Η τράπεζα εγκρίνει δάνειο 100.000 ευρώ, παρακρατεί προμήθεια 4.000 ευρώ και πιστώνει 96.000 ευρώ στον λογαριασμό της εμπορικής επιχείρησης. Η σύμβαση εξακολουθεί να προβλέπει επιστροφή κεφαλαίου 100.000 ευρώ. Θα περάσει όλη η προμήθεια στα έξοδα της πρώτης χρονιάς; Για τη λογιστική απάντηση χρειάζεται να εξεταστούν η φύση της χρέωσης και η επίδραση του χειρισμού στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις.
Το υποθετικό παράδειγμα αφορά εμπορική ΙΚΕ χονδρεμπορίου, η οποία καταρτίζει καταστάσεις με τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα και δεν εφαρμόζει ΔΠΧΑ. Το δάνειο χρηματοδοτεί συνηθισμένες αγορές έτοιμων εμπορευμάτων για μεταπώληση. Τα ποσά και οι όροι που ακολουθούν είναι αποκλειστικά παραδοχές του παραδείγματος, όχι τραπεζική προσφορά.
Η προμήθεια και ο λογιστικός κανόνας
Πρώτα διαβάζουμε τι χρεώθηκε. Στο παράδειγμα, η σύμβαση και το παραστατικό τεκμηριώνουν ότι τα 4.000 ευρώ αφορούν άμεσα τη σύναψη του συγκεκριμένου νέου δανείου. Η περιγραφή «τραπεζικά έξοδα» σε μια κίνηση λογαριασμού δεν αρκεί για αυτή την κρίση. Μια χωριστή αμοιβή για συνεχιζόμενη τραπεζική υπηρεσία δεν εντάσσεται αυτομάτως στον ίδιο χειρισμό, επειδή παρακρατήθηκε μαζί με την προμήθεια.
Το άρθρο 22 του αρχικού ΦΕΚ του ν. 4308/2014 προβλέπει στις παραγράφους 1–3 αναγνώριση της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης στο οφειλόμενο ποσό και επιβάρυνση της περιόδου με το άμεσα σχετικό κόστος ανάληψής της. Οι παράγραφοι 4–5 προβλέπουν διαφορετική επιμέτρηση όταν η επίδρασή της είναι σημαντική: αρχική αναγνώριση στο καθαρό ποσό και σταδιακή κατανομή του κόστους στις περιόδους του δανείου. Αυτή είναι η λογική του αποσβέσιμου κόστους.
Η σημαντικότητα κρίνεται σε σχέση με τις καταστάσεις της επιχείρησης: πόσο αλλάζει η εμφανιζόμενη οφειλή και το αποτέλεσμα κάθε χρονιάς; Δεν προκύπτει αυτόματα από το ότι η προμήθεια είναι 4% του κεφαλαίου. Χρειάζεται επίσης έλεγχος του εφαρμοζόμενου πλαισίου. Οι ειδικές απλοποιήσεις του άρθρου 30 για ορισμένες πολύ μικρές οντότητες περιλαμβάνουν εξαίρεση από τον συγκεκριμένο κανόνα του αποσβέσιμου κόστους· δεν αφορούν την εμπορική ΙΚΕ του παραδείγματός μας.
Πώς κατανέμεται το κόστος σε δύο χρονιές
Το δάνειο εκταμιεύεται στην αρχή της πρώτης χρονιάς και διαρκεί δύο πλήρη έτη. Η επιχείρηση πληρώνει συμβατικούς τόκους 5.000 ευρώ στο τέλος κάθε έτους και επιστρέφει ολόκληρο το κεφάλαιο των 100.000 ευρώ στο τέλος του δεύτερου. Δεν υπάρχουν άλλες χρεώσεις. Για τις υποθετικές καταστάσεις έχει τεκμηριωθεί σημαντική επίδραση από την επιμέτρηση και έχει επιλεγεί κατάλληλα η σταθερή μέθοδος κατανομής.
Η λογιστική οδηγία της ΕΛΤΕ του 2015, στις ενότητες 22.4 και 19.3, εξηγεί τη σταθερή μέθοδο και τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Και οι δύο προβλέπονται στο πλαίσιο αυτό. Η επιλογή χρειάζεται κατάλληλη εφαρμογή και συνέπεια· το παρακάτω μοίρασμα δεν αποτελεί κανόνα για κάθε δάνειο.
Αρχικά, η λογιστική αξία της υποχρέωσης είναι 100.000 − 4.000 = 96.000 ευρώ. Με τη σταθερή μέθοδο, η προμήθεια κατανέμεται ισόποσα: 4.000 ÷ 2 = 2.000 ευρώ κάθε χρόνο. Στην πρώτη χρονιά, το χρηματοοικονομικό έξοδο είναι 5.000 ευρώ συμβατικοί τόκοι συν 2.000 ευρώ από την προμήθεια, συνολικά 7.000 ευρώ. Μετά την πληρωμή των τόκων, η λογιστική αξία φτάνει στα 98.000 ευρώ.
Στη δεύτερη χρονιά αναγνωρίζονται πάλι 7.000 ευρώ χρηματοοικονομικού εξόδου. Η αξία της υποχρέωσης φτάνει στα 100.000 ευρώ πριν από την επιστροφή του κεφαλαίου και μηδενίζεται με την εξόφλησή του. Το συνολικό έξοδο των δύο ετών είναι 14.000 ευρώ. Συμφωνεί με τη διαφορά ανάμεσα στις συνολικές καταβολές των 110.000 ευρώ και στα 96.000 ευρώ που εισπράχθηκαν αρχικά. Η προμήθεια δεν προστίθεται ξανά πάνω στα 14.000 ευρώ.
Γιατί η κατάσταση της τράπεζας δείχνει άλλο υπόλοιπο
Στο τέλος της πρώτης χρονιάς, το συμβατικό κεφάλαιο παραμένει 100.000 ευρώ, ενώ η λογιστική υποχρέωση είναι 98.000 ευρώ. Η διαφορά των 2.000 ευρώ είναι το μέρος της προμήθειας που δεν έχει ακόμη επιβαρύνει τα αποτελέσματα. Ο λογιστής συμφωνεί τη σύμβαση και την εκταμίευση με την κίνηση της τράπεζας, την κατανομή του κόστους και την εμφανιζόμενη λογιστική αξία. Το μικρότερο λογιστικό ποσό δεν σημαίνει ότι χαρίστηκε μέρος του κεφαλαίου.
Χωριστό ζήτημα είναι αν η χρηματοδότηση εξοφλεί και μια απαίτηση από πελάτη, όπως εξηγείται στην προεξόφληση τιμολογίου και το υπόλοιπο της απαίτησης. Όταν πάλι η εμπορική επιχείρηση δίνει μακροχρόνια πίστωση στον πελάτη της, εξετάζεται η αναγνώριση λογιστικών τόκων στην απαίτηση. Εκεί η επιχείρηση βρίσκεται στην πλευρά του πιστωτή, όχι του δανειολήπτη.
Η ανάλυση αφορά τη λογιστική επιμέτρηση με τις παραπάνω παραδοχές. Η φορολογική έκπτωση της προμήθειας απαιτεί χωριστή εξέταση. Οι δύο πλήρεις πηγές είναι το αρχικό ΦΕΚ του 2014 και η οδηγία της ΕΛΤΕ του 2015, όχι σημερινή κωδικοποίηση.
Υπολογίστε το στην πράξη
Το εργαλείο «Μπορώ να Αντέξω Αυτό το Δάνειο;» αποτυπώνει την ικανότητα εξυπηρέτησης δανείου με τα δικά σας νούμερα.