Ο ΦΠΑ επαγγελματικού αυτοκινήτου δεν εκπίπτει μόνο και μόνο επειδή το όχημα χρησιμοποιείται στη δουλειά. Για επιβατικό αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης μέχρι εννέα θέσεων, ο Κώδικας ΦΠΑ αποκλείει την έκπτωση του φόρου αγοράς, καυσίμων, επισκευής, συντήρησης, μίσθωσης και κυκλοφορίας γενικά.
Το leasing δεν παρακάμπτει αυτή την απαγόρευση, αφού η μίσθωση περιλαμβάνεται ρητά στις δαπάνες που αποκλείονται. Η συγκεκριμένη απαγόρευση δεν εφαρμόζεται όταν το όχημα προορίζεται για πώληση, μίσθωση ή μεταφορά προσώπων με κόμιστρο· τότε εξετάζονται οι γενικές προϋποθέσεις του δικαιώματος έκπτωσης.
Τα βασικά πριν από αγορά ή leasing
- Η ονομασία «εταιρικό» ή «επαγγελματικό» δεν αλλάζει από μόνη της την κατηγορία ενός επιβατικού ΙΧ.
- Για ΕΙΧ μέχρι εννέα θέσεων, ο αποκλεισμός καλύπτει τόσο την απόκτηση όσο και τις συγκεκριμένες δαπάνες χρήσης.
- Η ενοικίαση αυτοκινήτου για τις μετακινήσεις της επιχείρησης δεν ταυτίζεται με την εξαίρεση των οχημάτων που προορίζονται για εκμίσθωση.
- Για όχημα που δεν εμπίπτει στον συγκεκριμένο αποκλεισμό, εξετάζεται η χρήση του σε πράξεις που παρέχουν δικαίωμα έκπτωσης.
- Η σύγκριση αγοράς και leasing πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον ΦΠΑ που τελικά δεν μπορεί να εκπέσει.
Ποιο αυτοκίνητο αφορά ο αποκλεισμός έκπτωσης ΦΠΑ
Το σημείο εκκίνησης είναι η κατηγορία του οχήματος, όχι το επάγγελμα του ιδιοκτήτη. Το άρθρο 35 του Κώδικα ΦΠΑ που δημοσιεύει η ΑΑΔΕ αναφέρεται σε επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης μέχρι εννέα θέσεων. Στην ίδια περίπτωση απαριθμούνται και άλλα μεταφορικά μέσα, αλλά εδώ εξετάζουμε το αυτοκίνητο που χρησιμοποιεί ένας επαγγελματίας ή μια επιχείρηση.
Επομένως, ένα ΕΙΧ που εξυπηρετεί επισκέψεις σε πελάτες, μετακινήσεις σε έργα ή επαγγελματικές συναντήσεις εξακολουθεί να υπάγεται στον συγκεκριμένο περιορισμό, εφόσον δεν συντρέχει κάποια από τις ρητές εξαιρέσεις. Η καθημερινή χρησιμότητά του για τη δραστηριότητα δεν δημιουργεί πρόσθετη εξαίρεση στον κανόνα.
Αντίθετα, για φορτηγό ή άλλο όχημα εκτός της συγκεκριμένης κατηγορίας, δεν μεταφέρουμε μηχανικά την απαγόρευση των ΕΙΧ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε ΦΠΑ εκπίπτει αυτομάτως: χρειάζεται εξέταση της κατηγορίας, της χρήσης και των πράξεων που εξυπηρετεί. Η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία για μεταφορικές επιχειρήσεις και φορτηγά, όπου διαφορετικά οχήματα μπορεί να έχουν διαφορετικό ρόλο στη δραστηριότητα.
Ο παρών έλεγχος αφορά την έκπτωση ΦΠΑ, όχι την αναγνώριση της δαπάνης στη φορολογία εισοδήματος ή τις αποσβέσεις. Πρόκειται για διαφορετικά ερωτήματα, για τα οποία δεν προκύπτουν ειδικοί κανόνες από τα αποσπάσματα που χρησιμοποιούνται εδώ.
Αγορά, καύσιμα και επισκευές: τι δεν εκπίπτει για ΕΙΧ
Ο αποκλεισμός δεν περιορίζεται στον ΦΠΑ της αγοράς. Καλύπτει ρητά την αγορά, εισαγωγή ή ενδοκοινοτική απόκτηση του επιβατικού ΙΧ, καθώς και τις δαπάνες καυσίμων, επισκευής, συντήρησης, μίσθωσης και κυκλοφορίας του γενικά. Ο ακόλουθος πίνακας αφορά ΕΙΧ μέχρι εννέα θέσεων που δεν προορίζεται για κάποια από τις εξαιρούμενες χρήσεις.
