Εταιρεία AI: λήξη προπληρωμένων μονάδων API και υποχρέωση προς πελάτη

Ο πελάτης έχει προπληρώσει υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, αλλά δεν χρησιμοποιεί όλο το διαθέσιμο υπόλοιπο πριν από τη λήξη του. Για την εταιρεία που παρέχει την υπηρεσία, μένει ένα συγκεκριμένο λογιστικό ερώτημα: εξακολουθεί να οφείλει κάτι στον πελάτη ή έχει πράγματι τελειώσει η υποχρέωσή της; Το μήνυμα «οι μονάδες έληξαν» στην εφαρμογή δεν αρκεί για να δοθεί η απάντηση.

Εδώ εξετάζουμε εταιρεία AI που παρέχει το δικό της API, δηλαδή τον τρόπο σύνδεσης με τον οποίο οι εφαρμογές των πελατών ζητούν επεξεργασία από την υπηρεσία της. Η εταιρεία έχει εισπράξει προκαταβολή για αυτή την επεξεργασία. Δεν αγοράζει η ίδια πιστώσεις από άλλον πάροχο και δεν μεταπωλεί ξένο υπόλοιπο.

Το διαθέσιμο όριο χρήσης και η λογιστική υποχρέωση διαφέρουν

Η εφαρμογή μπορεί να εμφανίζει αριθμό αιτημάτων, μονάδες κειμένου ή ένα υπόλοιπο σε ευρώ. Αυτές οι ενδείξεις χρειάζονται αντιστοίχιση με τη συμφωνία του συγκεκριμένου πελάτη. Δεν αποτιμούν από μόνες τους την υπηρεσία που έχει ήδη παρασχεθεί ούτε την υποχρέωση που παραμένει.

Μια συνδρομή μπορεί, για παράδειγμα, να περιλαμβάνει πρόσβαση, διαθεσιμότητα ή υποστήριξη και όχι μόνο εκτελέσεις αιτημάτων. Γι’ αυτό η απουσία κλήσεων στο API δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι δεν παρασχέθηκε υπηρεσία. Η κοστολόγηση υπηρεσίας AI με σταθερή συνδρομή και όρια χρήσης αφορά το τι υπόσχεται και τι κοστίζεται στο πακέτο. Το ερώτημα εδώ είναι διαφορετικό: τι γίνεται με μια ορθά αναγνωρισμένη υποχρέωση όταν παύουν οριστικά όλες οι σχετικές δεσμεύσεις.

Προκαταβολή 10.000 € και υπόλοιπο υπηρεσιών 4.000 €

Ας πάρουμε υποθετική ελληνική ΙΚΕ ανάπτυξης τεχνητής νοημοσύνης, η οποία συνεχίζει τη δραστηριότητά της και εφαρμόζει πλήρως τα ΕΛΠ, με επιμέτρηση στο κόστος, στη συγκεκριμένη συναλλαγή. Έχουν ελεγχθεί το εφαρμοστέο πλαίσιο, οι επιτρεπόμενες επιλογές και η σημαντικότητα. Η εταιρεία έχει πράγματι εισπράξει 10.000 € από έναν επαγγελματία πελάτη για τη δική της υπηρεσία.

Πριν από το γεγονός που εξετάζουμε, υπηρεσίες αξίας 6.000 € έχουν ήδη καταστεί δεδουλευμένες και αναγνωριστεί σωστά. Το ποσό έχει προσδιοριστεί με κατάλληλη βάση από τη σύμβαση και τα πραγματικά στοιχεία παροχής· δεν το βγάζουμε πολλαπλασιάζοντας αυθαίρετα το ποσοστό των μονάδων που καταναλώθηκαν επί την προκαταβολή.

Ακριβώς πριν από τη λήξη, το ορθά επιμετρημένο υπόλοιπο υποχρέωσης προς τον πελάτη είναι 4.000 €. Έχει αξιολογηθεί ως μη χρηματοοικονομική υποχρέωση: η εταιρεία οφείλει μελλοντική υπηρεσία και όχι καταβολή μετρητών ή άλλου χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Το ότι η αρχική προκαταβολή πληρώθηκε με χρήματα δεν μετατρέπει από μόνο του τη δέσμευση παροχής υπηρεσίας σε χρηματικό χρέος.

Για το συγκεκριμένο παράδειγμα έχει επιβεβαιωθεί αρμοδίως ότι η πραγματική, οριστική λήξη τερματίζει όλες τις εναπομένουσες δεσμεύσεις. Δεν παραμένουν δικαίωμα υπηρεσίας, πρόσβασης, διαθεσιμότητας, υποστήριξης, επιστροφής χρημάτων ή παράτασης, ούτε άλλη συμβατική ή εκ του νόμου υποχρέωση. Δεν δημιουργείται νέο χρέος ή περιουσιακό στοιχείο και δεν υπάρχει άλλο αντάλλαγμα, φόρος, προμήθεια, συνάλλαγμα ή ανεξάρτητη προσαρμογή αξίας που να αλλάζει τα ποσά.

Η παύση της υποχρέωσης δημιουργεί λογιστικό κέρδος

Το άρθρο 22 παρ. 10 του ν. 4308/2014 προβλέπει ότι οι μη χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται και επιμετρώνται στο ονομαστικό ποσό που αναμένεται να απαιτηθεί για τον διακανονισμό τους. Η παρ. 14 προβλέπει ότι διαφορές από την επανεκτίμηση ή τον διακανονισμό τους αναγνωρίζονται ως κέρδη ή ζημίες της περιόδου στην οποία προκύπτουν. Ο ορισμός της υποχρέωσης στα ΕΛΠ προϋποθέτει παρούσα δέσμευση.

