Οι αισθητικές υπηρεσίες υπάγονται κατά κανόνα σε ΦΠΑ 24% όταν αποσκοπούν αποκλειστικά στη βελτίωση της εμφάνισης και δεν αποτελούν ιατρική περίθαλψη. Η απαλλαγή για υπηρεσίες υγείας προϋποθέτει συγκεκριμένο σκοπό διάγνωσης, περίθαλψης, πρόληψης ή θεραπείας και παροχή στο πλαίσιο που προβλέπει ο Κώδικας ΦΠΑ.
Για ένα κέντρο αισθητικής, επομένως, δεν αρκεί να ονομάζεται μια υπηρεσία «θεραπεία» ή να υπάρχει συνεργασία με γιατρό: χρειάζεται να εξετάζονται η πραγματική υπηρεσία και ο πάροχός της πριν καθοριστεί η χρέωση στο παραστατικό.
Τα βασικά στην πράξη
- Η καθαρά αισθητική φροντίδα δεν καλύπτεται από την απαλλαγή της ιατρικής περίθαλψης.
- Ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ είναι 24% επί της φορολογητέας αξίας.
- Ο θεραπευτικός σκοπός και οι προϋποθέσεις του παρόχου εξετάζονται μαζί.
- Ο αισθητικός δεν περιλαμβάνεται στα επαγγέλματα που κατονομάζει η συγκεκριμένη απαλλακτική διάταξη.
- Η περιγραφή της υπηρεσίας και η φορολογική της αντιμετώπιση χρειάζεται να συμφωνούν, χωρίς γενική απαλλαγή για όλο τον κατάλογο.
Ποιο είναι το κριτήριο για την απαλλαγή
Το άρθρο 27 παρ. 1 περ. ε΄ του Κώδικα ΦΠΑ απαλλάσσει τις παροχές ιατρικής περίθαλψης που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο άσκησης ιατρικών επαγγελμάτων. Αναφέρει επίσης υπηρεσίες από ψυχολόγους, μαίες, νοσοκόμους, φυσικοθεραπευτές, λογοθεραπευτές και εργοθεραπευτές. Πρόκειται για συγκεκριμένη διάταξη, όχι για γενική εξαίρεση κάθε υπηρεσίας που σχετίζεται με το σώμα ή την ευεξία.
Η ΑΑΔΕ, στην Ε.2008/2026 για τις υπηρεσίες τηλεϊατρικής, επαναλαμβάνει ότι η απαλλαγή καλύπτει ιατρικές υπηρεσίες με σκοπό τη διάγνωση, περίθαλψη, πρόληψη και, στο μέτρο του δυνατού, θεραπεία ασθενειών ή ανωμαλιών της ανθρώπινης υγείας. Η εγκύκλιος αφορά την τηλεϊατρική και δεν αποτελεί κατάλογο απαλλασσόμενων αισθητικών εφαρμογών· αποσαφηνίζει όμως το κριτήριο του σκοπού.
Η διάκριση αυτή έχει πρακτική σημασία: η πρόληψη μπορεί να αποτελεί σκοπό ιατρικής περίθαλψης, ακόμη και όταν δεν γίνεται θεραπεία ήδη διαγνωσμένης ασθένειας. Αντίθετα, η επιθυμία βελτίωσης της εμφάνισης, χωρίς αντίστοιχο σκοπό υγείας, δεν αρκεί για την εφαρμογή της συγκεκριμένης απαλλαγής.
Άρα, η ερώτηση δεν είναι μόνο «πώς λέγεται η πράξη;». Είναι κυρίως «ποιον σκοπό εξυπηρετεί και από ποιον παρέχεται;». Ο εξοπλισμός ή η εμπορική ονομασία δεν υποκαθιστούν αυτές τις προϋποθέσεις.
Αισθητικός, γιατρός και κέντρο αισθητικής: τι αλλάζει
Δεν προβλέπεται στην παραπάνω διάταξη γενική απαλλαγή ΦΠΑ για τον αισθητικό. Το ότι μια υπηρεσία απαιτεί εκπαίδευση ή εξειδικευμένο μηχάνημα δεν την εντάσσει αυτομάτως στις απαλλασσόμενες υπηρεσίες υγείας. Για την καθαρά αισθητική παροχή, η αντιμετώπιση με τον κανονικό συντελεστή δεν αλλάζει απλώς επειδή η επιχείρηση χρησιμοποιεί ιατρική ορολογία.
Αντίστοιχα, δεν απαλλάσσεται κάθε υπηρεσία που παρέχει ένας γιατρός. Η Ε.2008/2026 διευκρινίζει ότι υπηρεσίες που δεν έχουν τον προβλεπόμενο σκοπό ιατρικής περίθαλψης υπάγονται στον κανονικό συντελεστή. Επομένως, η επαγγελματική ιδιότητα δεν αρκεί από μόνη της για να δικαιολογήσει απαλλαγή μιας αμιγώς αισθητικής υπηρεσίας.
