Πόσο κοστίζει πραγματικά ένας εργαζόμενος

Το ποσό που συμφωνείται στη συνέντευξη δεν είναι το κόστος της θέσης. Το πραγματικό κόστος είναι ο μικτός μισθός που δηλώνεται στην ΑΠΔ, συν οι εργοδοτικές εισφορές, συν ό,τι συμφωνήθηκε ως παροχή, συν δύο ακόμη μισθοί που καταβάλλονται μέσα στη χρονιά ως δώρα και επίδομα αδείας. Όποιος προϋπολογίζει με το καθαρό ποσό που θα βλέπει ο εργαζόμενος ανακαλύπτει τη διαφορά στο πρώτο ταμείο, συνήθως σε λάθος στιγμή.

Το δεύτερο σημείο που ξεφεύγει είναι η κατανομή μέσα στον χρόνο. Η ετήσια επιβάρυνση δεν μοιράζεται σε δώδεκα ίσα ποσά: ο Δεκέμβριος, η περίοδος του Πάσχα και το καλοκαίρι με τις άδειες συγκεντρώνουν διπλό βάρος. Η επιχείρηση που κοιτά μόνο τον μηνιαίο μισθό δεν έχει εικόνα των μηνών στους οποίους θα χρειαστεί ρευστότητα.

Τι προστίθεται πάνω από τον μικτό μισθό

Ο μικτός μισθός είναι η βάση υπολογισμού. Πάνω σε αυτόν προστίθενται οι εργοδοτικές εισφορές, που αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα πέμπτο του ποσού και πλέον, ανάλογα με τον φορέα και το πακέτο ασφάλισης. Αν έχει συμφωνηθεί παροχή σε είδος, προστίθεται και το κόστος της. Αν η θέση απαιτεί εξοπλισμό — υπολογιστή, όχημα, εργαλεία — το κόστος αυτό βαρύνει την επιχείρηση και αποσβένεται ή καταγράφεται ανάλογα με τη φύση του.

Υπάρχει και το κόστος που δεν εμφανίζεται σε κανένα τιμολόγιο: ο χρόνος μέχρι ο νέος εργαζόμενος να αποδίδει αυτό που αναμένεται. Για θέσεις με εκπαίδευση, οι πρώτοι μήνες είναι περίοδος επένδυσης. Όταν η επιχείρηση υπολογίζει απόδοση από τον πρώτο μήνα, το σχέδιο είναι λάθος από την αρχή.

Ο ετήσιος κύκλος: γιατί υπάρχουν μήνες με διπλό βάρος

Ο Δεκέμβριος είναι χαρακτηριστικός: στην ίδια περίοδο συμπίπτουν ο μισθός του μήνα, το δώρο Χριστουγέννων και οι εισφορές και των δύο. Αν σε αυτό προστεθούν οι υποχρεώσεις του τέλους της χρονιάς, η ανάγκη για ρευστότητα είναι σαφώς μεγαλύτερη από έναν συνηθισμένο μήνα. Η εκκαθάριση του φόρου μισθωτών υπηρεσιών στο κλείσιμο της χρονιάς προσθέτει τη δική της επιβάρυνση ή επιστροφή, ανάλογα με τα δεδομένα κάθε εργαζομένου.

Το κόστος με ένα απλό παράδειγμα

Από τον μικτό στο καθαρό: τι βλέπει ο εργαζόμενος

Στη συζήτηση για αμοιβή υπάρχει συχνά η εξής παρεξήγηση: ο εργαζόμενος μιλά για το ποσό που θα λάβει, η επιχείρηση για το ποσό που θα πληρώσει. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι κρατήσεις ασφάλισης του εργαζομένου, που υπολογίζονται στον μικτό, και ο φόρος μισθωτών υπηρεσιών. Το καθαρό ποσό που φθάνει στον εργαζόμενο είναι συνήθως κοντά στο 20% και ανεβαίνει όσο μεγαλώνει το ποσό.

Γι’ αυτό, όταν συμφωνείται «καθαρό ποσό», απαιτείται υπολογισμός εκ των προτέρων: το μικτό που αντιστοιχεί στο καθαρό είναι το ποσό που θα κοστίσει, και είναι αυτό που θα περάσει στην ΑΠΔ. Η συμφωνία με καθαρό που δεν μεταφράζεται σε μικτό είναι συμφωνία με άγνωστο κόστος.

