Μια διαιτολόγος με επαγγελματική έδρα στην Ελλάδα κάνει ατομική συνεδρία μέσω βιντεοκλήσης με πελάτισσα που κατοικεί στη Γαλλία. Η πελάτισσα αγοράζει τη συμβουλή για προσωπικές της ανάγκες. Πρέπει η αμοιβή να αντιμετωπιστεί ως ηλεκτρονική υπηρεσία με τόπο ΦΠΑ τη Γαλλία; Η βιντεοκλήση, από μόνη της, δεν δίνει αυτή την απάντηση. Προηγείται ο έλεγχος του τι ακριβώς παρέχει η διαιτολόγος και με ποια ιδιότητα αγοράζει η πελάτισσα.
Το ραντεβού με τη διαιτολόγο δεν ταυτίζεται με μια αυτόματη εφαρμογή
Στο παράδειγμά μας η διαιτολόγος συζητά ζωντανά με την πελάτισσα, αξιολογεί τις απαντήσεις της και προσαρμόζει τις συμβουλές της κατά τη συνεδρία. Η επαγγελματική κρίση αποτελεί ουσιαστικό μέρος της ίδιας της παροχής. Το διαδίκτυο επιτρέπει να συναντηθούν από απόσταση· δεν εκτελεί την υπηρεσία αντί της επαγγελματία.
Η διάκριση έχει συγκεκριμένη φορολογική βάση. Το άρθρο 7 παρ. 1 του Κανονισμού 282/2011 δεν αρκείται στην παροχή μέσω διαδικτύου. Για τον χαρακτηρισμό ως ηλεκτρονικά παρεχόμενης υπηρεσίας απαιτεί η παροχή, λόγω της φύσης της, να είναι ουσιαστικά αυτοματοποιημένη, να χρειάζεται ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση και να μην μπορεί να εξασφαλιστεί χωρίς μέσα πληροφορικής. Οι προϋποθέσεις εξετάζονται μαζί, όπως φαίνεται στο πλήρες ενοποιημένο κείμενο του Κανονισμού με ημερομηνία 14.4.2025.
Ένα σύστημα που δέχεται απαντήσεις σε ερωτηματολόγιο και παράγει αυτόματα ένα διατροφικό πρόγραμμα χρειάζεται διαφορετική εξέταση. Το ότι κάποιος σχεδίασε αρχικά το λογισμικό ή έγραψε το υλικό του δεν σημαίνει ότι υπάρχει ουσιαστική ανθρώπινη παρέμβαση στην κάθε επιμέρους παροχή. Αντίστοιχα, η ηλεκτρονική κράτηση του ζωντανού ραντεβού δεν μετατρέπει τη συμβουλή σε αυτοματοποιημένο προϊόν.
Πού βρίσκεται ο τόπος ΦΠΑ στο συγκεκριμένο παράδειγμα
Αφού προσδιοριστούν η υπηρεσία και η ιδιότητα της πελάτισσας, εξετάζεται ο κανόνας για τον τόπο παροχής. Το άρθρο 18 παρ. 2 περ. β΄ του Κώδικα ΦΠΑ ορίζει, με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων, ότι για υπηρεσίες προς μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο ο τόπος βρίσκεται στην έδρα της οικονομικής δραστηριότητας του παρέχοντος. Προβλέπει επίσης χωριστή αντιμετώπιση όταν η υπηρεσία παρέχεται από μόνιμη εγκατάσταση σε άλλο τόπο.
Εδώ η διαιτολόγος παρέχει απευθείας την ατομική συμβουλή από την ελληνική επαγγελματική της εγκατάσταση σε ιδιώτη για προσωπική χρήση. Δεν μεσολαβεί διαφορετικός προμηθευτής ή εγκατάσταση στο εξωτερικό και δεν πρόκειται για εκπαιδευτική εκδήλωση, αυτοματοποιημένο ψηφιακό προϊόν ή συνδυασμένο πακέτο. Για αυτή τη συγκεκριμένη υπηρεσία, μετά τον έλεγχο των εξαιρέσεων, ο γενικός κανόνας οδηγεί σε τόπο παροχής την Ελλάδα. Η γαλλική διεύθυνση της πελάτισσας δεν αρκεί για να μεταφέρει τον τόπο ΦΠΑ στη Γαλλία.
Ο σχετικός κανόνας περιλαμβάνεται στον πλήρη Κώδικα ΦΠΑ που ανάρτησε η ΑΑΔΕ τον Απρίλιο 2026. Δεν μεταφέρουμε το συμπέρασμα σε υπηρεσία προς επιχείρηση, σε πελάτη τρίτης χώρας ή σε online μάθημα. Αυτές είναι διαφορετικές συναλλαγές και μπορεί να υπάγονται σε άλλον κανόνα.