Για ιατρικές υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας που παρέχονται από νομικά πρόσωπα, η ίδια εγκύκλιος αναφέρει ως προϋπόθεση την αναγνώρισή τους από το Υπουργείο Υγείας ως φορέων πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Η ύπαρξη γιατρού ως συνεργάτη δεν ισοδυναμεί, συνεπώς, με αυτόματη απαλλαγή όλων των υπηρεσιών μιας εταιρείας αισθητικής.
Σε μια συνεργασία, χρειάζεται να αποσαφηνίζεται ποιος παρέχει την κάθε υπηρεσία και ποιος την τιμολογεί. Άλλο είναι η ιατρική περίθαλψη από τον κατάλληλο πάροχο και άλλο η αισθητική φροντίδα του κέντρου. Η λογιστική οργάνωση ενός κέντρου αισθητικής μπορεί να στηριχθεί σε αυτή τη διάκριση, με χωριστή εξέταση κάθε παροχής και όχι με μία ενιαία φορολογική ετικέτα για την επιχείρηση.
Λέιζερ αποτρίχωση και πράξεις με πιθανό ιατρικό σκοπό
Αν η αποτρίχωση με λέιζερ παρέχεται αποκλειστικά για αισθητικούς λόγους, χωρίς σκοπό ιατρικής περίθαλψης, δεν θεμελιώνεται η συγκεκριμένη απαλλαγή και εφαρμόζεται ο κανονικός συντελεστής 24%. Η μέθοδος εφαρμογής δεν δημιουργεί από μόνη της διαφορετική φορολογική μεταχείριση.
Αν προβάλλεται ιατρικός σκοπός για κάποια εφαρμογή, δεν αρκεί ένας γενικός χαρακτηρισμός «ιατρικής φύσης». Χρειάζεται να επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται πράγματι για υπηρεσία διάγνωσης, περίθαλψης, πρόληψης ή θεραπείας και ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του παρόχου. Δεν μπορεί να δοθεί ασφαλής απαλλαγή μόνο από το όνομα της εφαρμογής ή από την αναφορά ενός προβλήματος υγείας.
Το ίδιο σκεπτικό ισχύει όταν παρόμοιες τεχνικές χρησιμοποιούνται για διαφορετικούς σκοπούς. Δεν είναι ασφαλές να μεταφέρεται η φορολογική αντιμετώπιση μιας ιατρικής υπηρεσίας σε όλες τις εφαρμογές του ίδιου μηχανήματος. Η εξέταση αφορά τη συγκεκριμένη παροχή και τα πραγματικά χαρακτηριστικά της.
Για τις αμφίβολες περιπτώσεις, η πρακτική αφετηρία είναι σαφής περιγραφή προς τον λογιστή: τι ακριβώς παρέχεται, ποιος το παρέχει, με ποια ιδιότητα και για ποιον σκοπό. Η επιβεβαίωση της απαλλαγής προηγείται της επιλογής χρέωσης χωρίς ΦΠΑ· δεν στηρίζεται σε εκ των υστέρων αλλαγή της ονομασίας.
Πώς να αποτυπώνεται η αντιμετώπιση στα παραστατικά
Ο Κώδικας ΦΠΑ, στο άρθρο 26, ορίζει τον κανονικό συντελεστή σε 24% επί της φορολογητέας αξίας. Για καθαρά αισθητικές υπηρεσίες που αντιμετωπίζονται με αυτόν τον συντελεστή, η χρέωση πρέπει να αποτυπώνει την αντίστοιχη φορολογική αντιμετώπιση. Η απαλλαγή ιατρικής περίθαλψης δεν αποτελεί επιλογή τιμολόγησης ανάλογα με την επιθυμητή τελική τιμή.
Ως πρακτική οργάνωσης, είναι χρήσιμο ο κατάλογος υπηρεσιών να περιλαμβάνει συγκεκριμένες περιγραφές αντί για έναν γενικό τίτλο «θεραπεία». Έτσι διευκολύνεται ο έλεγχος ότι η υπηρεσία που καταχωρίζεται στο παραστατικό αντιστοιχεί σε εκείνη που πράγματι παρασχέθηκε.
- Καταγράψτε τις διαφορετικές παροχές. Ξεχωρίστε τις καθαρά αισθητικές υπηρεσίες από όσες χρειάζονται εξέταση ως πιθανή ιατρική περίθαλψη.
- Αποσαφηνίστε τον πάροχο. Προσδιορίστε ποιος αναλαμβάνει και τιμολογεί κάθε υπηρεσία, ιδίως όταν συμμετέχουν διαφορετικοί συνεργάτες.
- Επιβεβαιώστε τη φορολογική βάση. Για ενδεχόμενη απαλλαγή, εξετάστε με τον λογιστή τον σκοπό και τις προϋποθέσεις της διάταξης.
- Ευθυγραμμίστε την καταχώριση. Η περιγραφή, η χρέωση και η ρύθμιση της υπηρεσίας στο σύστημα έκδοσης παραστατικών να ακολουθούν την επιβεβαιωμένη αντιμετώπιση.