Με τις παραπάνω συγκεκριμένες παραδοχές, μετά την οριστική παύση όλων των δεσμεύσεων δεν διατηρείται μια ανύπαρκτη υποχρέωση 4.000 €. Το υπόλοιπο γίνεται μηδενικό και αναγνωρίζεται λογιστικό κέρδος 4.000 € από την παύση της υποχρέωσης. Το άρθρο 25 συνδέει επίσης το κέρδος από τη διαγραφή υποχρεώσεων με τον χρόνο που αυτές διαγράφονται από τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις.

Η πράξη 10.000 − 6.000 = 4.000 € συμφωνεί ποσά που έχουμε ήδη υποθέσει ότι προσδιορίστηκαν σωστά. Δεν είναι γενικός τρόπος επιμέτρησης κάθε πακέτου API. Αντίστοιχα, οι 4.000 € δεν είναι αξία πρόσθετης επεξεργασίας που εκτελέστηκε κατά τη λήξη. Ο χειρισμός αφορά την παύση της υποχρέωσης και την κατάλληλη παρουσίαση του σχετικού κέρδους, όχι αυτόματη εμφάνισή του ως πωλήσεων υπηρεσιών.

Δεν εισπράχθηκαν άλλα χρήματα, δεν αναγνωρίζονται ξανά οι 6.000 € και δεν καταχωρίζεται δεύτερη φορά η προκαταβολή των 10.000 €. Οι 4.000 € είναι το κέρδος αυτού του συγκεκριμένου γεγονότος, όχι το συνολικό κέρδος της εταιρείας ή υπολογισμός του φόρου της.

Η ημερομηνία λήξης χρειάζεται ουσιαστικό έλεγχο

Το λογιστήριο χρειάζεται να γνωρίζει πότε έπαψαν πράγματι οι δεσμεύσεις, με βάση τους ισχύοντες όρους και την αρμόδια αξιολόγησή τους. Ένας αυτόματος μηδενισμός στο πρόγραμμα, η αδράνεια του πελάτη ή η πρόβλεψη ότι «μάλλον δεν θα χρησιμοποιήσει το υπόλοιπο» δεν τεκμηριώνουν την οριστική παύση.

Αν διατηρείται υποχρέωση επιστροφής, πρόσβασης, υποστήριξης ή άλλης παροχής, τα δεδομένα δεν είναι εκείνα του παραδείγματος. Ομοίως, αν αμφισβητείται η ισχύς του όρου λήξης, η λογιστική καταχώριση δεν υποκαθιστά τη νομική κρίση. Δεν προεξοφλούμε το κέρδος με ένα γενικό ποσοστό αχρησιμοποίητων μονάδων ούτε μεταφέρουμε τον μηδενισμό σε προηγούμενη περίοδο επειδή τα χρήματα είχαν εισπραχθεί τότε.

Πώς συνδέονται οι καταγραφές χρήσης με την καρτέλα του πελάτη

Ο φάκελος ξεκινά από τον συγκεκριμένο πελάτη και την παρτίδα προπληρωμής: ποιο ποσό εισπράχθηκε, ποια έκδοση όρων το διέπει και ποια ημερομηνία αφορά. Οι καταγραφές χρήσης και τα στοιχεία της υπηρεσίας συνδέονται με τα ποσά που έχουν ήδη αναγνωριστεί ως δεδουλευμένα και με την ορθή υποχρέωση που απομένει στην ίδια ημερομηνία αναφοράς.

Χωριστά τεκμηριώνεται το γεγονός που τερματίζει οριστικά τις δεσμεύσεις. Έτσι εξηγείται γιατί η καρτέλα εμφανίζει 4.000 € πριν και μηδέν μετά, χωρίς νέα πληρωμή ή πρόσθετη παροχή. Το ιστορικό της αρχικής προκαταβολής, των αναγνωρισμένων υπηρεσιών και της λήξης διατηρείται· δεν σβήνεται μαζί με το διαθέσιμο υπόλοιπο στην εφαρμογή.

Για την άλλη πλευρά μιας τέτοιας αγοράς, δείτε πώς η εταιρεία που προπληρώνει API ξεχωρίζει τη χρήση από το δικαίωμα μελλοντικής υπηρεσίας. Εκεί παρακολουθείται περιουσιακό στοιχείο του αγοραστή, με διαφορετικές προϋποθέσεις από την υποχρέωση του παρόχου που εξετάζουμε εδώ.

Η λογιστική βάση είναι τα άρθρα 17, 22 και 25 και οι σχετικοί ορισμοί του πλήρους αρχικού ΦΕΚ Α΄ 251/24.11.2014 του ν. 4308/2014, από το αρχείο της ΑΑΔΕ, που φιλοξενείται στο drcc.eu. Πρόκειται για το αρχικό κείμενο του 2014, όχι για σημερινή κωδικοποίηση όλων των μεταγενέστερων αλλαγών. Η ανάλυση αφορά μόνο την παραπάνω λογιστική απεικόνιση. Δεν προσδιορίζει φορολογητέο εισόδημα, ΦΠΑ, χαρακτηρισμό κουπονιού, έκδοση παραστατικού ή διαβίβαση στο myDATA και δεν κρίνει το κύρος όρων λήξης.