτηρισμός αμφισβητείται και η συναλλαγή μπορεί να θεωρηθεί φορολογητέα στην Ελλάδα. Ο έλεγχος γίνεται μέσω του συστήματος διασταύρωσης (VIES) και φυλάσσεται με ημερομηνία — όχι απλώς «θυμόμαστε ότι το τσεκάραμε».
VIES και ανακεφαλαιωτικοί πίνακες: τι κάνει ο λογιστής σας
Οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές δηλώνονται δύο φορές: στη δήλωση ΦΠΑ (στους κωδικούς της περίπτωσης) και στους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες ενδοκοινοτικών συναλλαγών. Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, οι πίνακες υποβάλλονται εμπρόθεσμα μέχρι την 26η ημέρα του επόμενου μήνα από τη συναλλαγή, ενώ οι περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα της περιόδου αναφοράς. Εσείς εκδίδετε το τιμολόγιο· ο πελάτης δηλώνει τη λήψη στη χώρα του. Τα στοιχεία των δύο πλευρών πρέπει να συμφωνούν ως προς ποσά, ΑΦΜ και περίοδο — μια διαφορά εμφανίζεται ως απόκλιση στις διασταυρώσεις και ζητείται να εξηγηθεί.
Πρακτικά, για κάθε πελάτη της ΕΕ κρατάτε: επωνυμία, διεύθυνση, ΑΦΜ ΦΠΑ, χώρα, ημερομηνία ελέγχου VIES, σύμβαση/παραγγελία, τιμολόγιο και απόδειξη πληρωμής. Με αυτό το αρχείο, η υποβολή είναι απλή υπόθεση — και ο έλεγχος απαντάται με έγγραφα.
Τιμολόγηση, νόμισμα και ψηφιακή έκδοση
Τα τιμολόγια εκδίδονται σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία περί στοιχείων, με τα στοιχεία του λήπτη όπως προκύπτουν από τα επίσημα μητρώα, και διαβιβάζονται στο myDATA με τον σωστό χαρακτηρισμό. Σε ξένο νόμισμα, η μετατροπή σε ευρώ γίνεται με τον κανόνα και την ισοτιμία που προβλέπονται για τη συγκεκριμένη φορολογική/λογιστική χρήση και η πηγή τεκμηριώνεται. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της ΑΑΔΕ, για τη δεύτερη περίοδο η υποχρέωση ηλεκτρονικής τιμολόγησης αρχίζει την 1/10/2026. Για 1/10–31/12/2026 προβλέπεται μεταβατική σταδιακή συμμόρφωση υπό τις προϋποθέσεις της ΑΑΔΕ, με ημερομηνία έναρξης χρήσης του σχετικού καναλιού το αργότερο την 1/10/2026. Δείτε myDATA και τα πιο συχνά λάθη διαβίβασης.
Φορολογία εισοδήματος: τι δεν αλλάζει με τους πελάτες του εξωτερικού
Η ύπαρξη πελατών στο εξωτερικό δεν αλλάζει τον βασικό κανόνα: ως φορολογικός κάτοικος Ελλάδας φορολογείστε στην Ελλάδα για το παγκόσμιο εισόδημά σας. Οι αμοιβές από το εξωτερικό είναι επιχειρηματικό εισόδημα και φορολογούνται με την κλίμακα φυσικών προσώπων (για ατομική επιχείρηση), μαζί με τις προβλέψεις για το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα — δείτε Φορολογία ανά νομική μορφή επιχείρησης και Τεκμαρτό εισόδημα ελευθέρων επαγγελματιών. Όπου υπάρχει φόρος που παρακρατήθηκε ή καταβλήθηκε στο εξωτερικό, εξετάζεται η πίστωσή του με βάση τις συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας — η ακριβής αντιμετώπιση εξαρτάται από τη χώρα και τη σύμβαση. Οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις στον ΕΦΚΑ παραμένουν, ανεξάρτητα από τον τόπο των πελατών (δείτε ετήσιο προγραμματισμό εισφορών).
Συχνά λάθη
- Χρέωση ελληνικού ΦΠΑ σε επιχείρηση της ΕΕ (ή το αντίστροφο) χωρίς έλεγχο του ΑΦΜ.
- Έκδοση παραστατικού χωρίς τα στοιχεία που απαιτεί η ελληνική νομοθεσία (στοιχεία λήπτη, ΑΦΜ ΦΠΑ, αναφορά στην αντιστροφή όπου ισχύει).
