Εταιρεία AI: απομείωση λογισμικού που συνεχίζει να λειτουργεί;

Το λογισμικό της εταιρείας AI συνεχίζει να λειτουργεί, αλλά οι προοπτικές αξιοποίησής του έχουν χειροτερέψει. Ένα ανταγωνιστικό προϊόν καλύπτει πλέον ανάγκες για τις οποίες οι πελάτες πλήρωναν τη δική της εφαρμογή. Στο κλείσιμο, αρκεί ότι «το πρόγραμμα δουλεύει» για να μείνει ανεξέταστη η αξία του στο αρχείο παγίων;

Η τεχνική λειτουργία και η οικονομική ανάκτηση της αξίας είναι διαφορετικά ζητήματα. Εδώ εξετάζουμε ήδη ορθά αναγνωρισμένο, ιδιόκτητο λογισμικό ελληνικής εταιρείας AI, με περιορισμένη ωφέλιμη ζωή. Η εταιρεία συνεχίζει τη δραστηριότητά της και εφαρμόζει πλήρως τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα, με επιμέτρηση στο κόστος και τις προβλεπόμενες μειώσεις του. Η ανάλυση αφορά τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, όχι φορολογική έκπτωση της ζημίας.

Η ένδειξη δεν είναι ακόμη ποσό ζημίας

Το άρθρο 18 του ν. 4308/2014 προβλέπει έλεγχο απομείωσης για πάγια που επιμετρώνται στο κόστος ή στο αποσβέσιμο κόστος, όταν υπάρχουν σχετικές ενδείξεις. Ανάμεσά τους περιλαμβάνει δυσμενείς τεχνολογικές ή οικονομικές μεταβολές και την απαξίωση. Επομένως, η απουσία τεχνικής βλάβης δεν αποκλείει τον έλεγχο.

Αντίστοιχα, η απώλεια ενός πελάτη δεν αποδεικνύει μόνη της συγκεκριμένη ζημία του λογισμικού. Το λογιστήριο χρειάζεται στοιχεία για το ίδιο το προϊόν και την έκδοσή του, την αναμενόμενη αξιοποίηση και τις συνθήκες που άλλαξαν. Δεν μεταφέρει ένα ποσοστό της συνολικής ζημίας της εταιρείας στην αξία της εφαρμογής.

Η αρχική αναγνώριση παραμένει χωριστό ερώτημα. Το πότε το κόστος ανάπτυξης δικού της λογισμικού γίνεται πάγιο εξετάζει τις προϋποθέσεις και την αξιόπιστη καταγραφή του κόστους. Στο σημερινό παράδειγμα αυτά έχουν ήδη κριθεί ορθά· δεν διορθώνουμε ανεπαρκή τεκμηρίωση παλιών δαπανών μέσω της απομείωσης.

Ποια αξία συγκρίνεται με το υπόλοιπο του παγίου

Η ανακτήσιμη αξία, σύμφωνα με το παράρτημα του νόμου, είναι το μεγαλύτερο από δύο ποσά: την εύλογη αξία μειωμένη με το κόστος διάθεσης και την αξία χρήσης. Η δεύτερη είναι η παρούσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών χρηματοροών από τη συνεχιζόμενη χρήση και τη διάθεση στο τέλος της ωφέλιμης ζωής. Δεν είναι απλώς το άθροισμα πιθανών μελλοντικών τιμολογίων.

Πριν χρησιμοποιηθούν αυτά τα ποσά, πρέπει να έχει προσδιοριστεί σωστά τι εξετάζεται. Ένα όνομα προϊόντος δεν αποδεικνύει ότι η ανάκτησή του μπορεί να μετρηθεί χωριστά. Αν η αξιολόγηση χρειάζεται να αφορά μονάδα δημιουργίας χρηματοροών, δηλαδή σχετική ενότητα περιουσιακών στοιχείων, δεν αρκεί ένας αυθαίρετος επιμερισμός στο λογισμικό. Εδώ δεν υπολογίζουμε τέτοια κατανομή ούτε δίνουμε μέθοδο αποτίμησης.

Ένα υποθετικό κλείσιμο με λογιστική αξία 18.000 ευρώ

Υποθέτουμε ότι για το συγκεκριμένο λογισμικό έχει ήδη επιβεβαιωθεί αρμοδίως η κατάλληλη βάση χωριστής εξέτασης. Στην ίδια ημερομηνία κλεισίματος, μετά τις ορθές κανονικές αποσβέσεις, η λογιστική αξία είναι 18.000 ευρώ. Η εύλογη αξία μετά το κόστος διάθεσης έχει τεκμηριωθεί σε 5.000 ευρώ και η σωστά προσδιορισμένη αξία χρήσης σε 12.000 ευρώ. Τα δύο ποσά δίνονται ως ελεγμένα δεδομένα του παραδείγματος, όχι ως αποτίμηση που προκύπτει από την απώλεια πελάτη.

