Μια εταιρεία AI αναπτύσσει δικό της λογισμικό, με σκοπό να το διαθέτει σε πολλούς πελάτες. Η ομάδα πληρώνεται, οι υπολογιστικοί πόροι χρεώνονται και το προϊόν δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Στο κλείσιμο της χρήσης, αυτό το κόστος θα επιβαρύνει τα έξοδα ή μπορεί να εμφανιστεί ως άυλο πάγιο; Η απάντηση δεν εξαρτάται από το πόσο φιλόδοξο είναι το έργο ούτε από το αν η διοίκηση θέλει καλύτερο αποτέλεσμα χρήσης.
Η κεφαλαιοποίηση σημαίνει ότι ένα ποσό αναγνωρίζεται ως περιουσιακό στοιχείο, αντί να καταχωριστεί ως έξοδο της περιόδου. Για τις δαπάνες ανάπτυξης, το άρθρο 18 του ν. 4308/2014 θέτει τρεις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται όλες. Ακολουθεί ένα υποθετικό παράδειγμα ελληνικής ΙΚΕ που συντάσσει χρηματοοικονομικές καταστάσεις με τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα. Η εξέταση αφορά τη λογιστική αναγνώριση, όχι φορολογική έκπτωση, επιδότηση ή πιστοποίηση ερευνητικών δαπανών.
Πρώτα ξεχωρίζει το δικό της προϊόν
Η εταιρεία πρέπει να μπορεί να προσδιορίσει ποιο λογισμικό αναπτύσσει και ποιο περιουσιακό στοιχείο ελέγχει. Ο κώδικας που παραδίδεται σε πελάτη βάσει σύμβασης δεν εξομοιώνεται χωρίς έλεγχο με δικό της προϊόν. Ούτε μια συνδρομή σε έτοιμη πλατφόρμα AI αποδεικνύει ότι η εταιρεία απέκτησε ή δημιούργησε δικό της άυλο στοιχείο.
Στο παράδειγμά μας έχει ήδη τεκμηριωθεί ότι πρόκειται για συγκεκριμένη εφαρμογή υπό τον έλεγχο της ΙΚΕ, με δυνατότητα χωριστής αναγνώρισης και εκμετάλλευσης. Ζητήματα δικαιωμάτων επί του κώδικα και περιορισμών αδειών πρέπει να έχουν διευκρινιστεί από τους αρμόδιους επαγγελματίες. Η λογιστική απόφαση δεν υποκαθιστά αυτόν τον έλεγχο.
Χρειάζεται επίσης να διακρίνεται η έρευνα από την ανάπτυξη. Το παράρτημα του νόμου ορίζει την έρευνα ως πρωταρχική και σχεδιασμένη διερεύνηση για νέα γνώση. Αντίθετα, η ανάπτυξη εφαρμόζει ευρήματα ή άλλη γνώση σε συγκεκριμένο σχέδιο για νέο ή ουσιωδώς βελτιωμένο προϊόν, διαδικασία, σύστημα ή υπηρεσία, πριν από τη χρήση ή την παραγωγή. Η ονομασία ενός φακέλου ως «ανάπτυξη μοντέλου» δεν λύνει από μόνη της αυτή τη διάκριση.
Οι τρεις προϋποθέσεις χρειάζονται ουσία
Στο πλήρες αρχικό ΦΕΚ του ν. 4308/2014, όπως διατίθεται από την ΑΑΔΕ, το άρθρο 18 παρ. 1δ συνδέει την αναγνώριση των δαπανών ανάπτυξης με τα παρακάτω:
| Προϋπόθεση | Τι εξετάζεται στην εταιρεία AI |
|---|---|
| Πρόθεση και τεχνική δυνατότητα ολοκλήρωσης για χρήση ή διάθεση | Σαφές προϊόν, σχέδιο ολοκλήρωσης και τεχνικά στοιχεία που στηρίζουν ότι μπορεί να ολοκληρωθεί. Ένα εντυπωσιακό δοκιμαστικό αποτέλεσμα δεν αρκεί μόνο του. |
| Σφόδρα πιθανά μελλοντικά οικονομικά οφέλη | Τεκμηριωμένη δυνατότητα αξιοποίησης του συγκεκριμένου προϊόντος. Το γενικό ενδιαφέρον για την AI ή μια αισιόδοξη παρουσίαση σε επενδυτές δεν αποδεικνύει το όφελος. |
| Αξιόπιστη επιμέτρηση του αποδοτέου κόστους | Διαχωρισμός των πραγματικών ωρών και χρεώσεων ανάπτυξης από έργα πελατών, έρευνα, υποστήριξη και άλλες εργασίες. |
Αν μία προϋπόθεση δεν πληρούται, η διάταξη δεν αφήνει περιθώριο να επιλεγεί η κεφαλαιοποίηση για να περιοριστούν οι ζημίες. Προβλέπει αναγνώριση της σχετικής δαπάνης ως εξόδου. Το λογιστήριο χρειάζεται τα στοιχεία που στηρίζουν κάθε κρίση· δεν πιστοποιεί μόνο του την τεχνική δυνατότητα ολοκλήρωσης ή τα δικαιώματα της εταιρείας.