Τι σημαίνει αυτό για μια αμοιβή συνεδρίας
Έστω ότι συμφωνείται αμοιβή 70 ευρώ για μια ατομική συνεδρία 50 λεπτών. Η πελάτισσα κλείνει ηλεκτρονικά το ραντεβού, πληρώνει από λογαριασμό στη Γαλλία και η διαιτολόγος παρέχει προσωπικά τη συμβουλή στη βιντεοκλήση. Ο τρόπος κράτησης και πληρωμής δεν αντικαθιστά τον παραπάνω έλεγχο του αντικειμένου. Τα 70 ευρώ είναι υποθετική συμφωνημένη αμοιβή, όχι παράδειγμα υπολογισμού καθαρής αξίας και φόρου.
Ο προσδιορισμός της Ελλάδας ως τόπου παροχής δεν απαντά ακόμη αν η συγκεκριμένη υπηρεσία επιβαρύνεται με ΦΠΑ, αν συντρέχουν προϋποθέσεις απαλλαγής ή ποιος συντελεστής εφαρμόζεται. Αυτά απαιτούν ξεχωριστή εξέταση. Δεν χαρακτηρίζουμε μια συνεδρία απαλλασσόμενη απλώς επειδή την παρέχει διαιτολόγος, ούτε φορολογητέα με συγκεκριμένο συντελεστή επειδή γίνεται online.
Με την ίδια λογική, η ένδειξη «πελάτισσα στην ΕΕ» δεν αποτελεί από μόνη της λόγο να περαστεί η αμοιβή σε δήλωση OSS. Το OSS είναι τρόπος δήλωσης για συναλλαγές που εμπίπτουν στις προϋποθέσεις του, όχι κριτήριο που καθορίζει τη φύση της υπηρεσίας ή τον τόπο της. Δεν περιορίζεται γενικά μόνο στις ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες.
Ο φάκελος που βοηθά τον λογιστή να ελέγξει την αμοιβή
Για τη συγκεκριμένη συνεδρία χρειάζεται να συνδέονται η συμφωνημένη αμοιβή και η περιγραφή της παροχής με το ραντεβού που πραγματοποιήθηκε. Χρήσιμη είναι μια σαφής περιγραφή όπως «ατομική ζωντανή συνεδρία διατροφικής συμβουλευτικής», μαζί με στοιχεία που επιβεβαιώνουν ποιος παρέχει την υπηρεσία, πού είναι εγκατεστημένος και ότι η πελάτισσα αγοράζει για προσωπικές ανάγκες. Η χώρα κατοικίας καταγράφεται, χωρίς να θεωρείται από μόνη της η απάντηση για τον τόπο ΦΠΑ.
Η αιτιολόγηση του χειρισμού πρέπει να εξηγεί και την ουσιαστική ανθρώπινη συμμετοχή: η συμβουλή προκύπτει από την προσωπική αξιολόγηση και συζήτηση κατά το ραντεβού. Δεν αρκεί μια αόριστη ένδειξη «online υπηρεσία» στην εμπορική περιγραφή. Αυτό δεν σημαίνει απαίτηση καταγραφής της βιντεοκλήσης ή φύλαξης αναλυτικών ευαίσθητων πληροφοριών διατροφής στον λογιστικό φάκελο.
Αν αλλάξει αυτό που αγοράζει ο πελάτης —για παράδειγμα, αντί για προσωπική συνεδρία προσφέρεται συνδρομή με αυτόματα παραγόμενο πρόγραμμα— ο προηγούμενος χειρισμός δεν αντιγράφεται μηχανικά. Χρειάζεται νέα περιγραφή της πραγματικής παροχής και νέος έλεγχος. Για την ευρύτερη προετοιμασία των στοιχείων υπάρχει και ο οδηγός μας για τον φάκελο ΦΠΑ υπηρεσιών προς πελάτες εξωτερικού.
Ποια κείμενα χρησιμοποιούνται
Το αρχικό ελληνικό κείμενο του Κανονισμού 282/2011 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ στις 23.3.2011. Η ενοποιημένη έκδοση EUR-Lex της 14.4.2025 και η διοικητική κωδικοποίηση της ΑΑΔΕ, με ενσωμάτωση διατάξεων έως 1.1.2026, είναι εργαλεία τεκμηρίωσης χωρίς αυτοτελή νομική ισχύ· υπερισχύουν τα αυθεντικά δημοσιευμένα κείμενα. Δεν παρουσιάζονται ως σημερινή κωδικοποίηση ή ως επιβεβαίωση ότι δεν υπήρξαν νεότερες αλλαγές. Πριν εφαρμοστεί ο χειρισμός σε πραγματική συναλλαγή, ελέγχονται τα πραγματικά δεδομένα και οι τυχόν μεταγενέστερες μεταβολές.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.