Τα παραπάνω αποτελούν πρακτικά βήματα ελέγχου, όχι ειδική διαδικασία ή υποχρεωτικό υπόδειγμα παραστατικού. Η ακριβής διατύπωση της ένδειξης απαλλαγής και η παραμετροποίηση επιβεβαιώνονται με τον λογιστή, ανάλογα με τη συγκεκριμένη περίπτωση.
Αν προσφέρονται διαφορετικές παροχές μαζί, είναι χρήσιμο να αναλύεται το περιεχόμενό τους πριν αποφασιστεί η φορολογική αντιμετώπιση. Η παρουσία μιας ενδεχομένως απαλλασσόμενης ιατρικής υπηρεσίας δεν αρκεί ως αιτιολογία για γενική απαλλαγή κάθε αισθητικής υπηρεσίας που τη συνοδεύει.
Υποθετικό παράδειγμα: παρόμοια περιγραφή, διαφορετική κρίση
Ας υποθέσουμε ότι εξετάζονται οι ακόλουθες περιπτώσεις. Ο πίνακας δεν χαρακτηρίζει συγκεκριμένες ιατρικές τεχνικές ούτε υποκαθιστά την εξέταση πραγματικών περιστατικών· δείχνει πώς λειτουργεί ο έλεγχος σκοπού και παρόχου.
| Υποθετική υπηρεσία | Κρίσιμο στοιχείο | Αντιμετώπιση |
|---|---|---|
| Αισθητική περιποίηση προσώπου αποκλειστικά για βελτίωση της εμφάνισης | Δεν υπάρχει σκοπός ιατρικής περίθαλψης | Κανονικός συντελεστής ΦΠΑ 24% |
| Αποτρίχωση με λέιζερ για καθαρά αισθητικούς λόγους | Η χρήση της τεχνολογίας δεν θεμελιώνει απαλλαγή | Κανονικός συντελεστής ΦΠΑ 24% |
| Ιατρική εξέταση για διάγνωση προβλήματος υγείας από γιατρό στο ιδιωτικό του ιατρείο | Υπηρεσία ιατρικής περίθαλψης στο προβλεπόμενο πλαίσιο | Απαλλαγή, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 27 |
| Εφαρμογή που διαφημίζεται ως «θεραπευτική», χωρίς σαφή στοιχεία σκοπού και παρόχου | Ο εμπορικός χαρακτηρισμός δεν επαρκεί | Δεν τεκμηριώνεται απαλλαγή μόνο από την περιγραφή |
Η ουσιαστική διαφορά δεν είναι το πόσο εξειδικευμένη φαίνεται μια υπηρεσία. Είναι αν η συγκεκριμένη παροχή εμπίπτει στις προϋποθέσεις της ιατρικής περίθαλψης. Αυτό εξηγεί γιατί ο ίδιος εμπορικός όρος δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως οδηγός ΦΠΑ για κάθε περίπτωση.
Συχνά λάθη και σύντομος έλεγχος πριν από τη χρέωση
Συχνά λάθη
- «Το κάνει γιατρός, άρα απαλλάσσεται». Παραβλέπεται ο σκοπός της συγκεκριμένης υπηρεσίας.
- «Το μηχάνημα είναι ιατρικό». Ο εξοπλισμός συγχέεται με τις προϋποθέσεις απαλλαγής της παροχής.
- «Όλες οι θεραπείες έχουν την ίδια αντιμετώπιση». Μια εμπορική κατηγορία αντικαθιστά τον έλεγχο κάθε υπηρεσίας.
- «Ο συνεργάτης απαλλάσσεται, επομένως και το κέντρο». Δεν εξετάζονται χωριστά ο πάροχος και το αντικείμενο της κάθε χρέωσης.
- «Αλλάζουμε την περιγραφή για να μην μπει ΦΠΑ». Η ονομασία απομακρύνεται από το πραγματικό περιεχόμενο της υπηρεσίας.
Σύντομος έλεγχος
- Είναι σαφές τι ακριβώς έλαβε ο πελάτης;
- Ο σκοπός είναι αποκλειστικά αισθητικός ή υπάρχει συγκεκριμένος σκοπός ιατρικής περίθαλψης;
- Έχουν εξεταστεί η ιδιότητα και οι προϋποθέσεις του παρόχου;
- Η ενδεχόμενη απαλλαγή στηρίζεται στη διάταξη και όχι στην εμπορική ονομασία;
- Η περιγραφή και η χρέωση του παραστατικού συμφωνούν με την επιβεβαιωμένη αντιμετώπιση;
Χρήσιμα συμπληρωματικά: η ειδική αναφορά για ΦΠΑ στις υπηρεσίες θεραπευτή κάλων και νυχιών και η ενότητα για δηλώσεις και κατάσταση ΦΠΑ.
Υπολογίστε το στην πράξη
Το εργαλείο «Πόσο Μου Αφήνει Κάθε Υπηρεσία ή Ραντεβού;» αποτυπώνει την κερδοφορία ανά ραντεβού με τα δικά σας νούμερα.