Έμπορος ανταλλακτικών: περσινή απομείωση και νέα απογραφή

Στην επόμενη απογραφή, τα ίδια αργοκίνητα ανταλλακτικά χρειάζονται χαμηλότερη λογιστική αξία. Το λογιστήριο υπολογίζει τη συνολική διαφορά από το κόστος τους και ετοιμάζεται να τη χρεώσει στα αποτελέσματα. Στα βιβλία, όμως, υπάρχει ήδη απομείωση από την προηγούμενη χρήση. Αν αγνοηθεί αυτό το υπόλοιπο, η ίδια απώλεια μπορεί να επιβαρύνει την επιχείρηση δεύτερη φορά.

Χρειάζονται επομένως δύο διαφορετικά ποσά: πόση πρέπει να είναι συνολικά η μείωση της αξίας στο νέο κλείσιμο και ποια πρόσθετη επιβάρυνση αφορά τη φετινή περίοδο. Το ένα δεν ταυτίζεται αυτομάτως με το άλλο. Για να συμφωνήσουν, πρέπει να αφορούν πραγματικά το ίδιο απόθεμα.

Η καρτέλα κόστους και η ήδη καταχωρισμένη μείωση

Η πλήρης Λογιστική Οδηγία της ΕΛΤΕ του 2015, στις παραγράφους 20.6.3 και 20.6.4, προβλέπει τη δυνατότητα συγκεντρωτικής καταχώρισης της ζημίας μέσω αντίθετου λογαριασμού αποθεμάτων. Με αυτόν παρακολουθείται χωριστά η σωρευμένη μείωση, χωρίς να απαιτείται να αλλάξει το αναλυτικό αρχείο κόστους κάθε είδους. Το υπόλοιπο αυτού του λογαριασμού συνυπολογίζεται στην αποτίμηση του τέλους της επόμενης περιόδου.

Έτσι, μια καρτέλα μπορεί να εξακολουθεί να εμφανίζει το ορθό κόστος κτήσης, ενώ η αξία που παρουσιάζεται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις είναι μικρότερη, αφού αφαιρεθεί η καταχωρισμένη απομείωση. Πρώτα πρέπει να είναι σωστό το ίδιο το κόστος των ανταλλακτικών, όπως εξηγείται στο παράδειγμα με μεταφορικά και κόστος ανά είδος. Η μείωση λόγω χαμηλότερης καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας δεν διορθώνει αυθαίρετη κατανομή μιας αρχικής αγοράς.

Η συγκεντρωτική εγγραφή δεν καταργεί τον έλεγχο κατά είδος. Η επιμέτρηση εξακολουθεί να γίνεται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Δεν καλύπτεται η απώλεια ενός κωδικού από το ότι ένας άλλος μπορεί να πουληθεί με μεγαλύτερο περιθώριο.

Τα ίδια 100 τεμάχια σε δύο διαδοχικά κλεισίματα

Ας δούμε έναν υποθετικό Έλληνα έμπορο ανταλλακτικών που λειτουργεί ως ΙΚΕ, συνεχίζει τη δραστηριότητά του και εφαρμόζει τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα με πλήρη παρακολούθηση αποθεμάτων. Το πλαίσιο, οι επιλογές, οι απλοποιήσεις και η σημαντικότητα έχουν εξεταστεί, χωρίς να αλλάζουν τον χειρισμό. Δεν γενικεύουμε το παράδειγμα σε κάθε μικρή επιχείρηση μόνο από τη νομική μορφή της.

Εξετάζουμε μία ταυτοποιημένη παρτίδα 100 ίδιων, ιδιόκτητων ανταλλακτικών για μεταπώληση, με ορθό κόστος 100 € ανά τεμάχιο, συνολικά 10.000 €. Η ίδια παρτίδα παραμένει ολόκληρη και στα δύο κλεισίματα. Για τον συγκεκριμένο κωδικό δεν έγιναν αγορές, πωλήσεις, επιστροφές ή άλλες κινήσεις μέσα στην τρέχουσα περίοδο. Δεν υπάρχουν ελλείμματα, πιστωτικό προμηθευτή ή αλλαγή μεθόδου κόστους. Οι υπόλοιπες δραστηριότητες του καταστήματος μένουν εκτός παραδείγματος.

Στο προηγούμενο κλείσιμο είχε τεκμηριωθεί εκτιμώμενη τιμή διάθεσης 84 € ανά τεμάχιο και αναγκαίο κόστος ολοκλήρωσης και διάθεσης 4 €. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία ήταν επομένως 80 € ανά τεμάχιο, συνολικά 8.000 €. Η ζημία των 2.000 € είχε αναγνωριστεί ορθά μία φορά και είχε παραμείνει σε χωριστό λογαριασμό σωρευμένης απομείωσης. Η νέα χρήση αρχίζει με καθαρή αξία 10.000 − 2.000 = 8.000 €, όχι με μια καινούργια αγορά 10.000 €.

Στο νέο κλείσιμο, τα κατάλληλα εμπορικά στοιχεία στηρίζουν τιμή διάθεσης 75 € και αναγκαίο κόστος ολοκλήρωσης και διάθεσης 5 € ανά τεμάχιο. Η νέα καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι 70 €, συνολικά 7.000 €. Όλες οι τιμές και τα κόστη είναι υποθετικά, όχι τιμές της αγοράς. Η καταλληλότητα και η δυνατότητα διάθεσης έχουν εξεταστεί αρμοδίως· η παλαιότητα ή η χαμηλή κίνηση δεν αποδεικνύουν μόνες τους αξία 70 €.

