Μεταφορά φορολογικής έδρας επιχείρησης στο εξωτερικό

Η μεταφορά φορολογικής έδρας μιας επιχείρησης στο εξωτερικό δεν είναι μια αίτηση που υποβάλλεται σε ένα σημείο. Είναι το αποτέλεσμα σειράς αποφάσεων: πού λαμβάνονται πραγματικά οι αποφάσεις της διοίκησης, πού ασκείται η δραστηριότητα, ποια περιουσιακά στοιχεία και ποιο προσωπικό παραμένουν στην Ελλάδα και ποιες υποχρεώσεις συνεχίζουν να γεννώνται εδώ. Το γραφείο εξετάζει, τεκμηριώνει και παρακολουθεί τις λογιστικές και φορολογικές συνέπειες αυτής της αλλαγής.

Στη σελίδα αυτή περιγράφουμε τι ελέγχεται πριν από οποιαδήποτε απόφαση, ποια στοιχεία χρειάζονται, τι αλλάζει στην καθημερινή λογιστική λειτουργία και πού σταματά η αρμοδιότητα του λογιστικού γραφείου. Απευθύνεται σε εταιρείες κάθε νομικής μορφής, σε επιχειρήσεις με αλλοδαπή συμμετοχή ή αλλοδαπή εγκατάσταση και σε εργοδότες — όχι σε ιδιώτες.

Τι ελέγχεται πρώτο: φορολογική κατοικία, καταστατική έδρα ή τόπος πραγματικής διοίκησης

Οι τρεις έννοιες συγχέονται συστηματικά. Για τα νομικά πρόσωπα και τις νομικές οντότητες, το άρθρο 4 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013) ορίζει διαζευκτικές προϋποθέσεις: αρκεί η συνδρομή μίας από αυτές για τον χαρακτηρισμό του προσώπου ως φορολογικού κατοίκου Ελλάδας. Η σύσταση ή ίδρυση σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο είναι η μία· η καταστατική έδρα στην Ελλάδα είναι άλλη· ο τόπος άσκησης πραγματικής διοίκησης στην Ελλάδα είναι τρίτη.

Στην πράξη, το κρίσιμο ερώτημα είναι πού λαμβάνονται οι αποφάσεις που καθορίζουν τη λειτουργία της επιχείρησης. Αυτό δεν αποδεικνύεται από το τι δηλώνεται, αλλά από πραγματικά περιστατικά: ποιος αποφασίζει, πού συνεδριάζει το διοικητικό όργανο, πού τηρούνται τα αρχεία, πού υπογράφονται οι συμβάσεις, πού διαχειρίζονται οι τραπεζικοί λογαριασμοί.

Πότε η μετακίνηση αποκτά ουσιαστικό φορολογικό περιεχόμενο

Συνήθως η συζήτηση ξεκινά από ένα συγκεκριμένο γεγονός. Ενδεικτικές αφετηρίες:

• Απόφαση για λειτουργία θυγατρικής, υποκαταστήματος ή μόνιμης εγκατάστασης σε άλλο κράτος.
• Μεταφορά μέρους ή του συνόλου της δραστηριότητας, μαζί με τον σχετικό εξοπλισμό και το προσωπικό.
• Μεταβολή του τόπου όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις της διοίκησης, με ή χωρίς αλλαγή καταστατικής έδρας.
• Είσοδος αλλοδαπού εταίρου ή ένταξη σε όμιλο, με ενδοομιλικές συναλλαγές.
• Εταιρικός μετασχηματισμός ή συγχώνευση με αλλοδαπή οντότητα.

Σε καμία από τις παραπάνω περιπτώσεις το αποτέλεσμα δεν είναι προκαθορισμένο. Η ανάλυση γίνεται ανά επιχείρηση, με βάση τα δικά της δεδομένα.

Τι αλλάζει στη λογιστική και φορολογική λειτουργία

Η μεταβολή επηρεάζει περισσότερες από μία λειτουργίες της επιχείρησης. Τα σημεία που εξετάζουμε συστηματικά:

• Τήρηση βιβλίων και καταχωρίσεων, καθώς και παρακολούθηση τυχόν ελληνικής δραστηριότητας μετά τη μεταβολή.
• Διαβίβαση δεδομένων στη myDATA για τις συναλλαγές που υπάγονται σε ελληνικές υποχρεώσεις.
• ΦΠΑ: εγγραφές, δηλώσεις, ενδοκοινοτικές συναλλαγές και τυχόν αλλαγή τρόπου απόδοσης.
• Ενδοομιλικές συναλλαγές: τεκμηρίωση, όροι τιμολόγησης και συμφωνίες.
• Παρακρατήσεις και λοιπές πληρωτέες υποχρεώσεις προς το Δημόσιο.
• Χρηματοοικονομικές καταστάσεις, αποσβέσεις, μητρώο παγίων και αποθέματα.
• Μισθοδοσία και εργατικές υποχρεώσεις, εφόσον παραμένει προσωπικό στην Ελλάδα.
• Χρηματοοικονομική πληροφόρηση προς τη διοίκηση, ώστε η εικόνα να παραμένει ενιαία μετά τη μεταβολή.

