Ένα μηχάνημα του βαφείου καταστρέφεται, η ασφαλιστική αποδέχεται την αποζημίωση και η επιχείρηση αγοράζει εξοπλισμό για να το αντικαταστήσει. Στο αρχείο του λογιστή φτάνουν μια τεχνική έκθεση, η απόφαση της ασφαλιστικής και ένα νέο τιμολόγιο. Παρότι αφορούν την ίδια ζημιά, δεν καταχωρίζονται σαν μία αγορά από την οποία απλώς αφαιρείται η αποζημίωση.
Εξετάζουμε βαφείο που συνεχίζει τη δραστηριότητά του και εφαρμόζει τους κανόνες επιμέτρησης των Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων στο κόστος. Το κατεστραμμένο μηχάνημα είναι αυτοτελές ιδιόκτητο πάγιο. Έχει τεκμηριωθεί αρμοδίως ότι δεν επισκευάζεται και δεν απομένει οικονομικό όφελος από χρήση ή διάθεσή του. Για την αποζημίωση έχουν επίσης επιβεβαιωθεί το ανεπιφύλακτο δικαίωμα είσπραξης, το ποσό και ο χρόνος που γεννήθηκε το δικαίωμα. Αυτά είναι ουσιαστικά δεδομένα του παραδείγματος, όχι συμπεράσματα που βγάζει ο λογιστής από τον τίτλο ενός εγγράφου.
Πρώτα κλείνει η καρτέλα του παλιού μηχανήματος
Το άρθρο 18 παρ. 4 των ΕΛΠ προβλέπει ότι ένα πάγιο παύει να αναγνωρίζεται όταν διατίθεται ή όταν δεν αναμένονται πλέον οικονομικά οφέλη από τη χρήση ή τη διάθεσή του. Στη δεύτερη αυτή περίπτωση ανήκει το μηχάνημα του παραδείγματος. Η διαγραφή του δεν περιμένει την τραπεζική πληρωμή της ασφαλιστικής ούτε την αγορά του αντικαταστάτη του.
Η ζημία στηρίζεται στη λογιστική αξία που απομένει στην καρτέλα του παγίου, με βάση τις καταχωρίσεις που έχουν ορθά προηγηθεί. Δεν χρησιμοποιείται αυτομάτως η αρχική τιμή αγοράς, η αξία με την οποία ασφαλίστηκε ή η τιμή ενός καινούργιου μηχανήματος. Γι’ αυτό χρειάζονται η ταυτότητα του εξοπλισμού και η συμφωνία του μητρώου παγίων με τα λογιστικά αρχεία.
Η παύση αναγνώρισης και το σχετικό αποτέλεσμα ανήκουν στην περίοδο που συντρέχουν οι προϋποθέσεις τους. Αν όμως απομένει δυνατότητα χρήσης, επισκευής ή διάθεσης με αξία, δεν αντιγράφουμε τη συγκεκριμένη περίπτωση πλήρους καταστροφής. Η τεχνική εκτίμηση ανήκει στον αρμόδιο τεχνικό και προηγείται της λογιστικής αντιμετώπισης.
Η αποζημίωση χρειάζεται δικό της δικαίωμα και ημερομηνία
Η υποβολή αίτησης στην ασφαλιστική δεν δημιουργεί από μόνη της οριστικοποιημένη απαίτηση. Ούτε αρκεί ένα έγγραφο να γράφει «αποδοχή», αν παραμένουν όροι, αμφισβήτηση ή εκκρεμότητα ως προς το δικαίωμα και το ποσό. Τα ΕΛΠ διακρίνουν τα αναγνωρίσιμα περιουσιακά στοιχεία από τα ενδεχόμενα, τα οποία δεν αναγνωρίζονται στους πίνακες των χρηματοοικονομικών καταστάσεων.
Εδώ έχει ήδη ελεγχθεί ότι υπάρχει συγκεκριμένο συμβατικό δικαίωμα λήψης χρημάτων, χωρίς εκκρεμή προϋπόθεση, και το ποσό επιμετράται αξιόπιστα. Με αυτά τα δεδομένα, η απαίτηση από την ασφαλιστική και το αντίστοιχο λογιστικό έσοδο εξετάζονται στην περίοδο που έχει γεννηθεί το δικαίωμα. Η μεταγενέστερη είσπραξη εξοφλεί την απαίτηση· δεν αποτελεί λόγο να εμφανιστεί τότε ξανά το ίδιο έσοδο.
Το παράδειγμα δεν περιλαμβάνει ειδικό πρόβλημα χρηματοδότησης ή εισπραξιμότητας της απαίτησης. Αν υπάρχει τέτοιο θέμα, ή διαφωνία για την ασφαλιστική κάλυψη, χρειάζεται ξεχωριστός έλεγχος. Η νομική διαφωνία για το δικαίωμα αποζημίωσης δεν λύνεται με μια λογιστική εγγραφή.