Η απαιτούμενη συνολική μείωση στο νέο κλείσιμο είναι 10.000 − 7.000 = 3.000 €. Από αυτήν, τα 2.000 € υπάρχουν ήδη στα βιβλία και αφορούν ακριβώς τα ίδια 100 τεμάχια. Η πρόσθετη ζημία της τρέχουσας περιόδου είναι 1.000 €: το παλιό υπόλοιπο των 2.000 € και η νέα μεταβολή των 1.000 € δίνουν τη σωρευμένη απομείωση των 3.000 €.

Γιατί δεν χρεώνονται άλλα 3.000 € πάνω στην παλιά απομείωση

Αν προστεθεί νέα ζημία 3.000 € χωρίς να συνυπολογιστεί η ήδη καταχωρισμένη μείωση των 2.000 €, η συνολική απομείωση θα φτάσει λανθασμένα τα 5.000 €. Η καθαρή αξία θα εμφανιστεί στα 5.000 € αντί για 7.000 € και η φετινή επιβάρυνση θα είναι μεγαλύτερη κατά 2.000 €. Η ποσότητα της αποθήκης μπορεί να συμφωνεί, αλλά η αξία και το αποτέλεσμα θα είναι λανθασμένα.

Υπάρχει και δεύτερος έλεγχος πριν από οποιαδήποτε πρόσθετη εγγραφή. Αν ο υπολογισμός του κόστους πωληθέντων χρησιμοποιεί ήδη καθαρό απόθεμα έναρξης 8.000 €, μηδενικές αγορές και καθαρό απόθεμα λήξης 7.000 €, προκύπτουν 1.000 €. Στο κλειστό παράδειγμα αυτό το ποσό περιλαμβάνει ήδη τη μεταβολή της αποτίμησης, παρότι δεν πωλήθηκαν τεμάχια της παρτίδας. Δεν προστίθεται άλλη μία ζημία 1.000 € για το ίδιο γεγονός.

Αν η συμφωνία ξεκινά αντίθετα από τα ποσά κόστους πριν από την απομείωση, έχει 10.000 € στην αρχή και 10.000 € στο τέλος, άρα μηδενική διαφορά. Η καθαρή μεταβολή του χωριστού λογαριασμού απομείωσης κατά 1.000 € δίνει την ίδια επιβάρυνση. Πρόκειται για δύο αριθμητικές αναγνώσεις της ίδιας συμφωνίας, όχι για δύο ποσά που πρέπει να χρεωθούν μαζί. Η τεχνική των εγγραφών εξαρτάται από τα πραγματικά αρχεία και όσα έχουν ήδη καταχωριστεί· δεν ορίζεται εδώ διαδικασία παραμετροποίησης προγράμματος.

Κατά την παράγραφο 20.6.2 της Οδηγίας, η ζημία κανονικά επιβαρύνει το κόστος πωληθέντων. Όταν είναι σημαντική, μπορεί, για την εύλογη παρουσίαση, να ενσωματώνεται στο κονδύλι «Απομειώσεις περιουσιακών στοιχείων», με κατάλληλη γνωστοποίηση στο προσάρτημα. Η παρουσίαση αυτή δεν αλλάζει τη συμφωνία της σωρευμένης μείωσης ούτε δημιουργεί δεύτερη επιβάρυνση. Τα 1.000 € του παραδείγματος είναι η απομονωμένη επίδραση αυτής της παρτίδας, όχι συνολική ζημία της επιχείρησης, πληρωμή ή φορολογική έκπτωση.

Πώς ελέγχεται ότι η περσινή μείωση αφορά το φετινό απόθεμα

Ο φάκελος συνδέει τον ίδιο κωδικό και τις ποσότητες με την ορθή αξία κτήσης, την προηγούμενη αποτίμηση, το υπόλοιπο του λογαριασμού απομείωσης και τα νέα στοιχεία τιμής και κόστους διάθεσης. Χρειάζεται επίσης η συμφωνία με τις εγγραφές που έχουν ήδη επηρεάσει το φετινό αποτέλεσμα. Αν το παλιό υπόλοιπο αφορά άλλους κωδικούς, τεμάχια που πουλήθηκαν ή διαφορετικές ποσότητες, δεν αφαιρείται αυτομάτως ολόκληρο από μια καινούργια συνολική ζημία.

Εδώ το προηγούμενο κλείσιμο ήταν ορθό και η μέθοδος κόστους δεν άλλαξε. Το διαφορετικό θέμα της αλλαγής από FIFO σε μέσο σταθμικό όρο στα ανταλλακτικά εξετάζει προσαρμογές πολιτικής και συγκριτικών, όχι την παραπάνω κίνηση της απομείωσης. Ούτε εξετάζονται εδώ ανάκτηση αξίας προς τα πάνω, απομείωση παγίου, καταστροφή, απαίτηση από προμηθευτή ή ασφαλιστική αποζημίωση.

Η βάση είναι το άρθρο 20 του αρχικού ΦΕΚ Α΄ 251/24.11.2014 του ν. 4308/2014 και η παραπάνω πλήρης Οδηγία της ΕΛΤΕ του 2015, που φιλοξενούνται στο drcc.eu. Είναι τα κείμενα εκείνων των ετών, όχι σημερινή κωδικοποίηση μεταγενέστερων αλλαγών. Η ανάλυση αφορά την ορθή λογιστική αποτίμηση και τη συμφωνία του αποτελέσματος, χωρίς οδηγία για φορολογική έκπτωση, ΦΠΑ, δηλώσεις ή καταχωρίσεις myDATA.