Εμπόριο ανταλλακτικών: μεταφορικά και κόστος ανά είδος

Μια παραλαβή ανταλλακτικών περιλαμβάνει βαριούς δίσκους φρένων και ελαφρύτερα φίλτρα. Ο μεταφορέας εκδίδει ένα τιμολόγιο για όλη την αποστολή. Αν το λογιστήριο μοιράσει τα μεταφορικά ισόποσα σε κάθε τεμάχιο, μπορεί να συμφωνεί το σύνολο της αγοράς αλλά να είναι λάθος το κόστος κάθε είδους στην αποθήκη.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να προστεθούν τα μεταφορικά στην αξία προμήθειας. Χρειάζεται να φανεί ποιο κόστος αφορά τους δίσκους και ποιο τα φίλτρα. Η απάντηση ξεκινά από τον πραγματικό τρόπο χρέωσης της συγκεκριμένης μεταφοράς, όχι από μια αυτόματη διαίρεση με τον αριθμό των τεμαχίων.

Πρώτα ξεκαθαρίζουμε τι χρέωσε ο μεταφορέας

Στο υποθετικό παράδειγμα, ένας Έλληνας έμπορος ανταλλακτικών εφαρμόζει τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα και παρακολουθεί κανονικά τα αποθέματά του. Παραλαμβάνει στην αποθήκη του είδη που του ανήκουν. Η μεταφορά είναι αναγκαία για να φθάσουν εκεί τα αγορασμένα εμπορεύματα· δεν αφορά αποστολή πωλημένων ειδών σε πελάτη.

Από τη συμφωνία με τον μεταφορέα, το τιμολόγιο και τα στοιχεία της αποστολής έχει τεκμηριωθεί ότι η χρέωση γίνεται αποκλειστικά με 1 € ανά κιλό. Στη συγκεκριμένη αποστολή δεν υπάρχουν ελάχιστη χρέωση, χρέωση βάσει όγκου, χωριστό κόστος παλέτας ή άλλες κοινές επιβαρύνσεις που να χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.

Αυτές οι προϋποθέσεις καθορίζουν τον υπολογισμό. Δεν λέμε ότι όλα τα μεταφορικά πρέπει να μοιράζονται με το βάρος. Αν η πραγματική χρέωση βασίζεται σε όγκο ή περιλαμβάνει διαφορετικά μέρη, το παρακάτω παράδειγμα δεν αρκεί για να επιλέξει ο λογιστής βάση κατανομής.

Μία αποστολή, δύο διαφορετικά κόστη ανά τεμάχιο

Η παραλαβή περιέχει 100 δίσκους φρένων, με τιμή αγοράς 40 € ο καθένας, και 200 φίλτρα αέρα φορτηγών, με τιμή αγοράς 20 € το καθένα. Το τεκμηριωμένο χρεώσιμο βάρος είναι 6 κιλά για κάθε δίσκο και 2 κιλά για κάθε φίλτρο. Όλες οι ποσότητες, οι τιμές, τα βάρη και η χρέωση είναι υποθετικά δεδομένα του παραδείγματος, όχι τυπικές τιμές της αγοράς.

Οι δίσκοι αντιστοιχούν σε 100 × 6 = 600 κιλά και τα φίλτρα σε 200 × 2 = 400 κιλά. Συνολικά μεταφέρονται 1.000 κιλά. Με τη συγκεκριμένη συμφωνία του 1 € ανά κιλό, τα μεταφορικά των 1.000 € αφορούν κατά 600 € τους δίσκους και κατά 400 € τα φίλτρα.

Κάθε δίσκος επιβαρύνεται με 600 / 100 = 6 € μεταφορικά και έχει κόστος 40 + 6 = 46 €. Κάθε φίλτρο επιβαρύνεται με 400 / 200 = 2 € και έχει κόστος 20 + 2 = 22 €.

Η συμφωνία κλείνει και συνολικά: 4.000 + 4.000 = 8.000 € αγορές, συν 1.000 € μεταφορικά, ίσον 9.000 €. Το ίδιο ποσό δίνουν οι δύο γραμμές της αποθήκης: 4.600 + 4.400 = 9.000 €.

Γιατί δεν αρκεί να βγαίνει σωστό το άθροισμα

Αν διαιρούσαμε τα 1.000 € μεταφορικών με τα 300 τεμάχια, θα προέκυπτε περίπου 3,33 € για κάθε τεμάχιο, ανεξάρτητα από το είδος του. Έτσι, τα φίλτρα θα επιβαρύνονταν περισσότερο και οι δίσκοι λιγότερο από τη χρέωση που πραγματικά τους αντιστοιχεί στο παράδειγμα.