Το καινούργιο πάγιο έχει δικό του κόστος κτήσης
Η αγορά αντικατάστασης είναι διαφορετικό γεγονός. Το νέο μηχάνημα αναγνωρίζεται στο δικό του κόστος κτήσης, σύμφωνα με το άρθρο 18. Η ανεξάρτητη ασφαλιστική αποζημίωση δεν μετατρέπεται σε έκπτωση του προμηθευτή και δεν αφαιρείται αυθαίρετα από την αξία του νέου παγίου.
Η γενική αρχή του άρθρου 17 παρ. 1 περ. γ΄ απαιτεί χωριστή αναγνώριση και επιμέτρηση και δεν επιτρέπει συμψηφισμούς, εκτός αν τους προβλέπει ο νόμος. Έτσι, η επιχείρηση παρακολουθεί το παλιό πάγιο που διαγράφηκε, την ασφαλιστική απαίτηση και το καινούργιο πάγιο ως διαφορετικά στοιχεία. Το τι πλήρωσε τελικά από τα διαθέσιμά της δεν υποκαθιστά αυτόν τον διαχωρισμό.
Άλλη περίπτωση είναι ένα πιστωτικό προμηθευτή που μειώνει συγκεκριμένη χρέωση. Στο παράδειγμά μας για το κόστος που μένει μετά από πιστωτικό επαναβαφής, το πιστωτικό εφαρμόζεται σε τιμολόγιο χρωμάτων. Δεν πρόκειται για την αυτοτελή απαίτηση χρημάτων από ασφαλιστική που εξετάζουμε εδώ.
Όταν η ζημιά και η είσπραξη πέφτουν σε διαφορετικές χρήσεις
Ας υποθέσουμε ότι η πλήρης καταστροφή του εξοπλισμού και το οριστικό, ανεπιφύλακτο δικαίωμα αποζημίωσης έχουν τεκμηριωθεί μέσα στον Δεκέμβριο. Το νέο μηχάνημα αποκτάται τον Ιανουάριο και η ασφαλιστική πληρώνει τον Φεβρουάριο. Οι μήνες είναι υποθετικοί και δείχνουν τη σειρά των γεγονότων, όχι κάποια προθεσμία.
Στο κλείσιμο της χρήσης εξετάζονται η διαγραφή του παλιού παγίου και η ήδη υφιστάμενη ασφαλιστική απαίτηση με το αντίστοιχο έσοδο. Η νέα αγορά παρακολουθείται στη δική της περίοδο και η είσπραξη του Φεβρουαρίου συμφωνείται με την απαίτηση. Δεν μεταφέρονται όλα στον μήνα που μπήκαν τα χρήματα, ούτε διαγράφεται η απώλεια του παλιού μηχανήματος μέσα στο κόστος του καινούργιου.
Αν, αντίθετα, τον Δεκέμβριο υπάρχει μόνο αίτημα αποζημίωσης και το δικαίωμα παραμένει αβέβαιο, το παραπάνω συμπέρασμα για την απαίτηση δεν εφαρμόζεται αυτομάτως. Χρειάζονται τα πραγματικά έγγραφα και οι συνθήκες κάθε ημερομηνίας. Η απώλεια του παλιού παγίου και η πορεία της ασφαλιστικής υπόθεσης εξακολουθούν να εξετάζονται χωριστά.
Τα στοιχεία που πρέπει να συνδέονται στον λογιστικό φάκελο
Η καρτέλα παγίου δείχνει ποιο μηχάνημα χάθηκε και ποια λογιστική αξία είχε απομείνει. Τα τεχνικά στοιχεία τεκμηριώνουν την κατάστασή του και τον χρόνο του γεγονότος. Ο ασφαλιστικός φάκελος τεκμηριώνει χωριστά το δικαίωμα, το ποσό και την ημερομηνία του, ενώ η τραπεζική κίνηση επιτρέπει αργότερα τη συμφωνία της είσπραξης. Τα παραστατικά του νέου εξοπλισμού συνδέονται με τη νέα αγορά.
Ο διαχωρισμός αυτός αφορά πάγιο εξοπλισμό. Αν η ζημιά αφορά χρώματα ή αναλώσιμα, χρειάζεται η αντίστοιχη εξέταση των αποθεμάτων. Δείτε, για παράδειγμα, πώς εξετάζεται η αξία χρώματος που παραμένει στο βαφείο, χωρίς να μεταφέρετε μηχανικά τους κανόνες του παγίου στα υλικά.
Η ανάλυση βασίζεται στα άρθρα 17, 18, 19 και 25 και στον ορισμό των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων του Παραρτήματος Α στο αρχικό ΦΕΚ του ν. 4308/2014 που διαθέτει η ΑΑΔΕ. Το πλήρες αντίγραφο είναι του 2014, όχι σημερινή κωδικοποίηση ή επιβεβαίωση απουσίας νεότερων μεταβολών. Η λογιστική αντιμετώπιση δεν καθορίζει εδώ φορολογική έκπτωση, ΦΠΑ ή φορολογικές αποσβέσεις· αυτά χρειάζονται τον δικό τους έλεγχο.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.