| Δαπάνη | Αντιμετώπιση ΦΠΑ | Πρακτικό νόημα |
|---|---|---|
| Αγορά ή απόκτηση ΕΙΧ | Δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης. | Η απόκτηση από επιχείρηση δεν αρκεί για να εκπέσει ο φόρος. |
| Καύσιμα | Δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης. | Ο αποκλεισμός αφορά και καύσιμα για επαγγελματικές διαδρομές. |
| Επισκευή και συντήρηση | Δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης. | Ο ΦΠΑ των αντίστοιχων εργασιών ακολουθεί τον ειδικό περιορισμό. |
| Μίσθωση | Δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης. | Η επιλογή μίσθωσης αντί αγοράς δεν αίρει την απαγόρευση. |
| Κυκλοφορία γενικά | Ο αποκλεισμός καλύπτει τον ΦΠΑ που επιβαρύνει αυτές τις δαπάνες. | Πρώτα διαπιστώνεται αν υπάρχει χρέωση ΦΠΑ στη συγκεκριμένη δαπάνη. |
Η αναφορά σε δαπάνες κυκλοφορίας δεν σημαίνει ότι κάθε σχετική πληρωμή περιλαμβάνει ΦΠΑ. Ο κανόνας αφορά τον φόρο με τον οποίο έχει πράγματι επιβαρυνθεί μια δαπάνη, όχι ένα υποθετικό ποσό φόρου που προστίθεται σε όλες τις πληρωμές για το όχημα.
Επίσης, το τιμολόγιο στο όνομα της επιχείρησης δεν ανατρέπει τον αποκλεισμό. Για τον έλεγχο ενός εξόδου καυσίμων ή επισκευής, πρέπει να είναι σαφές ποιο όχημα αφορά. Διαφορετικά, δεν μπορεί να εφαρμοστεί σωστά ούτε η απαγόρευση ούτε μια ενδεχόμενη εξαίρεση.
Οι εξαιρέσεις: πώληση, εκμίσθωση και μεταφορά με κόμιστρο
Ο νόμος προβλέπει ότι ο συγκεκριμένος αποκλεισμός δεν εφαρμόζεται όταν τα μεταφορικά μέσα προορίζονται για πώληση, μίσθωση ή μεταφορά προσώπων με κόμιστρο. Εδώ ο προορισμός του οχήματος συνδέεται με το αντικείμενο της συναλλαγής ή της υπηρεσίας, αντί να αποτελεί απλώς μέσο μετακίνησης του επαγγελματία.
- Πώληση: εξετάζεται όχημα που προορίζεται να πωληθεί, όχι απλώς το αυτοκίνητο με το οποίο μετακινείται ένας πωλητής.
- Μίσθωση: εξετάζεται όχημα που προορίζεται να εκμισθώνεται, όχι κάθε αυτοκίνητο που νοικιάζει μια επιχείρηση για δική της χρήση.
- Μεταφορά προσώπων με κόμιστρο: εξετάζεται όχημα που εξυπηρετεί αυτή τη μεταφορά, όχι οποιαδήποτε μετακίνηση προσωπικού ή συνεργατών.
Η εξαίρεση αίρει τον συγκεκριμένο αποκλεισμό· δεν αποτελεί από μόνη της διαβεβαίωση πλήρους έκπτωσης για όλες τις εισροές. Παραμένει ο γενικός κανόνας ότι το δικαίωμα παρέχεται κατά το μέρος που αγαθά και υπηρεσίες χρησιμοποιούνται για την πραγματοποίηση πράξεων που υπάγονται στον φόρο.
Γι’ αυτό δεν αρκεί η γενική περιγραφή της επιχείρησης. Αν μια επιχείρηση διαθέτει οχήματα προς εκμίσθωση αλλά και ένα ΕΙΧ για τις διοικητικές της μετακινήσεις, ο προορισμός κάθε οχήματος εξετάζεται χωριστά. Η δραστηριότητα εκμίσθωσης δεν μετατρέπει αυτομάτως κάθε αυτοκίνητό της σε όχημα της εξαίρεσης.
Τι αλλάζει με leasing: ένα υποθετικό παράδειγμα
Ας υποθέσουμε ότι ένας μηχανικός χρειάζεται επιβατικό ΙΧ μέχρι εννέα θέσεων για επισκέψεις σε εργοτάξια και πελάτες. Εξετάζει αγορά ή leasing, χωρίς το όχημα να προορίζεται για πώληση, εκμίσθωση σε τρίτους ή μεταφορά προσώπων με κόμιστρο. Στο παράδειγμα αυτό, η αλλαγή του τρόπου απόκτησης δεν δημιουργεί δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ.
| Επιλογή | Τι εξετάζεται ως προς τον ΦΠΑ | Συμπέρασμα για το παράδειγμα |
|---|---|---|
| Αγορά | Ο ΦΠΑ που επιβαρύνει την απόκτηση του ΕΙΧ. | Υπάγεται στον αποκλεισμό. |
| Leasing / μίσθωση | Ο ΦΠΑ που επιβαρύνει τη μίσθωση του ίδιου ΕΙΧ. | Υπάγεται επίσης στον αποκλεισμό. |
| Καύσιμα και συντήρηση | Ο ΦΠΑ των σχετικών δαπανών του οχήματος. | Δεν γίνεται εκπιπτόμενος λόγω leasing. |
Η ουσιαστική σύγκριση, επομένως, δεν είναι «αγορά χωρίς έκπτωση ΦΠΑ ή leasing με έκπτωση ΦΠΑ». Είναι σύγκριση των πραγματικών προσφορών, με τον μη εκπιπτόμενο ΦΠΑ να συνυπολογίζεται στην οικονομική επιβάρυνση. Οι όροι πληρωμής, οι υπηρεσίες που περιλαμβάνονται και η προβλεπόμενη χρήση χρειάζονται ανάγνωση πριν από την επιλογή.