Ακόμη κι αν ο υπολογισμός γινόταν με πλήρη ακρίβεια ώστε να μην υπήρχε διαφορά στρογγυλοποίησης, το συνολικό ποσό των μεταφορικών θα παρέμενε 1.000 €. Η συμφωνία αυτού του συνόλου δεν θα αποδείκνυε ότι οι δύο κωδικοί έχουν σωστό κόστος. Για αυτό χρειάζεται έλεγχος και ανά είδος, όχι μόνο στο σύνολο του τιμολογίου.

Το ίδιο πρόβλημα θα υπήρχε αν το λογιστήριο μοίραζε εδώ τα μεταφορικά με την αξία αγοράς. Οι δύο αγορές έχουν ίση αξία, αλλά δεν επιβαρύνθηκαν εξίσου από τον μεταφορέα. Τα 600 € και τα 400 € προκύπτουν από την τεκμηριωμένη χρέωση της αποστολής, όχι από μια γενική προτίμηση υπέρ του βάρους.

Το κόστος κτήσης δεν είναι μόνο η τιμή του προμηθευτή

Το άρθρο 20 παρ. 1 και 2 του ν. 4308/2014 προβλέπει την αρχική αναγνώριση των αποθεμάτων στο κόστος κτήσης, μαζί με τις δαπάνες που απαιτούνται για να φθάσουν στην παρούσα θέση και κατάστασή τους. Ο ορισμός του κόστους κτήσης στο Παράρτημα Α περιλαμβάνει και τις δαπάνες αγοράς. Αυτή είναι η λογιστική βάση για τη συγκεκριμένη εισερχόμενη μεταφορά.

Ο επιμερισμός 600/400 εφαρμόζει τη βάση αυτή στα δεδομένα που έχουμε ήδη τεκμηριώσει. Δεν παρουσιάζεται ως αυτούσιος νομοθετικός τύπος για κάθε μεταφορά. Ούτε το γεγονός ότι ένα ποσό γράφεται στο τιμολόγιο του μεταφορέα αρκεί από μόνο του για να αποφασιστεί ποια είδη αφορά και πώς θα κατανεμηθεί.

Στο παράδειγμα όλα τα είδη παραμένουν απούλητα και δεν υπάρχουν άλλες μεταβολές κόστους ή ανάγκη μείωσης λόγω χαμηλότερης καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Ο χωριστός αυτός έλεγχος του άρθρου 20 παρ. 6 εξακολουθεί να χρειάζεται στο πραγματικό κλείσιμο. Ο πίνακας δείχνει το κόστος της συγκεκριμένης παραλαβής· δεν υπολογίζει κέρδος, φορολογική έκπτωση, ΦΠΑ ή τραπεζικό υπόλοιπο.

Τι πρέπει να συμφωνεί στον φάκελο της παραλαβής

Το τιμολόγιο αγοράς και τα στοιχεία παραλαβής πρέπει να εξηγούν τους δύο κωδικούς, τις ποσότητες και τις τιμές τους. Η συμφωνία και το τιμολόγιο μεταφοράς πρέπει να στηρίζουν τη χρέωση ανά κιλό, ενώ τα στοιχεία της αποστολής χρειάζονται για να τεκμηριωθούν τα 600 και τα 400 χρεώσιμα κιλά. Αν υπάρχουν μόνο μια συνολική χρέωση και μια πρόχειρη εκτίμηση βάρους, δεν έχει αποδειχθεί ακόμη ο ίδιος επιμερισμός.

Από εκεί, ο υπολογισμός πρέπει να μπορεί να αναπαραχθεί μέχρι την καρτέλα κάθε είδους: 600 € στους δίσκους, 400 € στα φίλτρα, 46 € και 22 € αντίστοιχα ανά τεμάχιο. Ένας απλός πίνακας σαν τον παραπάνω βοηθά τη συμφωνία· δεν αποτελεί ειδικό υποχρεωτικό έντυπο.

Αν στη συνέχεια ο προμηθευτής μειώσει πραγματικά την τιμή αγοράς, χρειάζεται διαφορετικός έλεγχος για την έκπτωση προμηθευτή και την επίδρασή της στο απόθεμα και στα πωληθέντα. Επίσης, η απόδοση μεταφορικών στους σωστούς κωδικούς δεν ταυτίζεται με αλλαγή της μεθόδου κόστους από FIFO σε μέσο σταθμικό όρο.

Οι νομοθετικές αναφορές βασίζονται στο πλήρες αρχικό ΦΕΚ Α΄ 251/24.11.2014 του ν. 4308/2014, όπως διατίθεται από την ΑΑΔΕ και φιλοξενείται εδώ. Πρόκειται για το αρχικό κείμενο του 2014, όχι για σημερινή κωδικοποίηση. Σε πραγματική παραλαβή εξετάζονται το εφαρμοζόμενο λογιστικό πλαίσιο, οι πραγματικοί όροι χρέωσης και τα στοιχεία που συνδέουν τη μεταφορά με τα συγκεκριμένα είδη.