Η επιβεβαίωση του προμηθευτή εμφανίζει την προκαταβολή σε δολάρια. Το λογιστήριο του καταστήματος τηρεί τα βιβλία σε ευρώ και, στο κλείσιμο της χρήσης, έχει μπροστά του μια διαφορετική ισοτιμία. Πριν αντικαταστήσει το αρχικό ποσό σε ευρώ, χρειάζεται να απαντήσει σε άλλο ερώτημα: τι ακριβώς δικαιούται να λάβει η επιχείρηση έναντι αυτής της προκαταβολής;
Το ότι ένα υπόλοιπο εκφράζεται σε USD δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί ως χρηματική απαίτηση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση που ακολουθεί, η προκαταβολή αντιπροσωπεύει δικαίωμα παραλαβής ορισμένων εμπορευμάτων. Δεν είναι τραπεζικό διαθέσιμο ούτε απαίτηση είσπραξης καθορισμένου ποσού χρημάτων.
Το δικαίωμα του εμπόρου στο συγκεκριμένο παράδειγμα
Ας υποθέσουμε ότι μια ελληνική εμπορική ΙΚΕ, με φυσικό κατάστημα ειδών φωτισμού και χρηματοοικονομικές καταστάσεις σε ευρώ βάσει των Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων, έχει καταβάλει προκαταβολή σε δολάρια. Η παραγγελία αφορά συγκεκριμένα μοντέλα φωτιστικών και σταθερές ποσότητες που θα παραδοθούν αργότερα.
Στο υποθετικό παράδειγμα έχουν ελεγχθεί αρμοδίως οι πραγματικοί όροι και έχει τεκμηριωθεί ότι, στην ημερομηνία κλεισίματος, το υφιστάμενο δικαίωμα διακανονίζεται με την παράδοση αυτών των αγαθών. Δεν πρόκειται για απαίτηση είσπραξης καθορισμένου ή προσδιορίσιμου αριθμού νομισματικών μονάδων. Αυτό είναι δεδομένο της περίπτωσης, όχι συμπέρασμα που βγαίνει απλώς από τη λέξη «προκαταβολή», το τιμολόγιο ή το αποδεικτικό εμβάσματος.
Εξετάζουμε μόνο το συγκεκριμένο δικαίωμα που παραμένει πριν από την παράδοση. Δεν το ταυτίζουμε με ήδη αποκτημένο απόθεμα ούτε με κάποιο ανεξόφλητο υπόλοιπο προς τον προμηθευτή. Πρόκειται για διαφορετικά στοιχεία, ακόμη κι αν συνδέονται με την ίδια παραγγελία.
Γιατί η ένδειξη «δολάρια» δεν δίνει μόνη της την απάντηση
Στους ορισμούς του ν. 4308/2014, τα νομισματικά στοιχεία περιλαμβάνουν, πέρα από κατεχόμενες μονάδες νομίσματος, περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που θα εισπραχθούν ή θα πληρωθούν σε καθορισμένο ή προσδιορίσιμο αριθμό μονάδων νομίσματος. Μη νομισματικά είναι όσα δεν έχουν αυτόν τον χαρακτήρα.
Με τους τεκμηριωμένους όρους του παραδείγματος, ο έμπορος αναμένει τα συγκεκριμένα αγαθά. Το δικαίωμά του δεν γίνεται νομισματικό μόνο επειδή ο προμηθευτής εξακολουθεί να το εμφανίζει σε δολάρια. Το λογιστήριο χρειάζεται να συσχετίσει την επιβεβαίωση με την πραγματική συμφωνία, αντί να μεταφέρει αυτομάτως έναν χειρισμό που εφαρμόζει σε χρηματικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις.
