Στο κλείσιμο της χρήσης, η ομάδα ανάπτυξης είχε τεκμηριώσει την πρόοδο ενός έργου λογισμικού. Μήνες αργότερα δίνει νέα εκτίμηση: απομένει περισσότερη δουλειά από όση υπολόγιζε. Το λογιστήριο χρειάζεται κάτι περισσότερο από ένα διαφορετικό ποσοστό. Πρέπει να διακρίνει αν προέκυψαν νέα δεδομένα ή αν το προηγούμενο κλείσιμο παρέλειψε πληροφορίες που έπρεπε να είχαν χρησιμοποιηθεί.
Η διαφορά έχει σημασία για την περίοδο που θα επηρεαστεί. Μια γνήσια μεταβολή λογιστικής εκτίμησης επιδρά στην περίοδο που διαπιστώνεται και, κατά περίπτωση, στις μελλοντικές. Δεν αναγνωρίζεται αναδρομικά απλώς επειδή η εκτίμηση άλλαξε. Ένα λάθος προηγούμενης χρήσης χρειάζεται διαφορετικό έλεγχο, μαζί με το λογιστικό πλαίσιο και τις απλοποιήσεις που εφαρμόζει η συγκεκριμένη επιχείρηση.
Η νέα εκτίμηση πρέπει να εξηγείται από τον φάκελο του έργου
Ας εξετάσουμε μια ελληνική εταιρεία που αναπτύσσει λογισμικό για πελάτη με σταθερή αμοιβή. Η υπηρεσία και το τίμημα παραμένουν ίδια. Για τη συγκεκριμένη σύμβαση εφαρμόζεται κατάλληλα η μέθοδος του ποσοστού ολοκλήρωσης, με τεκμηριωμένη πρόοδο και σφόδρα πιθανή εισροή του οικονομικού οφέλους. Η προκαταβολή παρακολουθείται χωριστά, όπως εξηγεί το παράδειγμα για το δεδουλευμένο έσοδο έργου λογισμικού σε εξέλιξη.
Στην πρώτη περίπτωση, οι προηγούμενες χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν ήδη εγκριθεί για δημοσιοποίηση. Η τότε εκτίμηση στηριζόταν σε σωστή αξιολόγηση των πληροφοριών που ήταν διαθέσιμες και εύλογα μπορούσαν να αποκτηθούν και να χρησιμοποιηθούν. Μεταγενέστερα προκύπτουν νέα, τεκμηριωμένα ευρήματα από την εκτέλεση του έργου και η εκτίμηση αναθεωρείται δικαιολογημένα. Αν ο έλεγχος επιβεβαιώσει ότι πρόκειται πράγματι για μεταβολή εκτίμησης, η επίδραση αναγνωρίζεται στην τρέχουσα και, όπου χρειάζεται, στις μελλοντικές περιόδους, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 2 του ν. 4308/2014.
Για να υποστηριχθεί αυτή η διάκριση, κρατούνται η προηγούμενη αποτίμηση προόδου, τα στοιχεία εκτέλεσης που τη στήριξαν και η νέα αξιολόγηση με την ημερομηνία και την αιτία της. Η τεχνική ομάδα εξηγεί ποιο εύρημα άλλαξε την εικόνα, ποιες εργασίες αφορά και γιατί η σχετική πληροφορία δεν ήταν διαθέσιμη ή εύλογα αναμενόμενο να έχει ληφθεί υπόψη μέχρι την προηγούμενη έγκριση. Η λέξη «αναθεώρηση» στο νέο αρχείο δεν αρκεί για τη λογιστική ταξινόμηση.
Όταν τα στοιχεία υπήρχαν αλλά δεν χρησιμοποιήθηκαν
Στη δεύτερη περίπτωση, ο φάκελος περιείχε αξιόπιστα αποτελέσματα δοκιμών που δεν συμφωνούσαν με την παλιά αποτίμηση προόδου. Οι πληροφορίες ήταν διαθέσιμες όταν εγκρίθηκαν οι καταστάσεις και εύλογα αναμενόταν να είχαν αποκτηθεί και χρησιμοποιηθεί κατά την κατάρτιση και δημοσίευσή τους. Η παράλειψη ή εσφαλμένη χρήση τους μπορεί να αποτελεί σφάλμα προηγούμενης χρήσης, όπως ορίζεται στο Παράρτημα Α του νόμου.
Εδώ δεν αρκεί η εξήγηση «ο υπεύθυνος δεν είχε δει το αρχείο». Εξετάζεται και τι εύλογα έπρεπε να είχε συγκεντρωθεί και αξιολογηθεί. Αντίστοιχα, το ότι μια νεότερη δοκιμή φέρει πρόσφατη ημερομηνία δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι όλες οι πληροφορίες της ήταν άγνωστες και μη διαθέσιμες στην προηγούμενη έγκριση.
