Μια εταιρεία συμφωνεί να πληρώσει σε γραφίστα 200 ευρώ για να χρησιμοποιήσει μια έτοιμη εικονογράφηση στη συσκευασία ενός προϊόντος. Πριν από την πληρωμή, το λογιστήριο αναρωτιέται αν μπορεί να αφήσει την αμοιβή χωρίς παρακράτηση επειδή βρίσκεται κάτω από τα 300 ευρώ. Για να απαντηθεί η ερώτηση, χρειάζεται πρώτα να ξεκαθαριστεί τι ακριβώς πληρώνει η εταιρεία.
Εξετάζουμε υποθετική συναλλαγή του φορολογικού έτους 2025: ο γραφίστας είναι φυσικό πρόσωπο, φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, και ο πελάτης ελληνική ιδιωτική εταιρεία. Έχουν ήδη ελεγχθεί αρμοδίως τα πνευματικά δικαιώματα του δημιουργού και η νόμιμη παραχώρηση περιορισμένης χρήσης της υπάρχουσας εικονογράφησης. Η αμοιβή αφορά αυτή τη χρήση, χωρίς νέα εργασία σχεδιασμού. Τα 200 ευρώ είναι αυτοτελής συμφωνημένη αμοιβή χωρίς τυχόν ΦΠΑ, όχι τμήμα τεχνητά κατανεμημένης μεγαλύτερης συναλλαγής.
Η αμοιβή συνδέεται με συγκεκριμένο δικαίωμα χρήσης
Το άρθρο 38 παρ. 1 της πλήρους έκδοσης του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος από το ΥΠΕΘΟ περιλαμβάνει στα δικαιώματα το αντάλλαγμα για τη χρήση ή το δικαίωμα χρήσης πνευματικής ιδιοκτησίας επί καλλιτεχνικού έργου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, αυτό το αντάλλαγμα εξετάζεται ως αμοιβή δικαιωμάτων. Η λέξη «άδεια» στο παραστατικό δεν αρκεί από μόνη της για τον χαρακτηρισμό κάθε αμοιβής γραφίστα.
Η εταιρεία που πληρώνει υπάγεται στους υπόχρεους του άρθρου 61. Στη συνέχεια, το άρθρο 62 ξεχωρίζει τα δικαιώματα στην περίπτωση γ΄ της παραγράφου 1 από τις αμοιβές υπηρεσιών της περίπτωσης δ΄. Η διάκριση έχει πρακτικό αποτέλεσμα όταν εξετάζεται το όριο των 300 ευρώ.
Γιατί τα 200 ευρώ δεν αρκούν για εξαίρεση
Η παράγραφος 8 του άρθρου 64 συνδέει την προϋπόθεση να υπερβαίνει η συναλλαγή τα 300 ευρώ ειδικά με τις αμοιβές της περίπτωσης δ΄ του άρθρου 62 παρ. 1, όταν ο δικαιούχος είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας. Δεν θέτει ένα γενικό όριο για κάθε πληρωμή προς έναν επαγγελματία.
Στην ήδη ελεγμένη παραχώρηση δικαιωμάτων του παραδείγματός μας, η εταιρεία δεν μπορεί να παρακάμψει την παρακράτηση δικαιωμάτων με την αιτιολογία «είναι μόνο 200 ευρώ». Η αμοιβή ανήκει στην περίπτωση γ΄ και η προϋπόθεση των 300 ευρώ της περίπτωσης δ΄ δεν μεταφέρεται σε αυτήν. Ο έλεγχος ακολουθεί την πραγματική κατηγορία της πληρωμής.
Αν η πραγματική συμφωνία περιλαμβάνει και νέα δημιουργική εργασία, πώληση του πρωτοτύπου ή διαφορετική μεταβίβαση δικαιωμάτων, χρειάζεται χωριστή αξιολόγηση. Το παράδειγμα δεν δίνει κανόνα επιμερισμού για μικτές συμβάσεις ούτε επιτρέπει να βαφτιστεί ολόκληρη μια ασαφής αμοιβή «δικαιώματα».
Τι χρειάζεται να συμφωνεί στον φάκελο
Η συμφωνία και η περιγραφή της αμοιβής χρειάζεται να οδηγούν στην ίδια συναλλαγή: ποια ήδη υπάρχουσα εικονογράφηση χρησιμοποιείται, ποια χρήση έχει παραχωρηθεί και ποιο αντάλλαγμα αφορά αυτή την παραχώρηση. Η ταυτοποίηση του έργου με αρχείο ή έκδοση, όπου βοηθά, διευκολύνει τη σύνδεση με το παραστατικό. Πρόκειται για πρακτική τεκμηρίωση της περίπτωσης, όχι για νέο υποχρεωτικό έντυπο.
Έτσι ο λογιστής μπορεί να εξηγήσει γιατί εξέτασε την κατηγορία των δικαιωμάτων πριν εφαρμόσει έναν κανόνα ποσού. Δεν πιστοποιεί ο ίδιος την κυριότητα ή τη νομιμότητα της άδειας από μια γενική περιγραφή τιμολογίου. Αυτά είναι προϋποθέσεις που έχουν ελεγχθεί στο συγκεκριμένο παράδειγμα.
Χωριστός παραμένει ο έλεγχος του πληρωτή. Το άρθρο για τον ιδιώτη πελάτη γραφίστα που δεν ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα εξετάζει διαφορετική περίπτωση. Ούτε το ύψος της αμοιβής δημιουργεί μόνο του υπόχρεο παρακράτησης ούτε η ιδιότητα του επαγγελματία καθορίζει από μόνη της το είδος κάθε πληρωμής.
Η πηγή φιλοξενείται ολόκληρη στο drcc.eu, σε 324 σελίδες, με σημείο αναφοράς την 9η Φεβρουαρίου 2026 και ενημέρωση μέχρι τον ν. 5264/2025. Δεν παρουσιάζεται ως σημερινή κωδικοποίηση. Η παραπάνω εξήγηση αφορά μόνο το πεδίο του ορίου των 300 ευρώ στη συγκεκριμένη συναλλαγή του 2025· δεν υπολογίζει ποσό φόρου, ΦΠΑ ή την ετήσια φορολογία του δημιουργού ούτε περιγράφει διαδικασία απόδοσης του φόρου.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.