Εμπορική επιχείρηση: διαγραφή μέρους οφειλής σε προμηθευτή

Η εμπορική επιχείρηση οφείλει 10.000 € σε προμηθευτή και του καταβάλλει 8.000 € ύστερα από διακανονισμό. Τι γίνεται με τα υπόλοιπα 2.000 €; Η τραπεζική πληρωμή δεν δίνει από μόνη της την απάντηση. Μπορεί να είναι μερική εξόφληση, μπορεί όμως να συνοδεύεται από έγκυρη απαλλαγή από ολόκληρη την υπόλοιπη οφειλή.

Ακόμη και όταν έχει πράγματι κλείσει το χρέος, χρειάζεται να ξεχωρίσουμε τη μείωση της τιμής των εμπορευμάτων από τη διαγραφή μιας ήδη δημιουργημένης υποχρέωσης. Η διαφορά καθορίζει αν διορθώνεται το κόστος της αγοράς ή αν προκύπτει λογιστικό κέρδος από τον διακανονισμό.

Άλλο η έκπτωση στην αγορά, άλλο η απαλλαγή από χρέος

Αν ο προμηθευτής μειώσει πραγματικά τη συμφωνημένη τιμή των προϊόντων, εξετάζεται η διόρθωση του κόστους τους. Για αυτόν τον διαφορετικό χειρισμό, δείτε πώς η έκπτωση προμηθευτή κατανέμεται στο απόθεμα και στο κόστος πωληθέντων.

Στο παράδειγμα που ακολουθεί, όμως, η αρχική τιμή δεν αλλάζει. Τα εμπορεύματα είχαν αγοραστεί και πωληθεί σε προηγούμενη περίοδο και το κόστος τους έχει ήδη αποτυπωθεί σωστά. Η νέα συμφωνία αφορά την εξόφληση της χρηματικής οφειλής που παραμένει προς τον προμηθευτή. Έχει κριθεί, με βάση τους πραγματικούς όρους και την αρμόδια αξιολόγησή τους, ότι πρόκειται για απαλλαγή από χρέος και όχι για μεταγενέστερη διόρθωση της τιμής αγοράς.

Επομένως, δεν αρκεί να ονομαστεί η διαφορά «έκπτωση» στην καρτέλα. Χρειάζεται να εξηγείται τι ακριβώς συμφωνήθηκε και πότε άρχισε να ισχύει. Αν το περιεχόμενο ή η ισχύς της συμφωνίας αμφισβητούνται, η λογιστική καταχώριση δεν υποκαθιστά τη νομική αξιολόγηση.

Στις 31 Δεκεμβρίου υπάρχει ακόμη οφειλή 10.000 €

Εξετάζουμε μια υποθετική ελληνική ΙΚΕ χονδρικού εμπορίου που συνεχίζει τη δραστηριότητά της και εφαρμόζει τα ΕΛΠ. Το εφαρμοστέο πλαίσιο, οι επιλογές και η σημαντικότητα έχουν εξεταστεί, χωρίς εξαίρεση που να παραμερίζει τον συγκεκριμένο χειρισμό. Η βραχυπρόθεσμη οφειλή έχει ορθά αναγνωριστεί και επιμετρηθεί σε 10.000 €. Δεν υπάρχουν σημαντικές χρηματοδοτικές επιδράσεις, συναλλαγματικές διαφορές, προμήθειες ή άλλες επιδράσεις που αλλάζουν τα ποσά του παραδείγματος.

Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου έχει συζητηθεί μόνο μια προκαταρκτική πρόταση για κλείσιμο της οφειλής με μικρότερο ποσό. Δεν έχει γίνει αποδεκτή και δεν υπάρχει δεσμευτική τροποποίηση, ακύρωση ή απαλλαγή από μέρος του χρέους. Ούτε έχει μεταβληθεί για άλλον λόγο το ορθό ποσό της υποχρέωσης.

Με αυτά τα δεδομένα, η οφειλή παραμένει 10.000 € στο κλείσιμο. Δεν εμφανίζουμε κέρδος 2.000 € επειδή μια συζήτηση φαίνεται πιθανό να καταλήξει σε συμφωνία. Ένα εσωτερικό σημείωμα «θα πληρωθούν 8.000 €» δεν αποδεικνύει ότι ο προμηθευτής έχει ήδη παραιτηθεί από τα υπόλοιπα.

Η νέα συμφωνία ολοκληρώνεται τον Ιανουάριο

Μέσα στον επόμενο Ιανουάριο γίνονται η νέα, δεσμευτική συμφωνία, η καταβολή των 8.000 € και η έγκυρη, ανεπιφύλακτη απαλλαγή από τα υπόλοιπα 2.000 €. Η αρχική οφειλή των 10.000 € παύει πλέον να υπάρχει στο σύνολό της. Οι ημερομηνίες και η ισχύς των όρων έχουν τεκμηριωθεί· δεν προκύπτουν μόνο από την ημερομηνία της τραπεζικής μεταφοράς.

Στο τέλος αυτού του διακανονισμού δεν απομένει άλλη υποχρέωση, ούτε έχει δοθεί πρόσθετο αντάλλαγμα, περιουσιακό στοιχείο ή άλλη παροχή. Για την ολοκληρωμένη συναλλαγή, η διαφορά ανάμεσα στην ορθή λογιστική αξία της οφειλής και στο συνολικό αντάλλαγμα είναι 10.000 − 8.000 = 2.000 € λογιστικό κέρδος της νέας περιόδου.

