Η εταιρεία έχει εισπράξει τη μισή αμοιβή για ένα έργο λογισμικού, όμως στο τέλος της χρήσης η ανάπτυξη παραμένει σε εξέλιξη. Για το λογιστήριο, το ερώτημα είναι πόσο από το συμφωνημένο έργο έχει εκτελεστεί και ποιο έσοδο του αναλογεί. Η προκαταβολή δείχνει τι πληρώθηκε· δεν μετρά την πρόοδο της δουλειάς.
Αυτή η διάκριση χρειάζεται ακόμη και όταν η τράπεζα συμφωνεί απολύτως με την καρτέλα του πελάτη. Μπορεί η είσπραξη να έχει καταχωριστεί σωστά και παρ’ όλα αυτά να απομένει ο έλεγχος του εσόδου που ανήκει στη χρήση.
Έργο 10.000 €, προκαταβολή 5.000 € και ολοκλήρωση 30%
Ας πάρουμε μια ελληνική ΙΚΕ που εφαρμόζει τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα και αναπτύσσει λογισμικό για συγκεκριμένο πελάτη. Η συμφωνημένη αμοιβή για αυτή τη μία υπηρεσία είναι 10.000 €, χωρίς ΦΠΑ. Δεν περιλαμβάνει χωριστή άδεια έτοιμου προϊόντος, συνδρομή ή πακέτο μελλοντικής υποστήριξης.
Για τη συγκεκριμένη σύμβαση η εταιρεία εφαρμόζει κατάλληλα τη μέθοδο του ποσοστού ολοκλήρωσης. Η εισροή του οικονομικού οφέλους θεωρείται σφόδρα πιθανή και δεν υπάρχει αμφισβήτηση ή αλλαγή της συμφωνημένης αμοιβής. Στο κλείσιμο έχει τεκμηριωθεί, με την κατάλληλη μέθοδο και τα πραγματικά στοιχεία εκτέλεσης, ολοκλήρωση 30%.
Ο πελάτης έχει καταβάλει 5.000 € ως προκαταβολή για το ίδιο έργο. Δεν υπάρχουν άλλα υπόλοιπα ή εισπράξεις στο παράδειγμα. Τα ποσά και το ποσοστό είναι υποθετικά· δεν περιγράφουν πραγματική εταιρεία ούτε αποτελούν τρόπο υπολογισμού της προόδου κάθε έργου.
| Στοιχείο | Ποσό ή ποσοστό | Τι εξηγεί |
|---|---|---|
| Συμφωνημένη αμοιβή ολόκληρου του έργου | 10.000 € | Το τίμημα για τη συνολική υπηρεσία |
| Τεκμηριωμένο ποσοστό ολοκλήρωσης | 30% | Την πρόοδο που χρησιμοποιείται στον συγκεκριμένο λογιστικό χειρισμό |
| Έσοδο που αναλογεί στην εκτέλεση | 10.000 × 30% = 3.000 € | Το δεδουλευμένο έσοδο του παραδείγματος |
| Προκαταβολή που έχει εισπραχθεί | 5.000 € | Το ποσό που καταβλήθηκε για το ίδιο έργο |
| Εισπραγμένο ποσό που δεν έχει ακόμη γίνει δεδουλευμένο | 5.000 − 3.000 = 2.000 € | Τη διαφορά που χρειάζεται χωριστή παρακολούθηση |
Στη συγκεκριμένη περίπτωση το έσοδο είναι 3.000 €. Η είσπραξη των 5.000 € δεν αποδεικνύει ολοκλήρωση 50%. Ούτε η ύπαρξη σύμβασης 10.000 € σημαίνει ότι όλη η αμοιβή έχει ήδη κερδηθεί.
Τι σημαίνουν τα 2.000 € που απομένουν
Η διαφορά των 2.000 € συνδέει δύο διαφορετικά στοιχεία: πόσα χρήματα έδωσε ο πελάτης και πόση υπηρεσία έχει γίνει δεδουλευμένη με τις παραδοχές μας. Παραμένει εισπραγμένο ποσό για έργο που δεν έχει ακόμη αναγνωριστεί ως εκτελεσμένο σε αυτή τη συμφωνία.
Από την αφαίρεση δεν προκύπτει αυτομάτως δικαίωμα επιστροφής του πελάτη, συγκεκριμένη εγγραφή ή υποχρεωτικός λογαριασμός ισολογισμού. Ο πραγματικός χειρισμός του υπολοίπου χρειάζεται τη σύμβαση και το λογιστικό πλαίσιο της εταιρείας. Αντίστοιχα, τα υπόλοιπα 7.000 € της συνολικής αμοιβής δεν καταχωρίζονται αυτομάτως ως σημερινή απαίτηση μόνο επειδή αφαιρέσαμε τα 3.000 € από τα 10.000 €.
