Αρθρογραφία
4 λεπτά ανάγνωσης

Ένα κατάστημα που πουλά καφέ και σφραγισμένα πακέτα τσιγάρων μπορεί να έχει έναν προμηθευτή για τον καφέ και άλλον για τα καπνά. Τα δύο τιμολόγια δεν περνούν όμως από τον ίδιο έλεγχο ΦΠΑ. Στα βιομηχανοποιημένα καπνά ο φόρος ενσωματώνεται στην τιμή και το τιμολόγιο φέρει την ένδειξη ότι δεν εκπίπτει. Παράλληλα, οι αγορές τους πρέπει να παρακολουθούνται διακριτά.

Εξετάζουμε τη συνηθισμένη λιανική πώληση νόμιμων, σφραγισμένων τσιγάρων που αγοράζονται από Έλληνα χονδρέμπορο. Η υπαγωγή του προϊόντος και της συναλλαγής στο ειδικό καθεστώς θεωρείται ήδη ελεγμένη. Δεν αρκεί ότι το κατάστημα ονομάζεται convenience ή ότι διαθέτει πάγκο καφέ.

Τι αλλάζει στο τιμολόγιο του προμηθευτή

Το άρθρο 51 παράγραφος 4 του Κώδικα ΦΠΑ προβλέπει ότι στα τιμολόγια παράδοσης βιομηχανοποιημένων καπνών ο φόρος ενσωματώνεται στην τιμή και αναγράφεται η ένδειξη «Φόρος προστιθέμενης αξίας μη εκπιπτόμενος». Επομένως, το λογιστήριο δεν αποσπά από την τιμή ένα υποθετικό ποσό ΦΠΑ για να το εκπέσει όπως θα έκανε με μια συνηθισμένη αγορά που παρέχει δικαίωμα έκπτωσης.

Αυτός ο έλεγχος γίνεται πάνω στο πραγματικό παραστατικό: ποιος προμήθευσε τα προϊόντα, ποια είδη και ποσότητες αναγράφονται και αν προκύπτει η συγκεκριμένη φορολογική μεταχείριση. Αν λείπει η ένδειξη ή το τιμολόγιο παρουσιάζει διαφορετικά τον φόρο, η διαφορά χρειάζεται διευκρίνιση με τον εκδότη. Η καταχώριση μιας αγοράς στην κατηγορία «τσιγάρα» δεν διορθώνει από μόνη της ένα προβληματικό παραστατικό.

Οι αγορές καπνών χρειάζονται δική τους διακριτή παρακολούθηση

Η παράγραφος 7 του ίδιου άρθρου απαιτεί από τους πρατηριούχους και τους λιανοπωλητές να καταχωρίζουν τις αγορές βιομηχανοποιημένων καπνών διακριτά στα βιβλία τους ή, εφόσον δεν τηρούν βιβλία, σε ιδιαίτερες καταστάσεις. Η ειδική αντιμετώπιση στον ΦΠΑ δεν καταργεί, συνεπώς, την καταγραφή της αγοράς.

Για ένα κατάστημα που τηρεί βιβλία, το πρακτικό ζητούμενο είναι να μπορεί να εντοπιστεί το σύνολο των αγορών καπνών χωρίς να συγχέεται με τους κόκκους καφέ, το γάλα ή τα υπόλοιπα εμπορεύματα. Η σύνδεση με τα αντίστοιχα τιμολόγια επιτρέπει να ελεγχθεί και ο χαρακτήρας του φόρου. Δεν προβλέπουμε εδώ συγκεκριμένο λογαριασμό λογιστικού σχεδίου ή ονομασία πεδίου σε εμπορικό πρόγραμμα.

Παράδειγμα ελέγχου δύο αγορών

Υποθέτουμε ότι το κατάστημα παραλαμβάνει ένα τιμολόγιο 900 € αποκλειστικά για τα παραπάνω τσιγάρα, με την προβλεπόμενη ένδειξη, και ένα δεύτερο τιμολόγιο για υλικά καφέ. Τα ποσά είναι υποθετικά και δεν αποτελούν τιμές αγοράς.

Για το πρώτο παραστατικό, ο έλεγχος συνδέει τα 900 € με τη διακριτή καταχώριση των αγορών καπνών και με το ίδιο το τιμολόγιο. Δεν υπολογίζει εκπιπτόμενο ΦΠΑ μέσα από τα 900 €. Για το δεύτερο, εξετάζει χωριστά τη φύση των υλικών, το παραστατικό και τις προϋποθέσεις του δικαιώματος έκπτωσης. Η παρουσία τσιγάρων στο ίδιο κατάστημα δεν αρκεί ούτε για να αποκλειστεί ούτε για να αναγνωριστεί αυτόματα έκπτωση στον φόρο της άλλης αγοράς.

