Δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ: πότε γεννάται, πώς ασκείται και τι προσέχει ο λογιστής

Δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ: πότε κρίνεται, πώς υπολογίζεται και τι προσέχει ο λογιστής

Το δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ χρειάζεται διαφορετική εξέταση ανάλογα με τις πράξεις που εξυπηρετεί μια δαπάνη και τη χρήση των αγαθών. Οι κοινές εισροές που εξυπηρετούν πράξεις με και χωρίς δικαίωμα έκπτωσης, τα αγαθά επένδυσης με επιχειρηματική και ιδιωτική χρήση και οι πράξεις σε ακίνητα έχουν διαφορετικές βάσεις υπολογισμού. Παράλληλα, υπάρχουν συγκεκριμένες δαπάνες για τις οποίες δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης.

Για τον λογιστή, επομένως, το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιο ποσό ΦΠΑ επιβαρύνει τη δαπάνη. Χρειάζεται να προσδιοριστεί ποια περίπτωση αφορά, ποια δεδομένα καθορίζουν τον υπολογισμό και αν συντρέχει κάποια από τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.

Τι είναι οι κοινές εισροές και πότε χρειάζεται επιμερισμός

Ως κοινές εισροές νοούνται εδώ τα αγαθά και οι υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται για την πραγματοποίηση τόσο πράξεων που παρέχουν δικαίωμα έκπτωσης όσο και πράξεων που δεν το παρέχουν. Επειδή οι ίδιες εισροές εξυπηρετούν και τις δύο κατηγορίες, ο εκπιπτόμενος φόρος ορίζεται σε ποσοστό επί του συνολικού φόρου που τις επιβαρύνει.

Ο επιμερισμός σημαίνει ότι προσδιορίζεται ποιο μέρος του φόρου των κοινών εισροών εκπίπτει. Η βάση του συγκεκριμένου υπολογισμού είναι η σχέση ανάμεσα στις πράξεις που παρέχουν δικαίωμα έκπτωσης και στο σύνολο των πράξεων που περιλαμβάνονται στο προβλεπόμενο κλάσμα. Δεν πρέπει να συγχέεται με την αναλογία επιχειρηματικής και ιδιωτικής χρήσης ενός αγαθού επένδυσης.

Πώς υπολογίζεται το ποσοστό έκπτωσης

Το ποσοστό βρίσκεται με κλάσμα που έχει:

• Αριθμητή: το ποσό του ετήσιου κύκλου εργασιών, χωρίς ΦΠΑ, που αφορά πράξεις για τις οποίες παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης.
• Παρονομαστή: το ποσό των πράξεων του αριθμητή μαζί με το ποσό των πράξεων για τις οποίες δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης.

Με απλά λόγια, ο αριθμητής περιλαμβάνει την κατηγορία πράξεων που παρέχει δικαίωμα έκπτωσης, ενώ ο παρονομαστής περιλαμβάνει και τις δύο κατηγορίες. Οι πράξεις του αριθμητή περιλαμβάνονται ήδη στον παρονομαστή και δεν προσμετρώνται δεύτερη φορά.

Ποσοστό έκπτωσης = ετήσιος κύκλος εργασιών χωρίς ΦΠΑ από πράξεις με δικαίωμα έκπτωσης / ποσό πράξεων με και χωρίς δικαίωμα έκπτωσης, εκφρασμένο ως ποσοστό.

Το ποσοστό εφαρμόζεται στον συνολικό φόρο των κοινών εισροών. Έτσι, διακρίνονται δύο διαφορετικά μεγέθη: τα ποσά των πράξεων από τα οποία προκύπτει το κλάσμα και ο φόρος των κοινών εισροών στον οποίο εφαρμόζεται το αποτέλεσμα. Η περιγραφή αυτή αφορά τον επιμερισμό των κοινών εισροών και δεν αποτελεί γενικό κανόνα έκπτωσης για κάθε δαπάνη: χρειάζεται να εξετάζονται και οι ρητοί αποκλεισμοί και οι ειδικές προϋποθέσεις που αναφέρονται παρακάτω.

