Ένας ηλεκτρολόγος μπορεί να έχει ενταχθεί νόμιμα στο ειδικό καθεστώς καταβολής ΦΠΑ κατά την είσπραξη και, παρ’ όλα αυτά, να μην εφαρμόζει τον ίδιο κανόνα σε όλες τις δουλειές του. Η διάκριση έχει πρακτική σημασία όταν μια επιχείρηση πληρώνει τμηματικά ένα τιμολόγιο, ενώ ένας ιδιώτης εξοφλεί αργότερα μια λιανική εργασία: η λιανική εξαιρείται από το συγκεκριμένο καθεστώς.
Η ανάλυση αφορά τεχνικό του οποίου η έγκυρη ένταξη έχει ήδη επιβεβαιωθεί. Το ερώτημα είναι ποια συναλλαγή παρακολουθείται με βάση την είσπραξη, ποιο ποσό εξοφλήθηκε και τι παραμένει ανοικτό. Η καθυστέρηση ενός πελάτη δεν αποτελεί από μόνη της λόγο να επιλεγεί εκ των υστέρων διαφορετικός χρόνος απόδοσης φόρου.
Η ένταξη του ηλεκτρολόγου και η κατάταξη της δουλειάς είναι δύο έλεγχοι
Το άρθρο 46 του Κώδικα ΦΠΑ, στις σελίδες 154–156 της κωδικοποίησης της ΑΑΔΕ, συνδέει τον απαιτητό φόρο με την είσπραξη του τιμήματος ή μέρους του. Στην παράγραφο 5, όμως, εξαιρεί συγκεκριμένες πράξεις, ανάμεσά τους τις λιανικές πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών.
Επομένως, πριν κοιτάξουμε την τράπεζα, αναγνωρίζουμε τον πραγματικό πελάτη και τη συναλλαγή. Το ότι εκδόθηκε τιμολόγιο προς επιχείρηση δεν αποδεικνύει ότι πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις. Ελέγχονται επίσης ο τόπος φορολόγησης, τυχόν απαλλαγή και ποιος είναι υπόχρεος για τον φόρο. Αν υπόχρεος είναι ο λήπτης, η πράξη εξαιρείται επίσης από το άρθρο 46.
Αντίστοιχα, η διεύθυνση της εργασίας δεν αρκεί για τον χαρακτηρισμό της. Μια κατοικία μπορεί να συνδέεται με διαφορετικές πραγματικές σχέσεις ανάθεσης. Στο παράδειγμα λιανικής που ακολουθεί, ο πελάτης είναι πράγματι ιδιώτης που αναθέτει εργασία για ιδιωτική χρήση· δεν συμπεραίνουμε τη λιανική μόνο από το είδος του ακινήτου.
| Δουλειά του ίδιου ενταγμένου τεχνικού | Πρώτος λογιστικός έλεγχος | Συνέπεια για την παρακολούθηση |
|---|---|---|
| Επιλέξιμη εγχώρια φορολογητέα υπηρεσία σε επιχείρηση | Επιβεβαιώνονται οι προϋποθέσεις και ότι δεν ισχύει εξαίρεση | Παρακολουθούνται η είσπραξη ή οι μερικές εισπράξεις του συγκεκριμένου τιμήματος |
| Γνήσια λιανική υπηρεσία σε ιδιώτη | Επιβεβαιώνεται η πραγματική λιανική συναλλαγή | Δεν μεταφέρεται σε αυτήν ο κανόνας είσπραξης του άρθρου 46 |
| Πράξη με υπόχρεο τον λήπτη ή τόπο φορολόγησης εκτός Ελλάδας | Εξετάζεται ο ειδικός χειρισμός της πράξης | Δεν εντάσσεται μηχανικά στον ίδιο πίνακα εισπράξεων του καθεστώτος |
Παράδειγμα: τιμολόγιο 1.240 ευρώ και συγκεκριμένη εξόφληση 310 ευρώ
Υποθέτουμε ότι ο ηλεκτρολόγος έχει ήδη εκδώσει ορθά τιμολόγιο για επιλέξιμη εργασία σε ελληνική επιχείρηση, με καθαρή αξία 1.000 ευρώ και ΦΠΑ 240 ευρώ. Τα ποσά του φόρου θεωρούνται ήδη σωστά προσδιορισμένα. Το παράδειγμα εξηγεί τον επιμερισμό της πληρωμής και δεν ορίζει τον εφαρμοστέο συντελεστή σε κάθε τεχνική εργασία.
Ο πελάτης καταβάλλει 310 ευρώ και υπάρχει σαφής τεκμηρίωση ότι πρόκειται για μέρος του συνολικού τιμήματος αυτού ακριβώς του τιμολογίου. Δεν υπάρχουν παρακρατήσεις, συμψηφισμοί, άλλες οφειλές ή διαφορετικές φορολογικές γραμμές που να αλλάζουν την ανάγνωση του ποσού.
Τα 310 ευρώ είναι το ένα τέταρτο των 1.240. Η αντίστοιχη ανάλυση είναι 250 ευρώ καθαρής αξίας και 60 ευρώ ΦΠΑ. Το ανεξόφλητο υπόλοιπο είναι 930 ευρώ, αποτελούμενο από 750 ευρώ καθαρής αξίας και 180 ευρώ ΦΠΑ. Το σύνολο ελέγχεται και προς τις δύο κατευθύνσεις: 310 + 930 = 1.240 και 60 + 180 = 240.
| Στοιχείο του ίδιου τιμολογίου | Καθαρή αξία | ΦΠΑ | Συνολικό ποσό |
|---|---|---|---|
| Αρχικό τιμολόγιο | 1.000 € | 240 € | 1.240 € |
| Τεκμηριωμένη μερική εξόφληση | 250 € | 60 € | 310 € |
| Ανεξόφλητο υπόλοιπο | 750 € | 180 € | 930 € |
Για τη συγκεκριμένη επιλέξιμη πράξη, η μερική είσπραξη συνδέεται με τον αντίστοιχο φόρο των 60 ευρώ. Αυτό δεν σημαίνει ότι ολόκληρο το τιμολόγιο εξοφλήθηκε ή ότι τα 180 ευρώ του υπολοίπου διαγράφηκαν. Ούτε σημαίνει ότι κάθε επόμενη κίνηση 310 ευρώ αφορά αυτομάτως το ίδιο τιμολόγιο.