Το άρθρο 27 διακρίνει τον χειρισμό στο κλείσιμο: τα νομισματικά στοιχεία μετατρέπονται με την ισοτιμία κλεισίματος, ενώ τα μη νομισματικά στοιχεία που επιμετρώνται στο ιστορικό κόστος με την ισοτιμία της αρχικής αναγνώρισης. Επομένως, για το συγκεκριμένο μη νομισματικό δικαίωμα του παραδείγματος, δεν επανυπολογίζεται το αρχικό ποσό σε ευρώ μόνο και μόνο επειδή άλλαξε η ισοτιμία στο τέλος της χρήσης.
Τι πρέπει να συμφωνεί στον φάκελο της προκαταβολής
Η παραγγελία πρέπει να συνδέεται με τα πραγματικά είδη και τις ποσότητες, τους όρους του δικαιώματος που εξακολουθεί να υπάρχει στο κλείσιμο, την καταβολή και τη λογιστική αναγνώριση της προκαταβολής. Η επιβεβαίωση του προμηθευτή βοηθά στη συμφωνία, αλλά η αναγραφή ενός υπολοίπου σε USD δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι υπάρχει δικαίωμα επιστροφής χρημάτων.
Χρειάζεται επίσης να μπορεί να εξηγηθεί η αρχική αξία σε ευρώ: από ποια αναγνώριση και ποια αντίστοιχη ισοτιμία προέκυψε. Δεν ορίζουμε εδώ ως ημερομηνία αναγνώρισης την ημερομηνία της τραπεζικής εντολής. Η σχετική ημερομηνία προσδιορίζεται με τα πραγματικά γεγονότα της συναλλαγής· η πληρωμή μόνη της δεν αντικαθιστά αυτόν τον έλεγχο.
Αν οι όροι δεν είναι σαφείς ή έχει αλλάξει το δικαίωμα λόγω ακύρωσης, αθέτησης ή απαίτησης επιστροφής, η συγκεκριμένη κατάταξη δεν θεωρείται δεδομένη. Καταγράφεται τι έχει αλλάξει και ποιο στοιχείο χρειάζεται διευκρίνιση. Δεν κλείνει η εκκρεμότητα επιλέγοντας αυθαίρετα είτε την αρχική είτε την τελευταία ισοτιμία.
Άλλο η διαφορά ισοτιμίας και άλλο μια διαφορετική μεταβολή αξίας
Το ότι δεν γίνεται επαναμετατροπή μόνο λόγω της ισοτιμίας κλεισίματος δεν εγγυάται ότι κάθε προκαταβολή διατηρεί όλη την αρχική αξία της ανεξάρτητα από όσα έχουν συμβεί. Το άρθρο 21 προβλέπει το πλαίσιο για τις προκαταβολές, τη χρήση τους και τυχόν απομείωση. Εδώ δεν κρίνουμε τέτοια μεταβολή, δικαίωμα επιστροφής, διαδοχικές προκαταβολές ή το μελλοντικό κόστος των εμπορευμάτων κατά την παραλαβή.
Για το διαφορετικό στοιχείο της ανεξόφλητης χρηματικής υποχρέωσης, δείτε το παράδειγμα με τιμολόγιο προμηθευτή σε δολάρια και ισοτιμία κλεισίματος. Για ήδη αποκτημένα εμπορεύματα, διαφορετικό ερώτημα είναι πώς κατανέμεται μια έκπτωση προμηθευτή στο απόθεμα και στο κόστος πωληθέντων. Κανένας από αυτούς τους ελέγχους δεν υποκαθιστά την εξέταση του ίδιου του δικαιώματος της προκαταβολής.
Η ανάλυση στηρίζεται στα άρθρα 21 και 27 και στους σχετικούς ορισμούς του πλήρους αρχικού ΦΕΚ του ν. 4308/2014 που διαθέτει η ΑΑΔΕ. Είναι το αρχικό κείμενο του 2014, όχι σημερινή κωδικοποίηση. Δεν εξετάζονται φορολογικός ή τελωνειακός χειρισμός ούτε επιλογή πηγής ισοτιμιών.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.