Ένα παράδειγμα με κόστος 10.000 ευρώ
Υποθέτουμε ότι για το συγκεκριμένο προϊόν έχουν ήδη τεκμηριωθεί και οι τρεις προϋποθέσεις. Εξετάζουμε αποκλειστικά μια μεταγενέστερη περίοδο εργασιών ανάπτυξης. Σε αυτήν έχουν πραγματοποιηθεί 9.000 ευρώ άμεσου κόστους προσωπικού και 1.000 ευρώ υπολογιστικών πόρων που καταναλώθηκαν για την ανάπτυξη, με χωριστή και αξιόπιστη μέτρηση. Για το παράδειγμα θεωρούμε ότι δεν υπάρχουν άλλα κόστη που πρέπει να προστεθούν ή να επιμεριστούν.
Το αποδοτέο κόστος είναι 10.000 ευρώ. Το άρθρο 18 παρ. 2 περιλαμβάνει στο κόστος ιδιοπαραγόμενου παγίου την εργασία και τα άλλα άμεσα κόστη, καθώς και εύλογη αναλογία σχετικών έμμεσων εξόδων της περιόδου κατασκευής. Επιτρέπει επίσης την επιμέτρηση ημιτελών ιδιοπαραγόμενων παγίων στο κόστος που έχουν απορροφήσει μέχρι τον ισολογισμό. Συνεπώς, στο συγκεκριμένο παράδειγμα η μη ολοκλήρωση του προϊόντος δεν αποκλείει από μόνη της την εμφάνιση των 10.000 ευρώ ως κόστους ημιτελούς παγίου.
Τα 10.000 ευρώ δεν είναι εκτίμηση τιμής πώλησης ούτε αποτίμηση της εταιρείας. Επίσης, το πραγματοποιημένο κόστος δεν αποδεικνύει ότι έχει εξοφληθεί όλο: αυτό προκύπτει από τις πληρωμές και τις ανεξόφλητες υποχρεώσεις. Η κεφαλαιοποίηση δεν επιστρέφει χρήματα στο ταμείο. Αλλάζει τη λογιστική παρουσίαση του κόστους όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις.
Το ίδιο συνολικό ποσό με ανεπαρκή καταγραφή
Σε έναν δεύτερο φάκελο η εταιρεία έχει επίσης καταγράψει κόστος 10.000 ευρώ, αλλά οι ώρες της ομάδας αφορούν μαζί το δικό της προϊόν, παραδόσεις πελατών και υποστήριξη. Οι χρεώσεις υπολογιστικών πόρων είναι κοινές και δεν υπάρχει αξιόπιστος τρόπος επιμερισμού. Το συνολικό ποσό είναι γνωστό· το ποσό που αποδίδεται στο άυλο πάγιο δεν τεκμηριώνεται.
Εδώ δεν αποδεικνύεται η τρίτη προϋπόθεση. Ένα αυθαίρετο ποσοστό στο τέλος της χρονιάς δεν καλύπτει το κενό. Πριν από την καταχώριση, χρειάζεται να διαπιστωθεί αν υπάρχουν πραγματικά στοιχεία για αξιόπιστη επιμέτρηση. Αν η προϋπόθεση δεν πληρούται, εφαρμόζεται η πρόβλεψη για έξοδο. Το παράδειγμα δεν εξετάζει αναδρομική μεταφορά παλαιότερων εξόδων στο ενεργητικό ούτε καθορίζει αποσβέσεις ή φορολογική μεταχείριση.
Για την οργάνωση των αναφορών εργασίας και των δαπανών, ο οδηγός τεκμηρίωσης έργων R&D λειτουργεί συμπληρωματικά. Το κείμενο του ΦΕΚ που παρατίθεται εδώ είναι το αρχικό του 2014, όχι σημερινή κωδικοποίηση. Στην πραγματική χρήση πρέπει να επιβεβαιώνονται το εφαρμοστέο πλαίσιο και οι σχετικές διατάξεις για την εταιρεία. Στην επικοινωνία με το γραφείο, φέρτε μαζί τον φάκελο του προϊόντος και την ανάλυση του κόστους του: το συνολικό ποσό μόνο του δεν αρκεί για την απόφαση.
Υπολογίστε το στην πράξη
Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.