Αν μια προσφορά μίσθωσης περιλαμβάνει και συντήρηση, αυτό δεν αποτελεί από μόνο του φορολογικό πλεονέκτημα ως προς την έκπτωση ΦΠΑ: τόσο η μίσθωση όσο και η συντήρηση κατονομάζονται στον αποκλεισμό. Για άλλες χρεώσεις δεν δίνεται εδώ ενιαίος κανόνας χωρίς εξέταση του είδους τους.
Πότε έχει σημασία η μικτή επαγγελματική και ιδιωτική χρήση
Για αγαθά επένδυσης, ο Κώδικας ορίζει ότι το δικαίωμα έκπτωσης κρίνεται κατά τον χρόνο έναρξης της χρησιμοποίησής τους. Όταν χρησιμοποιούνται τόσο για τη δραστηριότητα όσο και για ιδιωτικούς ή άλλους μη επιχειρηματικούς σκοπούς, ο ΦΠΑ των συνδεδεμένων δαπανών εκπίπτει μόνο κατ’ αναλογία της επιχειρηματικής χρήσης.
Αυτός ο γενικός κανόνας δεν λειτουργεί ως παράκαμψη της ειδικής απαγόρευσης για ΕΙΧ. Δεν προκύπτει δικαίωμα έκπτωσης ενός μέρους του ΦΠΑ καυσίμων απλώς επειδή αποδεικνύεται αντίστοιχο μέρος επαγγελματικών διαδρομών, όταν το όχημα υπάγεται στον αποκλεισμό.
Η αναλογία χρήσης εξετάζεται όπου υπάρχει καταρχήν δικαίωμα έκπτωσης. Η σωστή σειρά είναι: πρώτα ελέγχεται αν εφαρμόζεται ειδικός αποκλεισμός, έπειτα αν συντρέχουν οι γενικές προϋποθέσεις και τέλος ποιο μέρος της χρήσης αφορά την επιχείρηση. Δεν ορίζεται εδώ αυθαίρετο, ενιαίο ποσοστό για όλα τα επαγγελματικά οχήματα.
Πρακτικός έλεγχος πριν από την επιλογή οχήματος
Πριν συγκριθούν οι προσφορές, χρειάζεται μια σαφής εικόνα του οχήματος και του προορισμού του. Τα παρακάτω αποτελούν πρακτικά στοιχεία αξιολόγησης, όχι κατάλογο πρόσθετων νόμιμων δικαιολογητικών.
- Κατηγορία και θέσεις: συγκεντρώστε τα στοιχεία που δείχνουν αν πρόκειται για επιβατικό ΙΧ μέχρι εννέα θέσεων ή άλλη κατηγορία.
- Προορισμός: περιγράψτε αν εξυπηρετεί δικές σας μετακινήσεις ή προορίζεται για πώληση, εκμίσθωση ή μεταφορά προσώπων με κόμιστρο.
- Προσφορά και σύμβαση: ξεχωρίστε αγορά, μίσθωση, καύσιμα και υπηρεσίες, ώστε να φαίνεται τι χρεώνεται και με ποιον ΦΠΑ.
- Οικονομική σύγκριση: υπολογίστε την επιβάρυνση χωρίς να θεωρείτε εκπιπτόμενο φόρο που αποκλείεται από τον κανόνα.
Συχνά λάθη
- Να αποκαλείται ένα ΕΙΧ «επαγγελματικό» και να παραλείπεται ο έλεγχος της κατηγορίας του.
- Να συγχέεται η μίσθωση για ίδια χρήση με τον προορισμό του οχήματος για εκμίσθωση.
- Να επιλέγεται leasing με την εσφαλμένη παραδοχή ότι εξασφαλίζει έκπτωση ΦΠΑ.
- Να εφαρμόζεται ποσοστό επαγγελματικής χρήσης πριν εξεταστεί ο ειδικός αποκλεισμός.
Σύντομος έλεγχος
Γνωρίζετε την κατηγορία του οχήματος, τον πραγματικό προορισμό του και τις χρεώσεις της προσφοράς; Έχετε διαπιστώσει αν ισχύει ο αποκλεισμός ή κάποια εξαίρεση; Με αυτά τα στοιχεία μπορεί να γίνει συγκεκριμένη αξιολόγηση, αντί για μια γενική υπόθεση ότι κάθε εταιρικό αυτοκίνητο δίνει δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ.
Χρήσιμα συμπληρωματικά: βασικός έλεγχος επιχειρηματικών δαπανών, λογιστική υποστήριξη μηχανικών και τεχνικών γραφείων και λογιστική υποστήριξη συνεργείων αυτοκινήτων και φορτηγών.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.