Στις προσωπικές εταιρείες — ΟΕ και ΕΕ — το κέρδος δεν φορολογείται στο όνομα της εταιρείας: φορολογείται στο όνομα των εταίρων, ανάλογα με το ποσοστό συμμετοχής τους. Αυτό σημαίνει ότι το κλείσιμο της χρήσης δεν κρίνει μόνο πόσο κέρδος υπάρχει, αλλά και ποιος θα φορολογηθεί γι’ αυτό. Οι περισσότερες παρεξηγήσεις και οι περισσότερες εκπλήξεις σε ΟΕ και ΕΕ προέρχονται ακριβώς από αυτή τη διάκριση: άλλο πράγμα τα κέρδη που αποφασίζεται να διανεμηθούν, άλλο τα χρήματα που πήρε ο κάθε εταίρος μέσα στη χρήση, άλλο οι ασφαλιστικές εισφορές που βεβαιώνονται ανεξάρτητα από τη διανομή.
Στην πράξη, τα προβλήματα δεν ξεκινούν από τη φορολογική κλίμακα. Ξεκινούν από το πώς καταγράφηκαν οι αναλήψεις, αν το καταστατικό ορίζει τρόπο κατανομής, αν οι αποφάσεις των εταίρων υπάρχουν εγγράφως και αν το ταμείο της εταιρείας μπορεί να στηρίξει τη διανομή και τον φόρο που τη συνοδεύει.
Τι πρέπει να γνωρίζετε
- Το εισόδημα ΟΕ/ΕΕ φορολογείται στους εταίρους· η εταιρεία υποβάλλει δήλωση, αλλά ο φόρος βεβαιώνεται στα φυσικά πρόσωπα.
- Η κατανομή γίνεται με βάση το καταστατικό· αν δεν προβλέπεται τίποτα, ισχύει ο γενικός κανόνας ίσων μεριδίων.
- Οι εταίροι ασφαλίζονται υποχρεωτικά ως μη μισθωτοί, με τις εξαιρέσεις που ισχύουν για παράλληλη ασφάλιση.
- Οι αναλήψεις χωρίς χαρακτηρισμό μετατρέπονται σε χρεωστικά υπόλοιπα εταίρων που πρέπει να τακτοποιηθούν.
- Ο φόρος υπολογίζεται στα κέρδη της χρήσης, ανεξάρτητα από το αν ο εταίρος εισέπραξε τη διανομή.
Κατανομή ή διανομή; Δεν είναι το ίδιο πράγμα
Η κατανομή είναι λογιστική ενέργεια: στο κλείσιμο, τα καθαρά αποτελέσματα χρήσης μοιράζονται στους εταίρους σύμφωνα με τα ποσοστά που ορίζει το καταστατικό. Η διανομή είναι η απόφαση να βγουν χρήματα από την εταιρεία και να περάσουν στους εταίρους. Οι δύο έννοιες συγχέονται επειδή σε μια μικρή ΟΕ ο εταίρος συνηθίζει να «παίρνει από το ταμείο» όποτε χρειάζεται, και η κατανομή γίνεται στο τέλος για να καλύψει ό,τι έγινε.
| Κίνηση | Λογιστική εικόνα | Συνέπεια |
|---|---|---|
| Ανάληψη εταίρου έναντι κερδών | Χρέωση λογαριασμού εταίρου, πίστωση ταμείου/τράπεζας. | Αν οι αναλήψεις υπερβούν το μερίδιο κερδών, προκύπτει χρεωστικό υπόλοιπο. |
| Κατανομή κερδών χρήσης | Μεταφορά αποτελεσμάτων και πίστωση λογαριασμών εταίρων. | Καθορίζει το φορολογητέο εισόδημα κάθε εταίρου. |
| Διανομή κερδών | Χρέωση λογαριασμού εταίρου, πίστωση ταμείου/τράπεζας. | Απαιτεί απόφαση και επαρκή ρευστότητα· δεν δημιουργεί νέο φόρο από μόνη της. |
| Αμοιβή εταίρου | Μισθοδοσία, εφόσον υπάρχει εργασιακή σχέση και δηλώσεις. | Αλλάζει ασφαλιστικό και φορολογικό χειρισμό σε σχέση με τη διανομή. |
Το χρεωστικό υπόλοιπο εταίρου: πού δημιουργείται και γιατί ενοχλεί
Όταν ένας εταίρος παίρνει περισσότερα από το μερίδιο κερδών που του αναλογεί, ο λογαριασμός του εμφανίζεται χρεωστικός. Στα χαρτιά, η εταιρεία έχει απαίτηση από τον εταίρο· στην πραγματικότητα, έχει διατεθεί ταμείο χωρίς απόφαση διανομής. Το ζήτημα γίνεται σοβαρό όταν το υπόλοιπο παραμένει ανοιχτό σε διαδοχικές χρήσεις ή όταν έρχεται σε αντίθεση με τα φορολογικά μεγέθη: αν ο εταίρος δηλώνει εισόδημα μικρότερο από αυτά που έχει εισπράξει, η διαφορά χρειάζεται εξήγηση, και η εξήγηση πρέπει να στηρίζεται σε δικαιολογητικά και όχι σε τακτοποίηση της τελευταίας στιγμής.
