Μια αγωγή για επέμβαση προηγούμενων μηνών παραμένει εκκρεμής όταν κλείνει η χρήση. Ο ασθενής ζητά αποζημίωση, αλλά δεν υπάρχει ακόμη τελική κρίση. Πρέπει το ποσό της αγωγής να εμφανιστεί ολόκληρο ως χρέος του χειρουργικού ιατρείου; Ή μπορεί το λογιστήριο να περιμένει μέχρι να τελειώσει η δίκη;
Κανένα από τα δύο δεν αποτελεί αυτόματη λογιστική λύση. Προηγούνται ο προσδιορισμός της επιχείρησης που βαρύνεται με την υπόθεση, το πλαίσιο των χρηματοοικονομικών καταστάσεών της και η τεκμηριωμένη αξιολόγηση της συγκεκριμένης εκκρεμότητας. Το ποσό που ζητά ο ενάγων δεν είναι από μόνο του ούτε αναγνωρισμένη οφειλή ούτε η καλύτερη εκτίμηση του ποσού που θα απαιτηθεί.
Ποιανού τα βιβλία εξετάζουμε;
Η επέμβαση μπορεί να συνδέεται με τον χειρουργό, την κλινική και την εταιρεία μέσω της οποίας λειτουργεί το ιατρείο. Δεν μεταφέρεται αυτομάτως η ίδια υποχρέωση στα βιβλία όλων. Ο δικηγόρος πρέπει να προσδιορίσει ποιο πρόσωπο αφορά η διεκδίκηση και ποια δέσμευση αξιολογείται για τη συγκεκριμένη επιχείρηση. Η συμμετοχή στην παροχή της υπηρεσίας ή η είσπραξη μιας αμοιβής δεν λύνουν μόνες τους αυτό το ζήτημα.
Για την εξήγηση που ακολουθεί, παίρνουμε μια υποθετική ελληνική ιατρική εταιρεία που παρέχει χειρουργικές υπηρεσίες και συνεχίζει τη δραστηριότητά της. Η ίδια αφορά την εξεταζόμενη διεκδίκηση. Έχει επιβεβαιωθεί ότι εφαρμόζονται οι κανόνες προβλέψεων του άρθρου 22 παρ. 11–14 των Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων και η γνωστοποίηση του άρθρου 29 παρ. 16. Αυτό είναι ουσιώδης προϋπόθεση του παραδείγματος, όχι συμπέρασμα από τον τίτλο «ιατρική εταιρεία».
Σε πολύ μικρή ατομική δραστηριότητα που υπάγεται στο άρθρο 1 παρ. 2γ και χρησιμοποιεί την επιλογή του άρθρου 16 παρ. 8, το άρθρο 30 προβλέπει διαφορετικό χειρισμό: οι προβλέψεις ακολουθούν τη φορολογική νομοθεσία και οι πληροφορίες του προσαρτήματος περιορίζονται. Επομένως, η παρακάτω ανάλυση δεν εφαρμόζεται μηχανικά σε κάθε ατομικό χειρουργικό ιατρείο. Η τήρηση διπλογραφικών βιβλίων, από μόνη της, επίσης δεν απαντά ποιο πλαίσιο και ποιες επιλογές ισχύουν.
Η εκκρεμής αγωγή χρειάζεται αξιολόγηση, όχι αυτόματη εγγραφή
Η πλήρης Λογιστική Οδηγία της ΕΛΤΕ του 2015, στην παράγραφο 22.11.1, περιλαμβάνει τις εκκρεμοδικίες στις συνήθεις περιπτώσεις προβλέψεων. Η εκκρεμότητα της δίκης, συνεπώς, δεν επιτρέπει από μόνη της να αγνοηθεί η υπόθεση μέχρι την τελική απόφαση. Ούτε όμως η κατάθεση αγωγής αποδεικνύει αυτομάτως ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις αναγνώρισης.
Η πρόβλεψη αφορά υποχρέωση σαφώς καθορισμένης φύσης, που κατά την ημερομηνία του ισολογισμού είναι περισσότερο πιθανό να προκύψει παρά να μην προκύψει, ή είναι βέβαιη, ενώ το ποσό ή ο χρόνος παραμένει αβέβαιος. Στην πράξη, το λογιστήριο χρειάζεται μια ενημερωμένη, αρμόδια νομική αξιολόγηση για το παρελθόν περιστατικό, τη συγκεκριμένη δέσμευση, την πιθανότητα εκροής και την αξιοπιστία της εκτίμησης. Δεν αξιολογεί το ίδιο αν υπήρξε ιατρικό σφάλμα.
Αυτό διαφέρει από μια ήδη επιβεβαιωμένη δέσμευση κάλυψης εργασιών. Στο παράδειγμα για το κόστος εγγυήσεων που παραμένει μετά το κλείσιμο ενός συνεργείου, η δέσμευση έχει ήδη θεμελιωθεί. Εδώ πρέπει πρώτα να κριθεί λογιστικά, με βάση την αρμόδια τεκμηρίωση, αν η συγκεκριμένη αμφισβητούμενη απαίτηση δημιουργεί αναγνωρίσιμη υποχρέωση.