Γιατί δεν αντιγράφουμε το παράδειγμα στη λιανική
Ο ίδιος ηλεκτρολόγος εκτελεί επισκευή για ιδιώτη, για ιδιωτική χρήση, και συμφωνεί να πληρωθεί αργότερα. Αυτή η γνήσια λιανική υπηρεσία παραμένει εκτός του ειδικού καθεστώτος. Η αναμονή εξόφλησης και η ιδιότητα του τεχνικού ως ενταγμένου δεν αναιρούν την εξαίρεση της παραγράφου 5.
Στο αρχείο μπορεί να υπάρχει ανεξόφλητη απαίτηση και για τη λιανική δουλειά. Αυτό εξυπηρετεί την παρακολούθηση του πελάτη, χωρίς να αποδεικνύει ότι ο χρόνος απαιτητού του ΦΠΑ ακολουθεί το άρθρο 46. Ο εφαρμοστέος χρόνος ελέγχεται με τους κανόνες της συγκεκριμένης πράξης. Δεν αλλάζουμε τον πραγματικό πελάτη ούτε βαφτίζουμε τη λιανική «τιμολόγιο επιχείρησης» για να μεταφερθεί ο φόρος.
Μία τραπεζική πίστωση, δύο ανοικτά τιμολόγια
Αν η ίδια επιχείρηση οφείλει δύο τιμολόγια και στείλει ένα ποσό χωρίς επαρκή αναφορά, ο αριθμητικός επιμερισμός δεν λύνει το πρόβλημα. Πρώτα διευκρινίζεται ποια οφειλή εξοφλείται, με βάση τη συμφωνία, την ενημέρωση του πελάτη και τα πραγματικά στοιχεία της πληρωμής. Δεν επιλέγουμε αυθαίρετα το παλαιότερο ή το βολικότερο τιμολόγιο.
Χρειάζεται επίσης να γνωρίζουμε αν το τραπεζικό ποσό είναι ολόκληρο το εξοφλούμενο τίμημα ή αποτέλεσμα άλλων κρατήσεων και συμψηφισμών. Η ανάλυση των 310 ευρώ δεν εφαρμόζεται αυτούσια σε καθαρό τραπεζικό υπόλοιπο μετά από παρακράτηση. Μια αδιευκρίνιστη κίνηση παραμένει καταγεγραμμένη για διερεύνηση· δεν εξαφανίζεται από τον έλεγχο επειδή λείπει η αντιστοίχιση.
Τι χρειάζεται ο λογιστής και τι ο πελάτης της επιχείρησης
Η παράγραφος 9 απαιτεί λογιστικά αρχεία από τα οποία διαπιστώνονται οι εισπράξεις και οι πληρωμές. Για την καθημερινή οργάνωση βοηθά ένας πίνακας με αριθμό τιμολογίου, αρχική καθαρή αξία και φόρο, ημερομηνία και ποσό κάθε εξόφλησης, τεκμήριο αντιστοίχισης και υπόλοιπο. Η στήλη του χειρισμού ξεχωρίζει τις επιλέξιμες πράξεις από τη λιανική και τις άλλες εξαιρέσεις.
Η παράγραφος 8 προβλέπει την ένδειξη «Ειδικό καθεστώς καταβολής του φόρου κατά τον χρόνο είσπραξης της αντιπαροχής – άρθρο 46 Κώδικα ΦΠΑ». Η ένδειξη ενημερώνει τον αντισυμβαλλόμενο, χωρίς να υποκαθιστά τον έλεγχο των πραγματικών προϋποθέσεων. Κατά την παράγραφο 4, ο επιχειρηματίας πελάτης συνδέει την έκπτωση του σχετικού ΦΠΑ με την πληρωμή, εφόσον συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις του δικαιώματος έκπτωσης.
Η πηγή είναι η διοικητική κωδικοποίηση της ΑΑΔΕ της 28ης Απριλίου 2026, με αποτύπωση έως την 1η Ιανουαρίου 2026. Αποτελεί εργαλείο τεκμηρίωσης· τα αυθεντικά νομοθετικά κείμενα δημοσιεύονται σε ΦΕΚ. Για πραγματικό χειρισμό ελέγχεται το πλαίσιο που εφαρμόζεται στη συναλλαγή, χωρίς να θεωρείται ότι εδώ πιστοποιούνται όλες οι μεταγενέστερες μεταβολές.
Για το αρχικό στήσιμο της δραστηριότητας δείτε την έναρξη ηλεκτρολόγου, υδραυλικού ή ψυκτικού. Αν ο προβληματισμός αφορά ήδη εκδοθέν τιμολόγιο και πληρωμή με κάρτα, διαβάστε χωριστά τη σειρά παραστατικών σε συναλλαγή επιχείρησης μέσω POS. Για τη δική σας εκκρεμότητα, στείλτε το ερώτημά σας με ανωνυμοποιημένο τιμολόγιο, επιβεβαίωση καθεστώτος και ανάλυση εξοφλήσεων.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.