Κλείσιμο ή λύση επιχείρησης: η σωστή σειρά των κινήσεων

Το κλείσιμο μιας επιχείρησης δεν είναι μία πράξη, αλλά σειρά πράξεων με συγκεκριμένη αλληλουχία. Η διακοπή στα μητρώα είναι το μέσο της διαδικασίας, όχι το τέλος της: αν γίνει νωρίτερα από τις δηλώσεις και τις εκκρεμότητες, η επιχείρηση βρίσκεται χωρίς δραστηριότητα αλλά με υποχρεώσεις που συνεχίζονται.

Το δεύτερο στοιχείο που κρίνει το αποτέλεσμα είναι η μορφή της επιχείρησης. Σε ατομική επιχείρηση ή προσωπική εταιρεία το κλείσιμο αφορά τον φορέα που φορολογείται. Σε κεφαλαιουχική εταιρεία προστίθενται η λύση, η εκκαθάριση και οι δημοσιεύσεις — δηλαδή ένα σκέλος που δεν λύνει ο λογιστής, αλλά το οποίο ο λογιστής πρέπει να προετοιμάσει ώστε να μη μείνουν ανοιχτά υπόλοιπα στα βιβλία.

Τι εξετάζεται πριν από την πρώτη κίνηση

Πριν υποβληθεί οποιοδήποτε έντυπο διακοπής, ο φάκελος οφείλει να απαντήσει σε έξι ερωτήσεις: τι συναλλαγές εκκρεμούν, αν υπάρχει προσωπικό, αν υπάρχουν δανειακές ή άλλες συμβάσεις που δεν λήγουν αυτομάτως, τι αποθέματα και πάγια υπάρχουν, ποιες οφειλές και ρυθμίσεις είναι σε εξέλιξη και ποιες δηλώσεις περιόδων δεν έχουν υποβληθεί. Η εικόνα αυτή καταγράφεται με ημερομηνίες, γιατί η σειρά των κινήσεων εξαρτάται από αυτές.

Η σειρά που λειτουργεί

1. Χαρτογράφηση εκκρεμοτήτων. Φορολογικές, ασφαλιστικές, εργασιακές, συμβατικές, τραπεζικές. Χωρίς αυτό, η διακοπή ανακαλύπτει προβλήματα αντί να τα κλείνει.
2. Ολοκλήρωση της τρέχουσας χρήσης έως τη διακοπή. Τιμολόγηση εκκρεμών εσόδων, έξοδα με παραστατικά, διαβιβάσεις παραστατικών και συμφωνία βιβλίων.
3. ΦΠΑ και διακανονισμοί. Τελευταία δήλωση, εκκαθάριση υπολοίπων και, όπου υπάρχουν επενδυτικά αγαθά, ο διακανονισμός που προκύπτει από τη διακοπή.
4. Εργασιακές σχέσεις. Αποχωρήσεις με τις δηλώσεις τους, τελικές αποδοχές, ασφαλιστικές τακτοποιήσεις. Οι εργασίες αυτές προηγούνται, γιατί τυχόν εκκρεμότητα εμφανίζεται μετά τη διακοπή με προσαυξήσεις.
5. Δηλώσεις και διακοπή στα μητρώα. Φορολογική και ασφαλιστική διακοπή, με ενημερωμένα τα υπόλοιπα.
6. Εταιρικό σκέλος. Σε κεφαλαιουχικές εταιρείες ακολουθούν λύση, εκκαθάριση και δημοσιεύσεις· ο λογιστής οργανώνει το φορολογικό και λογιστικό μέρος, ο νομικός σύμβουλος τις πράξεις και τη δημοσιότητα.
7. Τελικές δηλώσεις. Δηλώσεις της χρήσης, βεβαιώσεις, οριστικοποίηση υπολοίπων και κλείσιμο λογαριασμών.

Τι δεν κλείνει με τη διακοπή

Περιουσιακά στοιχεία: η αξία που «μένει» στο κλείσιμο

Όταν το μαγαζί κλείνει, το εμπόρευμα, ο εξοπλισμός και ο λοιπός εξοπλισμός δεν εξαφανίζονται φορολογικά. Καταγράφεται τι πωλήθηκε (με έσοδο και, όπου ο νόμος προβλέπει, ΦΠΑ), τι μεταφέρθηκε σε άλλη επιχείρηση ή σε προσωπική χρήση (με τις φορολογικές συνέπειες της μεταφοράς αυτής) και τι διαγράφηκε. Διαγραφή χωρίς τεκμηρίωση σημαίνει μη αναγνωριζόμενη ζημία σε μελλοντικό έλεγχο, ακόμη και όταν η απώλεια είναι πραγματική.