Έχει επίσης αξιολογηθεί χωριστά ότι η απομείωση είναι μόνιμου χαρακτήρα. Αυτή είναι ουσιώδης προϋπόθεση αναγνώρισης του άρθρου 18, όχι συμπέρασμα που βγαίνει μόνο από τη διαφορά των αριθμών.

Με αυτές τις επιβεβαιωμένες προϋποθέσεις, η ζημία των 6.000 ευρώ αναγνωρίζεται ως έξοδο στα αποτελέσματα και η λογιστική αξία μειώνεται σε 12.000 ευρώ. Δεν επιλέγεται το χαμηλότερο ποσό των 5.000 ευρώ ούτε διαγράφεται ολόκληρο το πάγιο επειδή δυσκόλεψαν οι πωλήσεις. Η καταχώριση δεν είναι νέα αγορά ή πληρωμή.

Αν στον πραγματικό φάκελο υπάρχουν μόνο ενδείξεις, πρόχειρες προβλέψεις ή ανεξέταστος ο μόνιμος χαρακτήρας, ο παραπάνω υπολογισμός δεν δίνει έτοιμη εγγραφή. Ζητούνται τα στοιχεία και η αρμόδια αξιολόγηση που λείπουν. Το ποσό δεν επιλέγεται για να επιτευχθεί συγκεκριμένο αποτέλεσμα χρήσης.

Απόσβεση, απομείωση και μεταγενέστερη αναστροφή

Η απόσβεση κατανέμει συστηματικά την αποσβεστέα αξία στην ωφέλιμη ζωή. Η απομείωση εξετάζει διαφορετικό ζήτημα: αν η λογιστική αξία υπερβαίνει την ανακτήσιμη, με τις προϋποθέσεις του νόμου. Δεν καταχωρίζουμε δεύτερη φορά την ίδια απώλεια με αυθαίρετη πρόσθετη απόσβεση. Η επόμενη κατανομή χρειάζεται τα ορθά, ενημερωμένα στοιχεία του παγίου.

Για τη διαφορετική απόφαση αλλαγής της αναμενόμενης χρήσης, δείτε πώς αλλάζει η λογιστική απόσβεση GPU όταν αλλάζει η ωφέλιμη ζωή. Η εξέταση της απομείωσης δεν αντικαθίσταται απλώς αλλάζοντας τα χρόνια στον πίνακα αποσβέσεων.

Αν αργότερα παύσουν οι συνθήκες που προκάλεσαν τη ζημία του λογισμικού, εξετάζεται η αναστροφή της στα αποτελέσματα. Το ανώτατο όριο είναι η λογιστική αξία που θα είχε τότε το πάγιο αν δεν είχε αναγνωριστεί η απομείωση. Δεν επαναφέρουμε αυτομάτως το αρχικό κόστος ούτε το υπόλοιπο των 18.000 ευρώ του παλιού κλεισίματος. Η μεταγενέστερη κρίση χρειάζεται νέα τεκμηρίωση.

Ο φάκελος χρειάζεται και ημερομηνίες

Κρατήστε μαζί την ταυτότητα και έκδοση του λογισμικού, το αρχείο παγίων μετά τις κανονικές αποσβέσεις, τα χρονολογημένα στοιχεία της επιδείνωσης, τη βάση εξέτασης, την τεκμηρίωση και των δύο αξιών και τη χωριστή κρίση για τον μόνιμο χαρακτήρα. Οι τεχνικές, αποτιμητικές και νομικές κρίσεις ανήκουν στους αρμόδιους επαγγελματίες· ο λογιστικός έλεγχος δεν τις υποκαθιστά.

Σημασία έχει πότε υπήρχαν οι συνθήκες, όχι μόνο πότε γράφτηκε μια έκθεση. Το άρθρο 17 παρ. 8 προβλέπει αναγνώριση στην κλειόμενη περίοδο για γεγονότα που εμφανίζονται πριν από την έγκριση των καταστάσεων, εφόσον αφορούν συνθήκες του τέλους της και επηρεάζουν τα σχετικά κονδύλια. Παλιό λάθος ή διαφορετική λογιστική πολιτική δεν αντιμετωπίζονται μηχανικά ως νέα εκτίμηση.

Η ανάλυση στηρίζεται στο άρθρο 18, στις γενικές αρχές και στους ορισμούς του πλήρους αρχικού ΦΕΚ του ν. 4308/2014 από το αρχείο της ΑΑΔΕ. Είναι το κείμενο του 2014, όχι σημερινή κωδικοποίηση ή επιβεβαίωση απουσίας νεότερων αλλαγών. Για πραγματική εφαρμογή ελέγχονται το πλαίσιο και οι διατάξεις της εταιρείας. Το παράδειγμα δεν προσδιορίζει φορολογική έκπτωση, φορολογική απόσβεση ή λογαριασμούς καταχώρισης.