Ο γιατρός ετοιμάζεται να πουλήσει τον παλιό υπέρηχο του ιατρείου. Στα βιβλία της αγοράς δεν εμφανίζεται έκπτωση ΦΠΑ. Αρκεί αυτή η καταχώριση για να θεωρηθεί ότι και η πώληση απαλλάσσεται; Χρειάζεται να φανεί γιατί δεν υπήρχε έκπτωση, πώς χρησιμοποιήθηκε το μηχάνημα και αν πράγματι συντρέχουν οι προϋποθέσεις της συγκεκριμένης απαλλαγής.
Εξετάζουμε μια συνηθισμένη πώληση στην Ελλάδα, από γιατρό που κατέχει το μηχάνημα και το είχε χρησιμοποιήσει αποκλειστικά στη δική του, ήδη ελεγμένη ως απαλλασσόμενη, δραστηριότητα ιατρικής περίθαλψης. Δεν πρόκειται για εμπόριο εξοπλισμού, μεταβίβαση ολόκληρου ιατρείου ή περίπτωση με μικτή, ιδιωτική ή μεταβαλλόμενη χρήση. Η απαλλαγή των πραγματικών ιατρικών υπηρεσιών είναι δεδομένο του παραδείγματος, όχι συμπέρασμα μόνο από την επαγγελματική ιδιότητα του πωλητή.
Το δικαίωμα έκπτωσης και η καταχώριση είναι δύο στοιχεία του φακέλου
Το δικαίωμα έκπτωσης αφορά το αν ο επαγγελματίας δικαιούται να αφαιρέσει τον ΦΠΑ της αγοράς του σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες. Η άσκησή του αφορά το αν χρησιμοποιήθηκε πράγματι αυτό το δικαίωμα. Μια μηδενική καταχώριση στα βιβλία δείχνει ένα αποτέλεσμα· δεν αποδεικνύει από μόνη της ποια ήταν η νόμιμη βάση του.
Στη διοικητική κωδικοποίηση του Κώδικα ΦΠΑ που διαθέτει η ΑΑΔΕ, έκδοσης Απριλίου 2026 με διατάξεις έως την 1η Ιανουαρίου 2026, το άρθρο 27 παρ. 1 περ. κη΄ προβλέπει την εξεταζόμενη απαλλαγή για παράδοση αγαθών από αποκλειστικά απαλλασσόμενη ή εξαιρούμενη δραστηριότητα, με την προϋπόθεση ότι για αυτά «δεν έχει παρασχεθεί ούτε ασκηθεί άμεσα, δικαίωμα έκπτωσης».
Για το συγκεκριμένο ιατρείο, επομένως, ελέγχονται χωριστά η δραστηριότητα και η χρήση του εξοπλισμού, η απουσία του σχετικού δικαιώματος και το αν είχε ασκηθεί άμεσα έκπτωση. Το άρθρο 35 συνδέει την έκπτωση των εισροών με τη χρήση τους σε πράξεις που παρέχουν δικαίωμα έκπτωσης, με τους ειδικούς κανόνες και τις εξαιρέσεις του. Η αγορά επαγγελματικού μηχανήματος δεν δίνει αυτόματα δικαίωμα έκπτωσης.
Δύο φάκελοι με την ίδια μηδενική ένδειξη
Ας κρατήσουμε την ίδια ένδειξη στα βιβλία και ας αλλάξουμε μόνο την πληρότητα της τεκμηρίωσης. Τα παρακάτω είναι υποθετικά παραδείγματα ελέγχου φακέλου, όχι κρίση για πραγματική πώληση.
| Φάκελος | Στοιχεία για τον συγκεκριμένο υπέρηχο | Τι μπορεί να κριθεί |
|---|---|---|
| Α: τεκμηριωμένη περίπτωση | Έχουν επιβεβαιωθεί η αγορά και η αποκλειστική χρήση στην απαλλασσόμενη περίθαλψη, η απουσία δικαιώματος έκπτωσης και ότι δεν ασκήθηκε άμεσα τέτοιο δικαίωμα. | Τα δεδομένα στηρίζουν τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις της εξεταζόμενης απαλλαγής. |
| Β: ελλιπής περίπτωση | Υπάρχει μόνο η μηδενική καταχώριση. Λείπουν τα στοιχεία που στηρίζουν την παλιά αγορά, τη χρήση και τον έλεγχο του δικαιώματος και της άσκησής του. | Η ένδειξη δεν αρκεί για συμπέρασμα απαλλαγής. Ο φάκελος χρειάζεται συμπλήρωση και έλεγχο. |
Στον πρώτο φάκελο η βάση του συμπεράσματος είναι ο συνδυασμός των τεκμηριωμένων προϋποθέσεων. Στον δεύτερο, δεν έχει αποδειχθεί αν πληρούνται. Αυτό δεν σημαίνει ότι η πώληση του δεύτερου φακέλου χαρακτηρίζεται αυτομάτως φορολογητέα ή ότι προκύπτει συγκεκριμένος συντελεστής. Σημαίνει ότι δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη μηδενική ένδειξη ως έτοιμη απάντηση.