Αγαθά επένδυσης: χρόνος κρίσης και ιδιωτική χρήση

Για τα αγαθά επένδυσης, το δικαίωμα έκπτωσης κρίνεται κατά τον χρόνο έναρξης χρησιμοποίησής τους. Το κρίσιμο σημείο είναι επομένως η έναρξη της χρήσης τους και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούνται.

Όταν ένα αγαθό επένδυσης χρησιμοποιείται τόσο για τις δραστηριότητες της επιχείρησης όσο και για ιδιωτική χρήση του υποκείμενου στον φόρο ή του προσωπικού του, ή γενικότερα για άλλους σκοπούς εκτός της επιχείρησης, ο ΦΠΑ των δαπανών που συνδέονται με αυτό εκπίπτει μόνο κατ’ αναλογία του ποσοστού επιχειρηματικής χρήσης. Η επιχειρηματική χρήση δεν αρκεί από μόνη της για να θεμελιώσει δικαίωμα έκπτωσης σε δαπάνες που περιλαμβάνονται στους ρητούς αποκλεισμούς.

Εδώ η αναλογία αφορά τη χρήση του επενδυτικού αγαθού. Στον επιμερισμό των κοινών εισροών, αντίθετα, το ποσοστό προκύπτει από το κλάσμα των πράξεων με και χωρίς δικαίωμα έκπτωσης. Η διάκριση έχει πρακτική σημασία: το ποσοστό που προκύπτει από τον κύκλο εργασιών δεν περιγράφει από μόνο του πόσο χρησιμοποιείται ένα επενδυτικό αγαθό για ιδιωτικούς σκοπούς. Αντίστοιχα, το ποσοστό επιχειρηματικής χρήσης δεν προσδιορίζει από μόνο του αν οι πράξεις που εξυπηρετεί το αγαθό παρέχουν δικαίωμα έκπτωσης.

Πράξεις σε ακίνητα: η συμμετοχή κάθε ιδιοκτησίας

Για τις προβλεπόμενες από το άρθρο 8 πράξεις σε ακίνητα, η έκπτωση του φόρου εισροών ενεργείται σύμφωνα με το ποσοστό συμμετοχής κάθε ιδιοκτησίας στον συνολικό φόρο εισροών. Ο φόρος αυτός διαμορφώνεται με βάση την πραγματική διάθεση των αγαθών και υπηρεσιών ανά οικοδομή.

Η πραγματική διάθεση προκύπτει από τα τηρούμενα λογιστικά αρχεία για το κόστος των οικοδομών, σύμφωνα με το άρθρο 41, και από τα εκδιδόμενα παραστατικά πωλήσεων. Τα στοιχεία αυτά συνδέουν τον υπολογισμό με τη συγκεκριμένη οικοδομή και τη συμμετοχή της κάθε ιδιοκτησίας.

Επομένως, η εξέταση δεν περιορίζεται σε ένα γενικό ποσοστό για την επιχείρηση. Εστιάζει στο πώς διαμορφώνεται ο συνολικός φόρος εισροών ανά οικοδομή και ποιο ποσοστό του αντιστοιχεί σε κάθε ιδιοκτησία, βάσει των συγκεκριμένων αρχείων και παραστατικών.

Πότε χρησιμοποιείται το ετήσιο ποσοστό

Το ποσοστό που προκύπτει από την εφαρμογή των παρ. 1 έως 3 λαμβάνεται υπόψη τόσο για την εκκαθάριση του εκπιπτόμενου φόρου του έτους στο οποίο αφορά όσο και για την υποβολή των δηλώσεων του επόμενου έτους.

Η εξαίρεση των 30 ευρώ

Ο φόρος που αναλογεί σε πράξεις που δεν παρέχουν δικαίωμα έκπτωσης εκπίπτει ολόκληρος, εφόσον, για κάθε φορολογικό έτος, δεν υπερβαίνει τα τριάντα (30) ευρώ.

Το όριο αφορά τον φόρο που αναλογεί στις συγκεκριμένες πράξεις, όχι το ύψος του κύκλου εργασιών ούτε την αξία μιας αγοράς. Επίσης, η αναφορά γίνεται σε κάθε φορολογικό έτος: δεν περιγράφεται ως όριο ανά παραστατικό.