Το άρθρο 28 προβλέπει ως γενικό χειρισμό την αναδρομική διόρθωση λαθών και την άμεση αντιμετώπισή τους όταν εντοπίζονται. Πριν εφαρμοστεί ο χειρισμός, όμως, ελέγχονται η σημαντικότητα της επίδρασης, κατά το άρθρο 17 παρ. 5, και το πλαίσιο της εταιρείας. Η παρ. 7γ του άρθρου 30 δίνει σε επιλέξιμες πολύ μικρές οντότητες των περιπτώσεων α΄ και β΄ της παρ. 2 του άρθρου 1, που χρησιμοποιούν την επιλογή του άρθρου 16 παρ. 7, δυνατότητα αναγνώρισης των σχετικών επιπτώσεων στην περίοδο εντοπισμού του λάθους, αντί της αναδρομικής διόρθωσης. Η νομική μορφή «ΙΚΕ» από μόνη της δεν αποδεικνύει ούτε την επιλεξιμότητα ούτε ότι έχει γίνει χρήση αυτής της δυνατότητας.
Έχει μεσολαβήσει η έγκριση των καταστάσεων;
Η ημερομηνία έγκρισης είναι ουσιαστικό στοιχείο του φακέλου. Αν οι καταστάσεις δεν έχουν ακόμη εγκριθεί για δημοσιοποίηση και μια δοκιμή του Ιανουαρίου αποκαλύπτει συνθήκες που υπήρχαν στο τέλος της χρήσης και επηρεάζουν τα σχετικά κονδύλια, εξετάζεται το άρθρο 17 παρ. 8. Τέτοια γεγονότα αναγνωρίζονται στην κλειόμενη περίοδο. Το ότι η τεχνική αναφορά γράφτηκε μετά την ημερομηνία κλεισίματος δεν μεταφέρει αυτομάτως την επίδρασή της στη νέα χρήση.
Γι’ αυτό ο λογιστής χρειάζεται να γνωρίζει τόσο πότε υπήρχε η πληροφορία όσο και πότε εγκρίθηκαν οι καταστάσεις. Το ερώτημα «πότε μας έστειλαν το email;» είναι μόνο μέρος της εξέτασης.
Τι ζητά το λογιστήριο από την ομάδα ανάπτυξης
Η σύγκριση ξεκινά από την ίδια σύμβαση και την ίδια υπηρεσία. Δίπλα στην παλιά εκτίμηση τοποθετούνται η νέα αξιολόγηση, οι σχετικές δοκιμές, η ανάλυση εργασιών και κόστους και η εξήγηση της μεταβολής. Η προηγούμενη έκδοση διατηρείται ώστε να φαίνεται τι ήταν γνωστό τότε. Ένα αρχείο που αντικαταστάθηκε χωρίς ιστορικό δυσκολεύει την ανασύνθεση της απόφασης.
Περισσότερες εκτιμώμενες ώρες δεν δίνουν αυτομάτως νέο ποσοστό ολοκλήρωσης ή συγκεκριμένο ποσό εσόδου. Προηγείται ο έλεγχος της κατάλληλης μεθόδου και των δεδομένων της. Επίσης, το άρθρο 25 παρ. 4 επιτρέπει εναλλακτικά τη μέθοδο της ολοκληρωμένης σύμβασης όταν δεν επηρεάζονται σημαντικά τα μεγέθη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Η μέθοδος δεν επιλέγεται από την πληρωμή του πελάτη ή μόνο από τον τίτλο του επαγγέλματος.
Αν άλλαξε η συμφωνημένη υπηρεσία, η τιμή ή η λογιστική πολιτική, χρειάζεται χωριστή αξιολόγηση. Η οικονομική επανεκτίμηση μιας προσφοράς, όπως στο παράδειγμα για το κόστος συντήρησης ξεχωριστής έκδοσης λογισμικού, είναι επίσης διαφορετική απόφαση. Μια υπέρβαση κόστους δεν δημιουργεί από μόνη της δικαίωμα πρόσθετης αμοιβής ούτε καθορίζει τον χρόνο αναγνώρισης του εσόδου.
Η αναφορά βασίζεται στα άρθρα 17, 25, 28 και 30 και στους σχετικούς ορισμούς του Παραρτήματος Α του πλήρους αρχικού ΦΕΚ Α΄ 251/24.11.2014 του ν. 4308/2014, όπως διατίθεται από την ΑΑΔΕ και φιλοξενείται στο site. Πρόκειται για το αρχικό κείμενο του 2014, όχι σημερινή κωδικοποίηση. Η εξέταση αφορά τη λογιστική περίοδο αναγνώρισης· δεν καθορίζει διορθώσεις φορολογικών δηλώσεων, ΦΠΑ, χρόνο έκδοσης παραστατικού ή χειρισμό myDATA.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.