Το κόστος ανά ώρα παραγωγικής εργασίας

Μια επιχείρηση που θέλει να ξέρει αν η θέση αποδίδει δεν κοιτά μόνο το ετήσιο κόστος αλλά το κόστος ανά ώρα πραγματικής απασχόλησης. Στο προηγούμενο παράδειγμα, με ετήσιο κόστος 22.200 € και περίπου 1.700 πραγματικές ώρες εργασίας μετά από άδειες, αργίες και διαλείμματα, το κόστος ανά ώρα προσεγγίζει τα 13 €. Αν η επιχείρηση τιμολογεί υπηρεσίες ή έργα, το ποσό αυτό είναι η βάση για να ξέρει αν το τιμολόγιο καλύπτει το κόστος της θέσης — πριν προστεθούν υλικά, γενικά έξοδα και περιθώριο.

Όταν η εργασία δεν είναι σταθερή

Υπερωρίες. Η υπερωρία δεν κοστολογείται με το ίδιο ωρομίσθιο: υπολογίζεται με προσαυξήσεις που ορίζει η νομοθεσία, ανάλογα με την ημέρα και την ώρα, και συνεπάγεται επιπλέον εισφορές. Για μια θέση με συστηματικές υπερωρίες, το πραγματικό κόστος μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τον βασικό μισθό.

Μερική απασχόληση και εκ περιτροπής εργασία. Οι εισφορές υπολογίζονται αναλογικά, όμως το διοικητικό κόστος της θέσης δεν μειώνεται αναλογικά: ΑΠΔ, συμβάσεις, ωράρια, υποχρεώσεις παραμένουν. Τα μικρά προγράμματα απασχόλησης συχνά κοστίζουν δυσανάλογα ως προς τη διοικητική τους διαχείριση.

Εξωτερικός συνεργάτης ή μισθωτός; Ο συνεργάτης με δελτίο παροχής υπηρεσιών δεν συνοδεύεται από εργοδοτικές εισφορές, αλλά έχει δικό του κόστος και δική του ασφάλιση. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο οικονομικό: αν ο συνεργάτης εργάζεται με ωράριο, οδηγίες και ένταξη στην καθημερινή λειτουργία που χαρακτηρίζουν εξαρτημένη σχέση, ο έλεγχος μπορεί να κρίνει ότι πρόκειται για μισθωτή απασχόληση και να καταλογίσει εισφορές και διαφορές. Η επιλογή πρέπει να αντέχει σε αυτόν τον έλεγχο, όχι μόνο στο τιμολόγιο.

Πριν εγκρίνετε πρόσληψη

• Υπολογίστε το ετήσιο κόστος: 14 καταβολές, εργοδοτικές εισφορές, παροχές, εξοπλισμός.
• Μετατρέψτε το σε μέσο μηνιαίο και ελέγξτε αν αντέχει η ρευστότητα στους μήνες με δώρα και άδειες.
• Προσδιορίστε τι θα παράγει η θέση και πώς θα μετρηθεί: τζίρος, έργα, εξυπηρέτηση πελατών, απελευθέρωση χρόνου του ιδιοκτήτη.
• Ελέγξτε αν το ίδιο αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με άλλη σύνθεση: μερική απασχόληση, εξωτερικός συνεργάτης, αυτοματοποίηση.
• Υπολογίστε το κόστος αποχώρησης: αποζημίωση, άδειες που εκκρεμούν, εκκαθάριση.

Ποιος κάνει τι

• Ο λογιστής: κοστολογεί τη θέση στο σύνολό της, οργανώνει την πρόσληψη στην ΕΡΓΑΝΗ, συντάσσει και υποβάλλει την ΑΠΔ, υπολογίζει τον φόρο μισθωτών υπηρεσιών και αποτυπώνει το κόστος στις περιοδικές υποχρεώσεις της επιχείρησης.
• Ο εργοδότης: αποφασίζει τη σύνθεση της θέσης και τα κριτήρια απόδοσης, και ενημερώνει έγκαιρα για κάθε μεταβολή — παροχές, υπερωρίες, αλλαγή ωραρίου.
• Ο δικηγόρος: καθορίζει τους όρους της σύμβασης εργασίας, όπου χρειάζεται, και χειρίζεται ζητήματα εργατικού δικαίου.

Για το πλαίσιο των εισφορών και των μισθοδοτικών υποχρεώσεων δείτε τη σελίδα εργατικά και ασφαλιστικά· για την κοστολόγηση της δραστηριότητας, τη σελίδα κοστολόγηση και διοικητική πληροφόρηση.