Στην απογραφή ενός καταστήματος λιανικής με καφέ μπορεί να υπάρχουν και σάντουιτς που παρασκευάστηκαν μέσα στο ίδιο το κατάστημα και δεν έχουν ακόμη πωληθεί. Για την επιχείρηση, κάθε σάντουιτς πρέπει οικονομικά να βοηθά στην κάλυψη υλικών, εργασίας, διαφήμισης, διανομής και άλλων εξόδων. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλα αυτά μπαίνουν στο λογιστικό κόστος του αποθέματος.
Ας δούμε μια ελληνική ΙΚΕ που τηρεί τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα, συνδυάζει λιανικό εμπόριο και καφέ και πράγματι παρασκευάζει δικά της σάντουιτς από πρώτες ύλες. Στην ημερομηνία αναφοράς έχει καταγεγραμμένα έτοιμα προϊόντα προς πώληση. Εξετάζουμε τη διαμόρφωση του κόστους παραγωγής τους, όχι την καταλληλότητα των τροφίμων ούτε την περίπτωση αγοράς έτοιμων σάντουιτς από προμηθευτή για απλή μεταπώληση.
Από τα υλικά στο έτοιμο προϊόν
Το άρθρο 20 του ν. 4308/2014 προβλέπει αρχική αναγνώριση των αποθεμάτων στο κόστος κτήσης. Για την παραγωγή, το κόστος δεν περιορίζεται στα υλικά: περιλαμβάνει την άμεση εργασία και τα άλλα άμεσα κόστη, καθώς και εύλογη αναλογία σταθερών και μεταβλητών εξόδων που σχετίζονται έμμεσα με την παραγωγή και αφορούν την περίοδο παραγωγής.
Στο παράδειγμα, ο φάκελος ξεκινά από τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για τη συγκεκριμένη παραγωγή και την εργασία παρασκευής. Αν ο ίδιος εργαζόμενος εξυπηρετεί επίσης ταμείο και ράφια, δεν μεταφέρεται αυτομάτως όλη η μισθοδοσία του στα σάντουιτς. Χρειάζεται τεκμηριωμένος διαχωρισμός της εργασίας που αφορά την παραγωγή.
Αντίστοιχα, ένα κοινό έξοδο δεν αποκλείεται απλώς επειδή δεν υπάρχει ξεχωριστός λογαριασμός μόνο για τα σάντουιτς. Μπορεί να υπάρχει τεκμηριωμένη σχέση με την παραγωγή και εύλογη αναλογία που της αναλογεί. Ούτε όμως αρκεί η φράση «έξοδα καταστήματος» για να φορτωθεί όλο το ποσό στο απόθεμα. Η κατανομή χρειάζεται στοιχεία και κατάλληλη μέθοδο κοστολόγησης, όχι ένα αυθαίρετο ποσοστό.
Η διανομή και η διοίκηση μένουν έξω από το κόστος παραγωγής
Η παράγραφος 4 του άρθρου 20 ορίζει ότι τα κόστη διανομής και διοίκησης δεν επιβαρύνουν το κόστος παραγωγής. Ας υποθέσουμε ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί παραδόσεις παραγγελιών σε τελικούς πελάτες, μια συνήθης διαφημιστική ενέργεια πωλήσεων έχει ολοκληρωθεί και υπάρχουν έξοδα διοικητικής λειτουργίας. Στο παράδειγμα, τα συγκεκριμένα κόστη έχουν τεκμηριωθεί ως διανομή και διοίκηση.
Το ότι μια εσωτερική εμπορική αναφορά τα κατανέμει ανά σάντουιτς δεν αλλάζει τον λογιστικό τους χαρακτήρα. Δεν προστίθενται στο κόστος παραγωγής των έτοιμων προϊόντων που παραμένουν απούλητα. Εξετάζονται χωριστά ως έξοδα της περιόδου που αφορούν, με βάση τα πραγματικά δεδομένα τους. Η ημερομηνία μιας πληρωμής, από μόνη της, δεν αποδεικνύει ότι ολόκληρη η πληρωμή αποτελεί ήδη έξοδο.