Αντίστοιχα, ένα πιστωτικό υπόλοιπο εταίρου που «κάθεται» χρόνια σημαίνει ότι κέρδη έχουν φορολογηθεί αλλά δεν έχουν ποτέ εισπραχθεί. Αυτό δεν είναι πρόβλημα από μόνο του, είναι όμως πληροφορία που πρέπει να εμφανίζεται καθαρά: αν η εταιρεία έχει καταγράψει διανομές που δεν έγιναν, ο καθένας θα κληθεί να εξηγήσει μια εικόνα που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Ασφαλιστικές εισφορές εταίρων: ανεξάρτητες από τη διανομή
Οι εταίροι προσωπικών εταιρειών ασφαλίζονται ως μη μισθωτοί με βάση το εισόδημά τους και την ασφαλιστική κατηγορία που επιλέγουν ή τους αποδίδεται, με τις προβλέψεις για παράλληλη ασφάλιση. Το σημείο που αιφνιδιάζει είναι ότι οι εισφορές δεν περιμένουν τη διανομή: βεβαιώνονται με βάση τα κέρδη που αναλογούν στον εταίρο. Έτσι, μπορεί μια χρήση να κλείσει με καλά κέρδη, να μην πάρει ο εταίρος ούτε ευρώ, και να βρεθεί με φόρο και εισφορές την επόμενη χρονιά.
Παγίδα ρευστότητας
Το πιο συνηθισμένο λάθος σε ΟΕ/ΕΕ είναι να χρησιμοποιείται το ταμείο της εταιρείας ως προσωπικό ταμείο των εταίρων και να αποφασίζεται η «διανομή» μετά τη δήλωση. Όταν ο φόρος και οι εισφορές είναι μεγαλύτεροι από τα χρήματα που άφησε η εταιρεία, ο εταίρος καλείται να πληρώσει από άλλες πηγές. Ο προγραμματισμός της χρήσης — όχι του Απριλίου — είναι αυτός που αποτρέπει το φαινόμενο.
Τι ορίζει το καταστατικό
Το καταστατικό είναι ο πρώτος κανόνας του παιχνιδιού: ποσοστά συμμετοχής, τρόπος κατανομής κερδών και ζημιών, δικαιώματα εταίρων που εργάζονται στην εταιρεία, τρόπος λήψης αποφάσεων. Όταν υπάρχουν αποκλίσεις από τα ποσοστά του καταστατικού — για παράδειγμα διαφορετική συμφωνία για πρόσθετη αμοιβή του εταίρου που απασχολείται — η συμφωνία πρέπει να αποτυπώνεται σωστά, με τις τυπικές προϋποθέσεις που απαιτεί ο νόμος για τις τροποποιήσεις. Αυτά τα θέματα κινούνται στο πεδίο του νομικού συμβούλου και του συμβολαιογράφου, με τον λογιστή να αποτυπώνει τις οικονομικές συνέπειες στα βιβλία και τις δηλώσεις.
Παράδειγμα κατανομής
Υποθετικό παράδειγμα. ΟΕ δύο εταίρων, 60% και 40%. Τα κέρδη χρήσης ανέρχονται σε 62.000 €. Στη διάρκεια της χρήσης ο πρώτος πήρε 30.000 € και ο δεύτερος 15.000 €, όλα καταχωρισμένα ως αναλήψεις. Η κατανομή δίνει 37.200 € στον πρώτο και 24.800 € στον δεύτερο. Ο δεύτερος έχει πιστωτικό υπόλοιπο που του επιτρέπει να πάρει τη διαφορά· ο πρώτος έχει χρεωστικό 7.200 €. Και οι δύο, όμως, φορολογούνται και για τις εισφορές με βάση τα ποσά της κατανομής, ανεξάρτητα από το τι εισέπραξαν. Αν η εταιρεία δεν έχει ρευστότητα, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πώς θα «κρυφτούν» οι αναλήψεις, αλλά πώς θα προγραμματιστεί η επόμενη χρήση ώστε οι αναλήψεις να μη ξεπερνούν τα κέρδη που αναλογούν.
Ποιος κάνει τι
- Ο λογιστής: προσδιορίζει το λογιστικό αποτέλεσμα, καταχωρίζει την κατανομή σύμφωνα με το καταστατικό, παρακολουθεί τους λογαριασμούς εταίρων, συντάσσει Ε3 και ενημερώνει για φόρο, προκαταβολή και εισφορές ανά εταίρο.
- Ο εταίρος: δηλώνει το εισόδημα που του αναλογεί, γνωρίζει την εικόνα του λογαριασμού του και αποφασίζει αναλήψεις με βάση τα πραγματικά κέρδη, όχι με βάση το υπόλοιπο του ταμείου.
- Ο νομικός σύμβουλος / συμβολαιογράφος: καταστατικές διατάξεις, τροποποιήσεις, μεταβιβάσεις μεριδίων, εταιρικές αποφάσεις και δημοσιότητες.
- Ο ασφαλιστικός σύμβουλος: επιλογή κατηγορίας και χειρισμός παράλληλης ασφάλισης, μέσα στο πλαίσιο που ορίζει η νομοθεσία.
Σχετικές σελίδες: Λογιστής για ΟΕ και ΕΕ · Εργατικά και ασφαλιστικά · Λογιστής για ΙΚΕ · Λογιστικές υπηρεσίες
Μοιράζονται τα κέρδη όπως προβλέπει το καταστατικό;
Στείλτε μας το καταστατικό, το ισοζύγιο της χρήσης και την κίνηση των λογαριασμών εταίρων. Θα υπολογίσουμε την κατανομή, τον φόρο ανά εταίρο και τις αναλήψεις που χρειάζονται τακτοποίηση πριν κλείσει η χρήση.
Δρ. Χρήστος Χατζηχρήστος · Λογιστής – Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης
Κινητό: 6932 888 450
info@drcc.eu
Viber · 6932 888 450 Καραολή και Δημητρίου των Κυπρίων 26
Θεσσαλονίκη, 54630