Δαπάνες για τις οποίες δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης

Δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης του φόρου που επιβαρύνει τις ακόλουθες δαπάνες:

• Αγορά, εισαγωγή ή ενδοκοινοτική απόκτηση καπνοβιομηχανικών προϊόντων.
• Αγορά, εισαγωγή ή ενδοκοινοτική απόκτηση οινοπνευματωδών ή αλκοολούχων ποτών, εφόσον προορίζονται για την πραγματοποίηση μη φορολογητέων πράξεων.
• Δεξιώσεις, ψυχαγωγία και φιλοξενία γενικά.
• Στέγαση, τροφή, ποτά, μετακίνηση και ψυχαγωγία για το προσωπικό ή τους εκπροσώπους της επιχείρησης.
• Αγορά, εισαγωγή ή ενδοκοινοτική απόκτηση επιβατικών αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης μέχρι εννέα (9) θέσεων, μοτοσυκλετών και μοτοποδηλάτων, σκαφών και αεροσκαφών ιδιωτικής χρήσης που προορίζονται για αναψυχή ή αθλητισμό, καθώς και δαπάνες καυσίμων, επισκευής, συντήρησης, μίσθωσης και κυκλοφορίας αυτών γενικά.

Στον έλεγχο της κατηγορίας δαπάνης χρειάζεται να διατηρούνται οι ακριβείς προϋποθέσεις της περιγραφής. Για παράδειγμα, η αναφορά στα οινοπνευματώδη ή αλκοολούχα ποτά συνδέεται με τον προορισμό τους για μη φορολογητέες πράξεις. Αντίστοιχα, η τελευταία κατηγορία καλύπτει τόσο τις αναφερόμενες αποκτήσεις όσο και τις κατονομαζόμενες δαπάνες που συνδέονται με τα μέσα αυτά.

Ειδικά καθεστώτα άλλων κρατών μελών

Δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης για εισροές που αφορούν πράξεις υποκείμενων στον φόρο οι οποίοι εντάσσονται σε ειδικά καθεστώτα άλλων κρατών μελών αντίστοιχα των άρθρων 56, 57 και 58.

Κατ’ εξαίρεση, αν ο εν λόγω υποκείμενος απαιτείται να διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα για δραστηριότητες μη υπαγόμενες στο αντίστοιχο του άρθρου 56 ειδικό καθεστώς άλλου κράτους μέλους, παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης του φόρου εισροών που κατέβαλε στην Ελλάδα και αφορά στις φορολογητέες δραστηριότητές του που υπάγονται στο αντίστοιχο καθεστώς.

Η εξαίρεση χρειάζεται να διαβάζεται με όλα τα επιμέρους στοιχεία της: την απαίτηση διάθεσης ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα για τις περιγραφόμενες δραστηριότητες, την καταβολή του φόρου εισροών στην Ελλάδα και τη σύνδεσή του με τις συγκεκριμένες φορολογητέες δραστηριότητες. Η κατοχή ΑΦΜ/ΦΠΑ, από μόνη της, δεν αποδίδει ολόκληρο το περιεχόμενο της εξαίρεσης.