Πώς συνδέεται η αγορά με τη σημερινή διάθεση
Ξεκινήστε από την ταυτοποίηση του παγίου. Το παραστατικό αγοράς, το αρχείο παγίων και τα στοιχεία του μηχανήματος πρέπει να αφορούν τον ίδιο εξοπλισμό που πρόκειται να πωληθεί. Ένας αριθμός σειράς βοηθά στην αντιστοίχιση, αλλά δεν αποδεικνύει από μόνος του πώς χρησιμοποιήθηκε ούτε ποιο ήταν το δικαίωμα έκπτωσης.
Στη συνέχεια συνδέονται τα πραγματικά στοιχεία χρήσης με τα λογιστικά και φορολογικά αρχεία της αγοράς. Χρειάζεται να εξηγείται γιατί δεν παρασχέθηκε δικαίωμα έκπτωσης και να έχει ελεγχθεί ότι δεν ασκήθηκε άμεσα. Η ύπαρξη του τιμολογίου είναι αναγκαίο στοιχείο τεκμηρίωσης, όχι υποκατάστατο ολόκληρου αυτού του ελέγχου. Όταν λείπουν στοιχεία ή εμφανίζεται παλιά ασυμφωνία, η εκκρεμότητα διευκρινίζεται πριν θεωρηθεί ότι ο φάκελος στηρίζει την απαλλαγή.
Για το προηγούμενο στάδιο, δηλαδή τον ΦΠΑ των αγορών του ιατρείου, δείτε πότε δεν εκπίπτει ο φόρος των δαπανών στην απαλλασσόμενη περίθαλψη. Η μεταγενέστερη πώληση του παγίου παραμένει ξεχωριστή συναλλαγή που χρειάζεται τον δικό της έλεγχο.
Τα όρια της συγκεκριμένης εξέτασης
Η ίδια περ. κη΄ περιέχει και διαφορετική βάση απαλλαγής για αγαθά των οποίων η κτήση ή η διάθεση έχει εξαιρεθεί από το δικαίωμα έκπτωσης σύμφωνα με το άρθρο 35 παρ. 4. Δεν μεταφέρουμε εδώ τους κανόνες εκείνης της κατηγορίας στον υπέρηχο. Επίσης, η λέξη «μεταχειρισμένο» δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί ο γιατρός σαν έμπορος που εφαρμόζει ειδικό καθεστώς μεταπώλησης.
Το κείμενο εστιάζει στις προϋποθέσεις και στα στοιχεία του συγκεκριμένου φακέλου. Δεν υπολογίζει φόρο, δεν δίνει διατύπωση παραστατικού ή οδηγίες για δηλώσεις, myDATA, διακανονισμούς ή φορολογικές αποσβέσεις. Η λογιστική παρακολούθηση του ιατρείου συνδέει την αγορά, τη χρήση και τη διάθεση του εξοπλισμού, ώστε αυτά τα ζητήματα να εξετάζονται με τα πραγματικά δεδομένα.
Η παραπάνω πηγή είναι η χρονολογημένη διοικητική κωδικοποίηση της ΑΑΔΕ, όχι επιβεβαίωση της νομοθεσίας κατά την ημέρα μιας πώλησης. Η ίδια αναφέρει ότι αποτελεί εργαλείο τεκμηρίωσης χωρίς νομική ισχύ και ότι αυθεντικά είναι τα κείμενα των ΦΕΚ. Για πραγματική εφαρμογή χρειάζονται έλεγχος της ισχύουσας νομοθεσίας και αξιολόγηση των συγκεκριμένων στοιχείων πριν αποφασιστεί η φορολογική μεταχείριση.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.