Τα 3.000 € είναι έσοδο, όχι κέρδος. Για το αποτέλεσμα χρειάζονται και τα σχετικά έξοδα, τα οποία δεν υπολογίζονται εδώ. Η οικονομική αξιολόγηση της αρχικής προσφοράς είναι άλλο βήμα: για παράδειγμα, η ξεχωριστή έκδοση λογισμικού μπορεί να έχει κόστος συντήρησης που πρέπει να περιληφθεί στην αμοιβή.
Το 30% χρειάζεται εξήγηση από το έργο
Στον φάκελο πρέπει να μπορεί να συνδεθεί η συμφωνημένη υπηρεσία με όσα έχουν πραγματικά εκτελεστεί μέχρι την ημερομηνία κλεισίματος. Χρειάζονται η σύμβαση και οι τεκμηριωμένες αλλαγές της, η αποτίμηση προόδου για την ίδια ημερομηνία και η αντιστοίχιση της προκαταβολής με αυτό το έργο.
Ο υπεύθυνος του έργου εξηγεί τι έχει ολοκληρωθεί και με ποια στοιχεία υποστηρίζεται η εκτίμηση. Η λογιστική αξιολόγηση εξετάζει αν η μέθοδος είναι κατάλληλη και εφαρμόζεται με συνέπεια. Παραδοτέα, δοκιμές και επιβεβαιώσεις παραλαβής, όπου σχετίζονται με τη συμφωνία, μπορούν να υποστηρίξουν τον έλεγχο. Δεν ορίζουμε εδώ ότι ένα παραδοτέο, μία υπογραφή ή ένας αριθμός ωρών ισοδυναμεί πάντα με συγκεκριμένο ποσοστό.
Αν υπάρχει μόνο η κατάθεση των 5.000 € και μια αόριστη ενημέρωση «το έργο προχωρά», το 30% δεν έχει τεκμηριωθεί. Το λογιστήριο ζητά τα στοιχεία που λείπουν πριν οριστικοποιήσει τον χειρισμό. Δεν συμπληρώνει την πρόοδο με το ποσοστό της πληρωμής. Ο παραπάνω πίνακας είναι τρόπος συμφωνίας των δεδομένων, όχι νέο υποχρεωτικό έντυπο.
Η μέθοδος δεν επιλέγεται από την προκαταβολή
Το άρθρο 25 του ν. 4308/2014 συνδέει την αναγνώριση εσόδων με την περίοδο κατά την οποία καθίστανται δεδουλευμένα. Για υπηρεσίες και κατασκευαστικά συμβόλαια αναφέρει τη μέθοδο του ποσοστού ολοκλήρωσης, με την προϋπόθεση της σφόδρα πιθανής εισροής του οικονομικού οφέλους.
Το ίδιο άρθρο επιτρέπει εναλλακτικά τη μέθοδο της ολοκληρωμένης σύμβασης, όταν δεν επηρεάζονται σημαντικά τα μεγέθη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Επομένως, το παράδειγμα δεν αποδεικνύει ότι κάθε προγραμματιστής οφείλει να εμφανίσει έσοδο 30% ούτε ότι η αναμονή μέχρι την ολοκλήρωση είναι πάντοτε λανθασμένη. Προηγείται ο έλεγχος του εφαρμοζόμενου πλαισίου και της κατάλληλης πολιτικής για την εταιρεία και τη σύμβαση.
Η αναφορά βασίζεται στο πλήρες αρχικό ΦΕΚ Α΄ 251/24.11.2014 του ν. 4308/2014, που διατίθεται από την ΑΑΔΕ και φιλοξενείται στο site. Το αρχείο είναι το αρχικό κείμενο του 2014, όχι σημερινή κωδικοποίηση. Ο χρόνος έκδοσης παραστατικού, ο ΦΠΑ και η φορολογία εισοδήματος χρειάζονται χωριστό έλεγχο· δεν προκύπτουν από τον αριθμητικό πίνακα.
Για μια εκκρεμότητα στο κλείσιμο έργου, στείλτε μας το λογιστικό ερώτημά σας μαζί με την ανάλυση αμοιβής, προόδου και προκαταβολής. Αυτά είναι τα στοιχεία που χρειάζονται για να φανεί ποια ποσά συμφωνούν και τι μένει να τεκμηριωθεί.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.