Στοιχεία και πληροφορίες που χρειάζονται

• Οργανόγραμμα και κατανομή αρμοδιοτήτων, με σαφή περιγραφή του ρόλου κάθε προσώπου.
• Τεκμηρίωση του τόπου λήψης αποφάσεων: πρακτικά οργάνων, υπογραφές, αλληλογραφία.
• Συμβάσεις με αλλοδαπές οντότητες, καθώς και συμφωνίες ενδοομιλικών συναλλαγών.
• Τραπεζικές κινήσεις και στοιχεία για τη ροή των κεφαλαίων.
• Στοιχεία προσωπικού, μισθοδοσίας και εργατικών υποχρεώσεων.
• Μητρώο παγίων, αποσβέσεις και αποθέματα.
• Οι πιο πρόσφατες φορολογικές δηλώσεις και χρηματοοικονομικές καταστάσεις.
• Τυχόν άδειες ή εγκρίσεις που σχετίζονται με τη δραστηριότητα.

Σειρά κινήσεων

1. Αποτύπωση των πραγματικών περιστατικών και της σημερινής φορολογικής εικόνας.
2. Ανάλυση λογιστικών και φορολογικών συνεπειών, με τα στοιχεία που υπάρχουν.
3. Λήψη της επιχειρηματικής απόφασης από τη διοίκηση.
4. Εκτέλεση των νομικών και συμβολαιογραφικών πράξεων που απαιτούνται.
5. Ενημέρωση της φορολογικής εικόνας της επιχείρησης και των σχετικών στοιχείων.
6. Προσαρμογή της λογιστικής λειτουργίας και της ροής παραστατικών.
7. Έλεγχος της νέας κατάστασης μετά τη μεταβολή, ώστε να μην παραμείνουν εκκρεμότητες.

Πού σταματά η αρμοδιότητα του λογιστικού γραφείου

Το γραφείο αναλαμβάνει τον λογιστικό και φοροτεχνικό σχεδιασμό, τη λογιστική παρακολούθηση, τις φορολογικές υποχρεώσεις και τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Δεν αναλαμβάνει τη σύνταξη νομικών εγγράφων, τον έλεγχο της νομικής τους ισχύος, τις νομικές πράξεις εταιρικού δικαίου ούτε τις συμβολαιογραφικές πράξεις: αυτά ανήκουν σε δικηγόρο και συμβολαιογράφο, με τους οποίους η ίδια η επιχείρηση συνεργάζεται.

Σε ποιες επιχειρήσεις απευθύνεται

• ΙΚΕ, ΕΠΕ, ΑΕ, ΟΕ και ΕΕ, καθώς και ατομικές επιχειρήσεις.
• Επιχειρήσεις με προσωπικό, πάγια ή αποθέματα.
• Εμπορικές επιχειρήσεις, επιχειρήσεις υπηρεσιών, παραγωγικές και μεταποιητικές επιχειρήσεις.
• Εισαγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις με διασυνοριακές συναλλαγές.
• Επιχειρήσεις που ανήκουν σε όμιλο ή συμμετέχουν σε αλλοδαπή οντότητα.
• Επιχειρήσεις που τηρούν απλογραφικά ή διπλογραφικά βιβλία.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζεται να μεταφερθεί η έδρα για να αλλάξει η φορολογική κατοικία;

Όχι απαραίτητα, ούτε αντίστροφα: η μεταφορά της καταστατικής έδρας δεν αρκεί από μόνη της για να μεταβληθεί η φορολογική κατοικία. Το κρίσιμο είναι ποια από τις προϋποθέσεις του άρθρου 4 ΚΦΕ συντρέχει κάθε φορά, με βάση τα πραγματικά περιστατικά.

Τι γίνεται με τις υποχρεώσεις στην Ελλάδα μετά τη μεταβολή;

Εξαρτάται από τη δραστηριότητα που παραμένει. Αν συνεχίζεται ελληνική δραστηριότητα, συνεχίζονται και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις — βιβλία, ΦΠΑ, myDATA, δηλώσεις, μισθοδοσία. Ο ακριβής κατάλογος προκύπτει από την ανάλυση της συγκεκριμένης περίπτωσης.

Μπορεί το γραφείο να αναλάβει τη νομική διαδικασία;

Όχι. Οι νομικές πράξεις και οι συμβολαιογραφικές πράξεις εκτελούνται από δικηγόρο και συμβολαιογράφο. Το γραφείο εξετάζει τις λογιστικές και φορολογικές συνέπειες, παρακολουθεί τις υποχρεώσεις και συνεργάζεται με την επιχείρηση στα δικά του πεδία.

Υπολογίστε το στην πράξη

Δείτε τα διαθέσιμα εργαλεία και επιλέξτε όποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας.

Δείτε τα Επιχειρηματικά Εργαλεία