Τι σημαίνει στην πράξη — βήματα για τον λογιστή

1. Προσδιορισμός της δαπάνης: Εξετάστε αν ανήκει σε κάποια από τις ρητά αποκλειόμενες κατηγορίες, διατηρώντας τις ειδικές προϋποθέσεις της καθεμιάς.
2. Προσδιορισμός των πράξεων που εξυπηρετεί: Για κοινές εισροές που χρησιμοποιούνται σε πράξεις με και χωρίς δικαίωμα έκπτωσης, οργανώστε τα ποσά που συγκροτούν τον αριθμητή και τον παρονομαστή του κλάσματος.
3. Διάκριση της χρήσης επενδυτικών αγαθών: Εξετάστε τον χρόνο έναρξης χρησιμοποίησης και, όταν υπάρχει και ιδιωτική ή άλλη εξωεπιχειρηματική χρήση, την αναλογία χρήσης για τις δραστηριότητες της επιχείρησης.
4. Εξέταση των πράξεων σε ακίνητα: Συνδέστε τη συμμετοχή κάθε ιδιοκτησίας με την πραγματική διάθεση αγαθών και υπηρεσιών ανά οικοδομή, όπως προκύπτει από τα λογιστικά αρχεία και τα παραστατικά πωλήσεων.
5. Έλεγχος του ετήσιου ποσού: Εξετάστε αν ο φόρος που αναλογεί σε πράξεις χωρίς δικαίωμα έκπτωσης πληροί την προϋπόθεση του ορίου των 30 ευρώ.
6. Σύνδεση με το σωστό έτος: Λάβετε υπόψη το ποσοστό για την εκκαθάριση του έτους στο οποίο αφορά και για τις δηλώσεις του επόμενου έτους.

Παράδειγμα: κοινές εισροές με δύο κατηγορίες πράξεων

Μια επιχείρηση χρησιμοποιεί τα ίδια αγαθά και τις ίδιες υπηρεσίες για πράξεις που παρέχουν δικαίωμα έκπτωσης και για πράξεις που δεν παρέχουν. Το παράδειγμα αφορά κοινές εισροές για τις οποίες δεν συντρέχει κάποιος από τους ρητούς αποκλεισμούς που αναφέρονται παραπάνω. Ο ΦΠΑ αυτών των αγαθών και υπηρεσιών είναι ο φόρος των κοινών εισροών στον οποίο εφαρμόζεται το ποσοστό.

Για τον υπολογισμό, στον αριθμητή τοποθετείται ο ετήσιος κύκλος εργασιών, χωρίς ΦΠΑ, από τις πράξεις με δικαίωμα έκπτωσης. Στον παρονομαστή τοποθετείται το ίδιο ποσό μαζί με το ποσό των πράξεων χωρίς δικαίωμα έκπτωσης. Το ποσοστό που προκύπτει εφαρμόζεται στον συνολικό φόρο των κοινών εισροών.

Στη συνέχεια εξετάζεται ο φόρος που αναλογεί στις πράξεις χωρίς δικαίωμα έκπτωσης. Αν δεν υπερβαίνει τα 30 ευρώ για το φορολογικό έτος, εκπίπτει ολόκληρος σύμφωνα με τη συγκεκριμένη εξαίρεση. Το παράδειγμα αφορά κοινές εισροές. Αν εξετάζεται επενδυτικό αγαθό με ιδιωτική χρήση, χρειάζεται επίσης να ληφθεί υπόψη ο περιορισμός της έκπτωσης κατ’ αναλογία της χρησιμοποίησής του για τις δραστηριότητες της επιχείρησης· η αναλογία αυτή δεν υποκαθιστά την εξέταση του δικαιώματος έκπτωσης των πράξεων που εξυπηρετεί ούτε των ρητών αποκλεισμών.

Σημεία που χρειάζονται προσοχή

• Διαφορετικές βάσεις υπολογισμού: Το κλάσμα των πράξεων, η αναλογία επιχειρηματικής χρήσης επενδυτικού αγαθού και η συμμετοχή κάθε ιδιοκτησίας στον φόρο εισροών εξετάζουν διαφορετικά δεδομένα.
• Ακριβής εφαρμογή των εξαιρέσεων: Οι προϋποθέσεις για τα αλκοολούχα ποτά και για τα ειδικά καθεστώτα άλλων κρατών μελών αποτελούν μέρος του κανόνα.
• Σωστή ανάγνωση του ορίου: Τα 30 ευρώ αφορούν τον αναλογούντα φόρο για κάθε φορολογικό έτος.
• Χρονική σύνδεση: Το ετήσιο ποσοστό λαμβάνεται υπόψη για την εκκαθάριση του αντίστοιχου έτους και για τις δηλώσεις του επόμενου.

Χρειάζεται να το δείτε με τα δικά σας δεδομένα;

Εξετάζουμε τη συγκεκριμένη περίπτωση και σας λέμε ποια βήματα χρειάζονται.

Στείλτε το ερώτημά σας · Δείτε τις υπηρεσίες