Πότε εξετάζεται ενδεχόμενη υποχρέωση
Ο ορισμός των ΕΛΠ καλύπτει και διαφορετική κατάσταση: μια πιθανή δέσμευση από γεγονότα του παρελθόντος, της οποίας η ύπαρξη θα επιβεβαιωθεί από αβέβαια μελλοντικά γεγονότα που δεν ελέγχονται πλήρως από την επιχείρηση. Περιλαμβάνει επίσης παρούσα δέσμευση όταν δεν είναι σφόδρα πιθανή η απαιτούμενη εκροή πόρων ή όταν το ποσό δεν μπορεί να μετρηθεί με επαρκή αξιοπιστία. Αυτή είναι η ενδεχόμενη υποχρέωση.
Κατά το άρθρο 17 παρ. 4, οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στους πίνακες των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Στην εταιρεία του παραδείγματός μας, όμως, εφαρμόζεται το άρθρο 29 παρ. 16 για τις σχετικές γνωστοποιήσεις. Η απουσία ποσού από τον ισολογισμό δεν σημαίνει ότι ο φάκελος κλείνει ή ότι παραλείπεται η απαιτούμενη ενημέρωση στο προσάρτημα. Αντίστροφα, όταν πληρούνται τα κριτήρια αναγνώρισης, μια σημείωση δεν αντικαθιστά την αναγνώριση της υποχρέωσης, όπως ορίζει το άρθρο 17 παρ. 3.
Το αιτούμενο ποσό και η καλύτερη εκτίμηση είναι διαφορετικά στοιχεία
Όταν απαιτείται πρόβλεψη, η επιμέτρηση βασίζεται στο ποσό που αναμένεται να απαιτηθεί για τον διακανονισμό. Η Οδηγία απαιτεί την καλύτερη τεκμηριωμένη εκτίμηση και στάθμιση των σημαντικών ενδεχομένων. Το λογιστήριο δεν αντιγράφει απλώς το ποσό της αγωγής ούτε το πολλαπλασιάζει με ένα αυθαίρετο «ποσοστό πιθανότητας να χαθεί η δίκη».
Χρειάζεται να εξηγείται πώς συνδέονται τα πιθανά αποτελέσματα της συγκεκριμένης υπόθεσης με την εκτίμηση και τον αναμενόμενο χρόνο διακανονισμού. Η βάση είναι το αναμενόμενο ονομαστικό ποσό· όταν η επιμέτρηση στην παρούσα αξία έχει σημαντική επίπτωση, εφαρμόζεται ο αντίστοιχος κανόνας του άρθρου 22 παρ. 12. Δεν επιλέγεται προεξοφλητικό επιτόκιο μόνο και μόνο επειδή μια δίκη μπορεί να διαρκέσει χρόνια.
Στον φάκελο του κλεισίματος συνδέονται η ταυτότητα της υπόχρεης επιχείρησης, η κατάσταση της υπόθεσης, η ημερομηνία της νομικής αξιολόγησης και τα στοιχεία που στηρίζουν τον λογιστικό χειρισμό. Η νομική και η κλινική αξιολόγηση παραμένουν στους αρμόδιους επαγγελματίες. Ο λογιστής χρειάζεται την κατάλληλη τεκμηρίωση για τις οικονομικές συνέπειες, όχι να αναλάβει τη δικαστική ή ιατρική κρίση.
Νεότερη πληροφορία που εμφανίζεται πριν από την έγκριση των καταστάσεων για δημοσιοποίηση εξετάζεται και ως προς το αν αφορά συνθήκες που υπήρχαν στο κλείσιμο, σύμφωνα με το άρθρο 17 παρ. 8. Οι μεταγενέστερες επανεκτιμήσεις και ο διακανονισμός χρειάζονται επίσης παρακολούθηση κατά το άρθρο 22 παρ. 14. Δεν παραμένει ένα αρχικό ποσό στα βιβλία ανεξάρτητα από την εξέλιξη της υπόθεσης.
Η ανάλυση βασίζεται στο πλήρες αρχικό ΦΕΚ Α΄ 251/24.11.2014 του ν. 4308/2014 και στην παραπάνω Οδηγία της ΕΛΤΕ του 2015. Τα πλήρη αντίγραφα φιλοξενούνται στο drcc.eu και αποτυπώνουν τα κείμενα εκείνων των ετών, όχι σημερινή κωδικοποίηση. Εξηγείται ο συγκεκριμένος λογιστικός διαχωρισμός, χωρίς συμπέρασμα για πραγματική αγωγή, ασφαλιστική κάλυψη, φορολογική έκπτωση ή δηλώσεις.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.