Αν η αναφορά αγορών εμφανίζει μόνο ένα ενιαίο ποσό για «εμπορεύματα», ο έλεγχος δεν έχει ολοκληρωθεί. Χρειάζεται να ανακτηθεί ο διαχωρισμός και η αντιστοίχιση με τα παραστατικά. Τα 900 € δεν χρησιμοποιούνται στο παράδειγμα για υπολογισμό κέρδους, κόστους πωληθέντων ή προμήθειας.

Γιατί ο πάγκος καφέ δεν ακολουθεί αυτομάτως το ίδιο καθεστώς

Η παράγραφος 6 συνδέει τη μη υποχρέωση υποβολής των δηλώσεων του άρθρου 43 και την έλλειψη δικαιώματος έκπτωσης με την παράδοση των συγκεκριμένων καπνικών προϊόντων. Δεν δίνει γενική απαλλαγή σε ολόκληρο το κατάστημα. Δεν συνάγεται ότι παύουν οι δηλωτικές υποχρεώσεις της επιχείρησης ή ότι ο τζίρος των τσιγάρων αγνοείται σε κάθε πεδίο δήλωσης.

Χρειάζεται επίσης προσοχή στα κοινά έξοδα. Η ίδια παράγραφος παραπέμπει ρητά στον παρονομαστή του κλάσματος του άρθρου 36 για τον ετήσιο κύκλο εργασιών από καπνά. Άρα, μια δαπάνη που εξυπηρετεί και τις δύο δραστηριότητες δεν αποκτά αυτόματα πλήρες δικαίωμα έκπτωσης επειδή το κατάστημα παρασκευάζει καφέ. Ο υπολογισμός του εκπιπτόμενου φόρου των κοινών εισροών είναι ξεχωριστός έλεγχος· δεν υποκαθίσταται από τον διαχωρισμό των αγορών καπνών.

Τι παραδίδεται στο λογιστήριο

Ένας χρήσιμος φάκελος περιλαμβάνει τα τιμολόγια των καπνών με τα στοιχεία των προϊόντων και τη φορολογική ένδειξη, τη διακριτή καταγραφή των αντίστοιχων αγορών και τα χωριστά παραστατικά της δραστηριότητας καφέ. Η αντιστοίχιση παραστατικού και καταχώρισης είναι ο έλεγχος που επιτρέπει να εξηγηθεί γιατί η αγορά δεν αντιμετωπίστηκε ως συνηθισμένη εισροή με εκπιπτόμενο ΦΠΑ. Πρόκειται για πρακτική οργάνωση του ελέγχου, όχι για νέο υποχρεωτικό έντυπο.

Η συνολική λογιστική παρακολούθηση λιανικού εμπορίου συνδέει αυτές τις αγορές με προμηθευτές, απόθεμα και πωλήσεις. Άλλο ερώτημα είναι αν συμφέρει να λειτουργεί περισσότερες ώρες ο πάγκος: εκεί χρειάζεται σύγκριση των εξόδων που αλλάζουν με το ωράριο του καφέ, χωρίς να συγχέεται η οικονομική απόφαση με το καθεστώς ΦΠΑ των τσιγάρων.

Η ανάλυση στηρίζεται στα άρθρα 51 και 36 της πλήρους διοικητικής κωδικοποίησης της ΑΑΔΕ με κατάσταση την 1η Ιανουαρίου 2026, που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο 2026. Το αρχείο είναι εργαλείο τεκμηρίωσης χωρίς αυτοτελή νομική ισχύ· υπερισχύουν τα αυθεντικά ΦΕΚ. Δεν παρουσιάζεται ως επιβεβαίωση κάθε μεταγενέστερης αλλαγής. Το άρθρο εξηγεί τον έλεγχο των αγορών, όχι κωδικούς δηλώσεων, προθεσμίες, επιμερισμό κοινών δαπανών ή χειρισμό εισαγωγών, ηλεκτρονικών τσιγάρων και υγρών αναπλήρωσης.

Υπολογίστε το στην πράξη

Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.

Δείτε τα Επιχειρηματικά Εργαλεία

Σχετικά άρθρα