Η συμφωνία κλείνει: 8.000 € πληρώθηκαν και από 2.000 € απαλλάχθηκε η επιχείρηση. Τα 8.000 € είναι εκροή χρημάτων, όχι νέο έξοδο αγοράς ούτε το υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού. Τα 2.000 € είναι η μία και μοναδική διαφορά του διακανονισμού· δεν διορθώνουν την παλιά αποθήκη ή το ήδη ορθό κόστος των πωληθέντων.

Δεν περιμένουμε πάντοτε την πληρωμή για να εξετάσουμε τους όρους

Το άρθρο 22 παρ. 7 του ν. 4308/2014 συνδέει την παύση αναγνώρισης μιας χρηματοοικονομικής υποχρέωσης με την εκπλήρωση, ακύρωση ή εκπνοή της συμβατικής δέσμευσης. Η παρ. 8 προβλέπει ότι η τροποποίηση των όρων υπάρχουσας υποχρέωσης αντιμετωπίζεται ως εξόφληση της αρχικής και αναγνώριση νέας. Συνεπώς, μια δεσμευτική αλλαγή μπορεί να χρειάζεται λογιστική αντιμετώπιση πριν από τη μεταγενέστερη πληρωμή.

Στο δικό μας παράδειγμα όλες οι σχετικές πράξεις έγιναν μέσα στον Ιανουάριο, γι’ αυτό εξετάζουμε το συνολικό αποτέλεσμα αυτής της περιόδου. Δεν επιλέγουμε την ακριβή ημέρα κάθε εγγραφής μόνο από το τραπεζικό παραστατικό. Αν η εφαρμογή της παρ. 8 απαιτεί ενδιάμεση παρακολούθηση νέας υποχρέωσης, αυτή δεν είναι πρόσθετο αντάλλαγμα που θα αθροιστεί δεύτερη φορά με την πληρωμή της.

Η παρ. 9 του ίδιου άρθρου προβλέπει την αναγνώριση στα αποτελέσματα της διαφοράς μεταξύ της λογιστικής αξίας της υποχρέωσης και του ανταλλάγματος που καταβάλλεται, περιλαμβάνοντας τυχόν άλλα περιουσιακά στοιχεία ή νέες υποχρεώσεις. Γι’ αυτό, σε διαφορετική πραγματική συμφωνία, δεν αρκεί η σύγκριση δύο ποσών στην τράπεζα. Χρειάζεται να έχει ελεγχθεί το σύνολο της συναλλαγής.

Εδώ δεν μεταφέρουμε το κέρδος στον Δεκέμβριο: η νέα συμφωνία δημιουργήθηκε τον Ιανουάριο και δεν υπήρχε αντίστοιχη ισχύουσα ρύθμιση στο παλιό κλείσιμο. Η μεταγενέστερη επιβεβαίωση προϋπαρχουσών συνθηκών, την οποία εξετάζει το άρθρο 17 παρ. 8, είναι διαφορετική περίπτωση από τη δημιουργία μιας νέας συμφωνίας.

Τι πρέπει να εξηγεί η καρτέλα του προμηθευτή

Ο φάκελος συνδέει την αρχική αγορά και την ανοικτή οφειλή με τη νέα συμφωνία, την ημερομηνία που αυτή άρχισε να ισχύει, τους όρους απαλλαγής και την πραγματική καταβολή. Η επιβεβαίωση του προμηθευτή πρέπει να τεκμηριώνει το κλείσιμο ολόκληρου του ποσού, όχι μόνο ότι παρέλαβε 8.000 €. Αν λείπει η απόδειξη απαλλαγής, η αριθμητική διαφορά των 2.000 € παραμένει προς διερεύνηση· δεν τη διαγράφουμε για να μηδενιστεί η καρτέλα.

Η διάκριση της νέας συμφωνίας από έναν παλιό, ήδη ενεργό όρο έχει σημασία και στην αντίστροφη πλευρά του εμπορίου. Στην ετήσια έκπτωση τζίρου που έχει ήδη κερδίσει ο πελάτης, εξετάζεται μια προϋπάρχουσα μείωση της τιμής πώλησης. Αυτό το διαφορετικό παράδειγμα δεν δικαιολογεί αναδρομική διαγραφή της δικής μας οφειλής από μια καινούργια συμφωνία.

Η ανάλυση στηρίζεται στα άρθρα 17, 22 και 25 του πλήρους αρχικού ΦΕΚ Α΄ 251/24.11.2014 του ν. 4308/2014, από το αρχείο της ΑΑΔΕ, που φιλοξενείται στο drcc.eu. Είναι το αρχικό κείμενο του 2014, όχι σημερινή κωδικοποίηση όλων των αλλαγών. Το υπόδειγμα αφορά τη λογιστική αποτύπωση συγκεκριμένων δεδομένων και όχι το κύρος μιας πραγματικής συμφωνίας. Δεν προσδιορίζει φορολογητέο εισόδημα, απαλλαγή φόρου, χειρισμό ΦΠΑ, έκδοση πιστωτικού ή διαβίβαση στο myDATA.