Εδώ το delivery αφορά διανομή σε τελικούς πελάτες. Δεν βγαίνει συμπέρασμα ότι κάθε μεταφορικό κόστος αποκλείεται: η μεταφορά πρώτων υλών στο κατάστημα αφορά διαφορετικό στάδιο. Επίσης, η συγκεκριμένη ολοκληρωμένη διαφημιστική ενέργεια δεν αποτελεί κανόνα για κάθε πιθανή σύμβαση προβολής ή δικαίωμα που αποκτά μια επιχείρηση.
Άλλο το κόστος στην απογραφή, άλλο η κάλυψη εξόδων από την τιμή
Μια εμπορική αναφορά μπορεί εύλογα να εξετάζει αν η τιμή πώλησης καλύπτει και διανομή, προβολή ή διοίκηση. Το λάθος θα ήταν να αντιγραφεί αυτό το συνολικό ποσό στη στήλη του λογιστικού κόστους παραγωγής. Έτσι, έξοδα που δεν επιβαρύνουν την παραγωγή θα μεταφέρονταν στο απόθεμα που παραμένει στην επιχείρηση.
Το αντίστροφο λάθος είναι να αποκλειστεί από το κόστος παραγωγής μια εύλογη, τεκμηριωμένη αναλογία παραγωγικών εξόδων επειδή αυτά είναι κοινά ή δεν παύουν όταν μειώνεται η παραγωγή. Στην απόφαση για το αν συμφέρει ο πάγκος καφέ να μένει ανοικτός μέχρι το κλείσιμο, εξετάζεται ποιο κόστος αλλάζει ανάμεσα σε δύο επιλογές. Στο απόθεμα εξετάζεται ποιο κόστος ανήκει στην παραγωγή. Οι δύο ερωτήσεις χρειάζονται διαφορετικό διαχωρισμό.
Τι χρειάζεται να συμφωνεί στο αρχείο του καταστήματος
Ο λογιστής χρειάζεται να συνδέσει τις παραχθείσες ποσότητες και τα έτοιμα προϊόντα που παραμένουν στην απογραφή με τα στοιχεία κόστους της αντίστοιχης παραγωγής. Στο ίδιο αρχείο πρέπει να εξηγούνται τα άμεσα κόστη, τα επιμεριζόμενα παραγωγικά έξοδα, η βάση της εύλογης κατανομής και η περίοδος που αφορούν. Τα έξοδα διανομής και διοίκησης κρατούνται διακριτά, ώστε η εμπορική κοστολόγηση να μη μετατραπεί άθελά της σε αποτίμηση αποθέματος.
Η ανάλυση αυτή προσδιορίζει το κόστος παραγωγής, όχι αυτομάτως την τελική λογιστική αξία του αποθέματος. Μετά την αρχική αναγνώριση εφαρμόζεται και ο κανόνας της χαμηλότερης αξίας μεταξύ κόστους και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας, κατά είδος. Η διάκριση εξηγείται στον οδηγό για την αποτίμηση αποθέματος και την επίδρασή της στο αποτέλεσμα. Δεν υπολογίζεται εδώ τέτοια αξία ούτε δίνεται οδηγία ελέγχου τροφίμων.
Βάση της λογιστικής διάκρισης είναι το άρθρο 20 του πλήρους αρχικού ΦΕΚ Α΄ 251/24.11.2014 του ν. 4308/2014, από το αρχείο της ΑΑΔΕ, που φιλοξενείται στο drcc.eu. Το αντίγραφο είναι το αρχικό κείμενο του 2014, όχι σημερινή κωδικοποίηση μεταγενέστερων αλλαγών. Η ανάλυση αφορά λογιστικό κόστος παραγωγής, χωρίς συμπέρασμα για φορολογική έκπτωση δαπανών ή ΦΠΑ.
Υπολογίστε το στην πράξη
Το εργαλείο «Πόσο Κοστίζει Πραγματικά η Παραγωγή Μου;» αποτυπώνει το κόστος παραγωγής παρτίδας με τα δικά σας νούμερα.