Βαφείο οχημάτων: απόσβεση μηχανήματος με ώρες λειτουργίας

Η μονάδα ανάμιξης χρωμάτων του βαφείου έχει μετρητή λειτουργίας. Στο τέλος της χρήσης, οι ώρες του μηχανήματος δεν συμβαδίζουν ούτε με τον αριθμό των οχημάτων ούτε με τις ώρες που χρεώθηκαν στους πελάτες. Μπορεί ο λογιστής να υπολογίσει τη λογιστική απόσβεση με αυτές τις ώρες, αντί να κατανείμει το ίδιο ποσό σε κάθε έτος;

Η μέθοδος των ωρών λειτουργίας προβλέπεται στη λογιστική καθοδήγηση. Ο μετρητής, όμως, δεν αρκεί για να είναι κατάλληλη για το συγκεκριμένο πάγιο. Πρέπει πρώτα να τεκμηριωθεί ότι οι ώρες αποτυπώνουν εύλογα την κατανάλωση του οικονομικού οφέλους του μηχανήματος. Δεν επιλέγεται απλώς επειδή η φετινή δουλειά ήταν λιγότερη ή επειδή δίνει μικρότερη απόσβεση.

Τι μετρά ο εξοπλισμός και τι δείχνουν οι δουλειές του βαφείου

Το ερώτημα αφορά ιδιόκτητη αυτοματοποιημένη μονάδα ανάμιξης χρωμάτων, όχι τα ίδια τα χρώματα και όχι μηχάνημα που έχει παραχωρήσει ο προμηθευτής. Οι διαφορετικές εργασίες βαφής μπορεί να απαιτούν διαφορετική χρήση της μονάδας. Ένας κατάλογος οχημάτων ή ένα σύνολο τιμολογημένων ωρών εργασίας δεν υποκαθιστά το αρχείο λειτουργίας της.

Η πλήρης Λογιστική Οδηγία της ΕΛΤΕ του 2015 παρουσιάζει, στην παράγραφο 18.3α.1, τη σταθερή, τη φθίνουσα και τη μέθοδο των μονάδων παραγωγής. Στη σημείωση β΄ του σχετικού παραδείγματος αναφέρει τις ώρες λειτουργίας μηχανήματος ως παραλλαγή της τελευταίας. Δεν ορίζει ότι κάθε μηχάνημα βαφείου πρέπει να αποσβένεται με ώρες.

Για μια τέτοια επιλογή χρειάζεται να συναντηθούν η τεχνική εικόνα και το σχέδιο οικονομικής χρήσης της επιχείρησης. Πόσο επηρεάζει τον εξοπλισμό η λειτουργία του και πόσο η πάροδος του χρόνου; Μπορεί η τεχνολογική απαξίωση ή η προγραμματισμένη αντικατάσταση να περιορίσει τη χρήση του πριν εξαντληθούν οι ώρες που θα άντεχε μηχανικά; Η τεχνική τεκμηρίωση ανήκει στους αρμόδιους τεχνικούς και η διοίκηση αξιολογεί την αναμενόμενη χρήση. Ο λογιστής δεν πιστοποιεί μηχανική αντοχή ή διάρκεια ζωής.

Παράδειγμα με τεκμηριωμένη βάση ωρών

Ας δούμε μια υποθετική ελληνική ΙΚΕ που λειτουργεί βαφείο οχημάτων, συνεχίζει τη δραστηριότητά της και συντάσσει χρηματοοικονομικές καταστάσεις με τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα στο κόστος. Στο παράδειγμα έχουν εξεταστεί το πλαίσιο, οι επιλογές, οι απλοποιήσεις και η σημαντικότητα, χωρίς να αλλάζουν τον χειρισμό. Δεν θεωρούμε ότι η ίδια μέθοδος δεσμεύει κάθε μικρό βαφείο.

Η μονάδα έχει ορθά προσδιορισμένο κόστος κτήσης 22.000 € και τεκμηριωμένη υπολειμματική αξία 2.000 € στο τέλος της αναμενόμενης χρήσης της. Έχουν εξεταστεί η αρχική αναγνώριση και τα σημαντικά συστατικά της, χωρίς να υπάρχουν στοιχεία που χρειάζονται χωριστή παρακολούθηση με διαφορετικό τρόπο κατανάλωσης του οφέλους. Τα ποσά είναι κατασκευασμένα για το παράδειγμα, όχι τιμές αγοράς ή τεχνικές προδιαγραφές εξοπλισμού.

Η αρμόδια τεχνική αξιολόγηση και το σχέδιο χρήσης στηρίζουν συνολικά 10.000 σχετικές ώρες λειτουργίας μέσα στην οικονομική ζωή της συγκεκριμένης μονάδας. Έχει επίσης τεκμηριωθεί ότι η κατανομή με αυτές τις ώρες αποτυπώνει εύλογα την κατανάλωση του οφέλους της. Η γήρανση, η αναμονή, η τεχνολογική απαξίωση και τα σχέδια αντικατάστασης έχουν εξεταστεί και δεν αναιρούν ουσιωδώς αυτή τη βάση στο συγκεκριμένο παράδειγμα. Οι 10.000 ώρες δεν είναι απλώς το μέγιστο ενός καταλόγου, ένας στόχος πωλήσεων ή οι ώρες μέχρι μια πιθανή βλάβη.