Παραστατικά, λογαριασμοί και εξοπλισμός μετά τη διακοπή

Η διακοπή δεν κλείνει αυτόματα τα εκκρεμή παραστατικά. Διορθωτικά και πιστωτικά για συναλλαγές που έγιναν πριν από τη διακοπή εκδίδονται με αναφορά στο αρχικό παραστατικό και διαβιβάζονται κανονικά — το ΑΦΜ δεν λειτουργεί πια για νέες συναλλαγές, αλλά η υποχρέωση ορθής αποτύπωσης των παλαιών δεν σταματά. Για τον ίδιο λόγο, τυχόν τιμολόγια που δεν εκδόθηκαν πριν από τη διακοπή τακτοποιούνται με την τελευταία χρήση και όχι με νέες εγγραφές αργότερα.

Ακολουθεί ο εξοπλισμός της δραστηριότητας: ταμειακές μηχανές και τα άλλα μέσα πληρωμής/έκδοσης αποσύρονται με τη διαδικασία που ισχύει, οι τραπεζικοί λογαριασμοί κλείνουν αφού τακτοποιηθούν εκκρεμείς επιταγές, POS και πάγιες εντολές. Αν κάποιος λογαριασμός παραμείνει ανοιχτός, οι κινήσεις του μετά τη διακοπή ζητούν εξήγηση — και ο πιο συνηθισμένος λόγος είναι ότι χρησιμοποιήθηκε για συναλλαγές που πλέον ανήκουν σε άλλο πρόσωπο.

Πότε το κλείσιμο γίνεται λάθος χρονικά

• Όταν εκκρεμούν επιστροφές ή πιστωτικά: η διακοπή δεν εμποδίζει τη διόρθωση, αλλά η εκκαθάριση γίνεται καλύτερα πριν, όσο ο φάκελος είναι ακόμη ενεργός.
• Όταν υπάρχει ρυθμισμένη οφειλή: η διακοπή δεν τη διαγράφει· ελέγχεται πρώτα αν η ρύθμιση διατηρείται ή αν η απώλειά της φέρνει στο προσκήνιο μεγαλύτερα ποσά.
• Όταν πρόκειται να πωληθεί ο εξοπλισμός: η πώληση πριν ή μετά τη διακοπή έχει διαφορετική αποτύπωση στα βιβλία και διαφορετικό χρόνο δήλωσης.
• Όταν ο σκοπός είναι απλώς η παύση δραστηριότητας, ενώ η εταιρεία πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ξανά: στην περίπτωση αυτή η λύση και εκκαθάριση δεν είναι η σωστή απάντηση και η επιλογή κρίνεται με τον νομικό σύμβουλο.

Ο φάκελος που μένει μετά το κλείσιμο

Μετά τη διακοπή, ο φορολογικός φάκελος δεν παύει να υπάρχει. Τα βιβλία και τα στοιχεία διατηρούνται για όσο διάστημα εκτείνεται η παραγραφή των χρήσεων στις οποίες αναφέρονται, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας, και μπορεί να ζητηθούν χρόνια μετά το κλείσιμο: σε διασταύρωση, σε αίτημα της διοίκησης, σε τραπεζικό έλεγχο για δάνειο που χορηγήθηκε τότε. Ο φάκελος που παραδίδεται στον επιχειρηματία περιλαμβάνει τις τελικές δηλώσεις, τις βεβαιώσεις, καταστάσεις μισθοδοσίας και προσωπικού, καταχωρίσεις παγίων και αποθεμάτων, στοιχεία διαβίβασης παραστατικών και τα αντίστοιχα παραστατικά.

Η παράδοση αυτή γίνεται γραπτά, με κατάλογο. Όταν λείπει, το κλείσιμο εμφανίζεται ολοκληρωμένο μέχρι την πρώτη φορά που κάποιος ζητήσει στοιχείο της τελευταίας χρήσης — και τότε αναζητούνται αντίγραφα χωρίς τον οργανωμένο φάκελο που τα συνοδεύει.

Ποιος κάνει τι

Σχετικές σελίδες: λογιστικά και φοροτεχνικά · εργατικά και ασφαλιστικά · αλλαγή λογιστή