- Παράλειψη ανακεφαλαιωτικών πινάκων και εμφάνισης στη δήλωση ΦΠΑ.
- Θεώρηση του εισοδήματος από το εξωτερικό ως «αφορολόγητου».
- Λήψεις υπηρεσιών (λογισμικό, πλατφόρμες) χωρίς αυτοχρέωση ΦΠΑ — δείτε ΦΠΑ σε υπηρεσίες.
- Προφορικές συνεργασίες χωρίς σύμβαση και χωρίς σαφή όρο για το νόμισμα και τον χρόνο πληρωμής.
Checklist πριν την πρώτη συναλλαγή με πελάτη εξωτερικού
- Καταγραφή αν ο πελάτης είναι επιχείρηση ή ιδιώτης, εντός ή εκτός ΕΕ.
- Έλεγχος VIES (για επιχειρήσεις της ΕΕ) με αποθήκευση αποτελέσματος και ημερομηνίας.
- Επιβεβαίωση ποιος κανόνας ΦΠΑ ισχύει για τη συγκεκριμένη υπηρεσία.
- Σύμβαση με αμοιβή, νόμισμα, χρόνο παροχής και όρους ευθύνης.
- Υπόδειγμα παραστατικού με τα σωστά στοιχεία και αναφορά στην αντιστροφή όπου ισχύει.
- Καταχώριση στη δήλωση ΦΠΑ και, για την ΕΕ, στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα.
- Αρχείο τεκμηρίωσης ανά πελάτη (σύμβαση, τιμολόγια, πληρωμές, έλεγχος ΑΦΜ).
- Πρώτη συνάντηση με τον λογιστή πριν την έναρξη — δείτε Τι να ρωτήσω τον λογιστή πριν κάνω έναρξη.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζομαι ξεχωριστή εγγραφή για να τιμολογώ το εξωτερικό;
Για συναλλαγές με επιχειρήσεις της ΕΕ χρειάζεται ενεργό ΑΦΜ ΦΠΑ και εγγραφή στο σύστημα VIES, ώστε να εμφανίζονται οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Για πελάτες εκτός ΕΕ δεν απαιτείται VIES, αλλά χρειάζεται τεκμηρίωση του λήπτη.
Ο πελάτης στην ΕΕ ζητά τιμολόγιο χωρίς ΦΠΑ. Είναι αυτόματα σωστό;
Όχι. Προϋπόθεση είναι να είναι επιχείρηση με έγκυρο ΑΦΜ ΦΠΑ και να αφορά υπηρεσία που ακολουθεί τον γενικό κανόνα. Αν το ΑΦΜ δεν επιβεβαιώνεται ή η υπηρεσία εμπίπτει σε εξαίρεση, η μεταχείριση αλλάζει.
Ο ιδιώτης πελάτης στο εξωτερικό πληρώνει ΦΠΑ;
Για τις συνήθεις υπηρεσίες ισχύει ο ελληνικός ΦΠΑ, γιατί ο γενικός κανόνας κρατά τη φορολόγηση στη χώρα του παρόχου. Οι ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες έχουν δικό τους καθεστώς — εκεί εξετάζεται το όριο των 10.000 € και το OSS.
Τι γίνεται με πλατφόρμες (Upwork, Fiverr κ.λπ.); Πρώτα προσδιορίζεται ποιος είναι συμβατικά ο πελάτης και ποιος εκδίδει το παραστατικό· συχνά η πλατφόρμα λειτουργεί ως ενδιάμεσος ή εκδίδει δικό της παραστατικό, και ο χειρισμός εξαρτάται από τους όρους και τη χώρα. Ο έλεγχος γίνεται πριν από την πρώτη συναλλαγή.
Χρήσιμα ακόμη:
Λογιστική υποστήριξη για ελεύθερους επαγγελματίες και OSS.
Έχετε πελάτες στο εξωτερικό και θέλετε σιγουριά στην τιμολόγηση;
Στείλτε μας τους τύπους συνεργασιών σας (επιχειρήσεις/ιδιώτες, ΕΕ/εκτός ΕΕ). Ελέγχουμε τη μεταχείριση ΦΠΑ, τη ροή VIES και ανακεφαλαιωτικών πινάκων, την τεκμηρίωση και τον φορολογικό προγραμματισμό του εισοδήματος.
Δρ. Χρήστος Χατζηχρήστος · Λογιστής – Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης
Κινητό: 6932 888 450
info@drcc.eu
Viber · 6932 888 450 Καραολή και Δημητρίου των Κυπρίων 26
Θεσσαλονίκη, 54630
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.