Η μονάδα ήταν έτοιμη για την προβλεπόμενη χρήση της από την αρχή της περιόδου. Για ένα πρώτο πλήρες δωδεκάμηνο, οι αξιόπιστες ενδείξεις του μετρητή και το αρχείο λειτουργίας τεκμηριώνουν 1.600 σχετικές ώρες μετά την ετοιμότητα. Έχουν προσδιοριστεί με συνέπεια οι ώρες που εκφράζουν κατανάλωση του οφέλους, με εξέταση και των δοκιμών, του καθαρισμού ή άλλης μη τιμολογούμενης λειτουργίας. Δεν αφαιρούνται ώρες μόνο επειδή δεν χρεώθηκαν σε πελάτη.

Το ποσό που κατανέμεται με τη μέθοδο είναι τα 20.000 €, μετά την αφαίρεση της υπολειμματικής αξίας. Στον υπολογισμό του έτους μπαίνουν οι πραγματικές 1.600 σχετικές ώρες, όχι οι συνολικά αναμενόμενες 10.000. Οι τελευταίες χρησιμοποιήθηκαν για να προσδιοριστεί η βάση των 2 € ανά ώρα. Δεν ξαναμοιράζεται ολόκληρο το κόστος κτήσης σαν να είχε αγοραστεί καινούργιο πάγιο στο τέλος της χρονιάς.

Ο μετρητής δεν καταργεί τους υπόλοιπους λογιστικούς ελέγχους

Οι 1.600 ώρες του παραδείγματος αφορούν ήδη την πραγματική λειτουργία μετά την ετοιμότητα, μέσα σε ολόκληρο δωδεκάμηνο. Δεν εφαρμόζεται ξανά πάνω τους ένα ποσοστό μηνών για να μειωθεί δεύτερη φορά η απόσβεση. Η ημερομηνία πληρωμής ή το πρώτο τιμολόγιο προς πελάτη δεν χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα της τεκμηριωμένης ετοιμότητας για χρήση.

Στη συγκεκριμένη περίοδο έχει γίνει χωριστά η κατάλληλη εξέταση ανακτησιμότητας και απομείωσης, χωρίς να απαιτείται σχετική προσαρμογή. Δεν συμπεραίνουμε ότι λίγες ώρες ή ένα λειτουργικό μηχάνημα αποκλείουν απομείωση. Ούτε προκύπτει κανόνας «δεν υπήρχαν παραγγελίες, άρα δεν υπάρχει απόσβεση». Αν νέα στοιχεία για τη γήρανση, την απαξίωση ή την αναμενόμενη χρήση αλλάξουν την εικόνα, ο φάκελος χρειάζεται νέα αξιολόγηση, όχι τυφλή διατήρηση του ίδιου αριθμού ωρών.

Τα 3.200 € είναι το υπολογισμένο ποσό λογιστικής απόσβεσης, όχι νέα πληρωμή ή αυτομάτως φορολογικά εκπιπτόμενο ποσό. Ο υπολογισμός της απόσβεσης δεν καθορίζει μόνος του κάθε λογαριασμό κόστους όπου θα κατανεμηθεί. Στο κλειστό παράδειγμα δεν υπάρχουν αποθέματα ή εργασίες σε εξέλιξη που να διατηρούν μέρος της απόσβεσης. Αν πάλι χαθεί οριστικά το οικονομικό όφελος από ένα μηχάνημα, προηγείται η διαφορετική εξέταση της διαγραφής εξοπλισμού βαφείου και της ασφαλιστικής αποζημίωσης.

Τι πρέπει να εξηγεί η καρτέλα του παγίου

Μαζί με το κόστος και τις αποσβέσεις, χρειάζεται να παραμένουν η ταυτότητα της μονάδας, η τεκμηρίωση της μεθόδου, η υπολειμματική αξία, η βάση των συνολικά αναμενόμενων ωρών και το σχέδιο οικονομικής χρήσης. Για κάθε περίοδο συνδέονται οι αρχικές και τελικές ενδείξεις του συγκεκριμένου μετρητή, οι ημερομηνίες και οι έλεγχοι του αρχείου λειτουργίας. Έτσι μπορεί να εξηγηθεί γιατί χρησιμοποιήθηκαν αυτές οι ώρες και γιατί θεωρήθηκαν κατάλληλο μέτρο του οφέλους. Ένα άθροισμα ωρών προσωπικού ή οχημάτων δεν καλύπτει το κενό.

Το μηχάνημα και τα υλικά που αναμειγνύει έχουν διαφορετική λογιστική παρακολούθηση. Για τα δεύτερα, δείτε πώς εξετάζεται η αξία χρώματος που παραμένει στο βαφείο. Η καρτέλα αποσβέσεων της μονάδας δεν προσδιορίζει την αξία των δοχείων της απογραφής, όπως και η φυσική ποσότητα χρώματος δεν προσδιορίζει την απόσβεση του μηχανήματος.

Η ανάλυση στηρίζεται στο άρθρο 18 του αρχικού ΦΕΚ Α΄ 251/24.11.2014 του ν. 4308/2014 και στην παραπάνω πλήρη Οδηγία της ΕΛΤΕ του 2015, που φιλοξενούνται στο drcc.eu. Πρόκειται για τα κείμενα εκείνων των ετών, όχι για σημερινή κωδικοποίηση. Η επιλογή εδώ αφορά αρχική λογιστική μέθοδο για τα συγκεκριμένα δεδομένα, όχι αλλαγή παλιάς μεθόδου, φορολογικούς συντελεστές ή φορολογική εξοικονόμηση. Όταν διαφέρουν η λογιστική και η φορολογική βάση, παρακολουθούνται διακριτά.